మౌని అమావాస్య (Mauni Amavasya) వేదిక్ ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన అమావాస్యలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. ముఖ్యంగా పుష్య మాసంలో వచ్చే అమావాస్యను మౌని అమావాస్య, చొల్లంగి అమావాస్య లేదా పుష్య అమావాస్య అని పిలుస్తారు. ఈ అమావాస్యకు సంబంధించిన ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు, పితృకర్మల ప్రాధాన్యత, మౌన వ్రతం యొక్క అంతర్లీన అర్థం— కలిసి ఈ తిథిని అత్యంత శక్తివంతమైనదిగా చేస్తాయి.
మౌని అమావాస్య (Mauni Amavasya) 2026 ఎందుకు ప్రత్యేకం?
2026 జనవరి 18వ తేదీన మౌని అమావాస్య ఆదివారం రోజున వచ్చింది. పండితుల మాట ప్రకారం, మౌని అమావాస్య ఆదివారంతో కలిసి రావడం చాలా అరుదైన సంఘటన. దాదాపు 130 ఏళ్ల తర్వాత ఈ విధమైన సంయోగం ఏర్పడిందని చెబుతారు. ఆదివారం సూర్యునికి సంబంధించిన రోజు కావడం వల్ల, ఈ అమావాస్యకు మరింత శక్తి, తేజస్సు, ప్రాధాన్యత చేకూరిందని విశ్వాసం.
మౌని అమావాస్య (Mauni Amavasya) అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
ఈ రోజున మౌనం పాటించడం ప్రధాన ఆచారం. మౌనం అంటే కేవలం మాటలు మాట్లాడకపోవడమే కాదు; మనస్సును కూడా నియంత్రించి, అంతర్ముఖంగా ఆలోచించడం, ఆత్మపరిశీలన చేయడం. ఈ రోజున మౌన వ్రతం పాటించడం వల్ల మనస్సు ప్రశాంతమవుతుందని, ఆధ్యాత్మిక శక్తి పెరుగుతుందని విశ్వసిస్తారు. అందుకే దీనికి మౌని అమావాస్య అనే పేరు వచ్చింది.
నదీ స్నాన ప్రాముఖ్యత
మౌని అమావాస్య రోజు నదుల్లో స్నానం చేయడం అత్యంత పుణ్యకార్యంగా భావిస్తారు. గంగా, గోదావరి, యమున, నర్మద వంటి పవిత్ర నదుల్లో ఈ రోజున స్నానం చేయడం వల్ల పాపాలు తొలగిపోతాయని, పుణ్యం లభిస్తుందని శాస్త్రోక్త విశ్వాసం.
ప్రత్యేకంగా మౌని అమావాస్య నదీ స్నానం చేస్తే 21 తరాల పితృదేవతలు ఉన్నత లోకాల్లో నివసిస్తారట అనే నమ్మకం ఉంది. ఈ విశ్వాసం వల్లే దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది భక్తులు ఈ రోజున నదీ తీరాలకు చేరుకుంటారు.
తర్పణం మరియు పితృదోష నివారణ
నదీ స్నానం చేసిన అనంతరం నల్ల నువ్వులు కలిపిన నీటితో తర్పణం ఇవ్వడం ఎంతో ముఖ్యమైన కర్మ. తర్పణం అంటే పితృదేవతలకు అర్పించే జలాంజలి. ఇలా చేయడం వల్ల:
- పితృదోషాలు తొలగుతాయని
- వంశాభివృద్ధి కలుగుతుందని
- కుటుంబంలో శాంతి, సౌఖ్యం నెలకొంటుందని
- అడ్డంకులు, అపజయాలు తగ్గుతాయని
భక్తులు విశ్వసిస్తారు. పితృదేవతల ఆశీర్వాదం వల్ల సంతాన, ఆరోగ్య, ఆర్థిక సమస్యలు తగ్గుతాయని కూడా చెబుతారు.
మౌని అమావాస్య రోజున చేయవలసిన ముఖ్యమైన ఆచారాలు
- బ్రహ్మ ముహూర్తంలో లేచి స్నానం చేయడం
- నదీ స్నానం సాధ్యం కాకపోతే ఇంట్లోనే పవిత్రంగా స్నానం చేయడం
- మౌన వ్రతం పాటించడం (అవసరమైతే కనీసం కొన్ని గంటలైనా)
- పితృదేవతలకు తర్పణం, పిండ ప్రదానం
- దానధర్మాలు – అన్నదానం, వస్త్రదానం, గో దానం (సాధ్యమైన మేరకు)
- ధ్యానం, జపం, పూజలు
- సాధ్యమైనంత వరకు ఉపవాసం లేదా సాత్విక ఆహారం తీసుకోవడం
ఆదివారం + మౌని అమావాస్య కలయిక ప్రభావం
ఆదివారం సూర్యభగవానునికి అంకితమైన రోజు. సూర్యుడు ఆత్మకారకుడు అని జ్యోతిష శాస్త్రం చెబుతుంది. మౌని అమావాస్య వంటి ఆధ్యాత్మిక తిథితో ఆదివారం కలవడం వల్ల:
- ఆత్మశుద్ధి
- అంతర్ముఖ చైతన్యం
- ఆరోగ్య శక్తి
- ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయని పండితుల అభిప్రాయం.
మౌని అమావాస్య – అంతర్గత మార్పుకు అవకాశం
ఈ తిథి కేవలం పూజలు, కర్మలకే పరిమితం కాదు. మన జీవన విధానాన్ని పరిశీలించుకునే రోజు కూడా. మౌనం పాటిస్తూ, మన తప్పులను గుర్తించి, మంచి మార్గంలో ముందుకు సాగేందుకు సంకల్పం చేయడం ఈ అమావాస్య యొక్క అసలైన సారాంశం.
కుటుంబం, సమాజంపై ప్రభావం
పితృకర్మలు చేయడం వల్ల కుటుంబ బంధాలు బలపడతాయని, తరతరాలుగా ఉన్న కర్మబంధాలు సడలుతాయని విశ్వాసం. అందుకే పెద్దలు ఈ రోజున కుటుంబ సభ్యులంతా కలిసి పూజలు చేయాలని సూచిస్తారు. ఇది ఒక విధంగా కుటుంబ ఐక్యతను కూడా పెంపొందిస్తుంది.
ముఖ్య గమనిక (Disclaimer)
ఈ కథనంలో పొందుపరిచిన సమాచారం మత విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాలపై ఆధారపడి ఉంది. ఇది కేవలం పాఠకులకు అవగాహన కల్పించేందుకు మాత్రమే అందించబడింది. ఇందులో పేర్కొన్న విషయాలకు శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. వీటిని ఎంతవరకు విశ్వసించాలన్నది పూర్తిగా మీ వ్యక్తిగత నిర్ణయం. విష్ణుముఖం ఈ సమాచారాన్ని ధృవీకరించడం లేదు.


