భారతదేశంలోని అత్యంత వైభవంగా జరిగే వైష్ణవ ఉత్సవాలలో పూరీ జగన్నాథ రథయాత్రకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది మంది భక్తులు ఒడిశాలోని పూరీ క్షేత్రానికి చేరుకుని శ్రీ జగన్నాథ స్వామి, బలభద్రుడు, సుభద్రాదేవి దివ్య రథయాత్రను దర్శిస్తారు. ఈ మహోత్సవంలో ఒక్కసారి అయినా రథాన్ని లాగినా లేదా స్వామివారిని దర్శించినా మహాపుణ్యం, మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుందని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి.
2026 సంవత్సరంలో గురువారం, జూలై 16న రథయాత్ర వైభవంగా ప్రారంభమవుతుంది. ఇదే రోజున దక్షిణాయనం కూడా ప్రారంభమవడం విశేషం. ఈ రెండు పవిత్ర సందర్భాలు ఒకే రోజున రావడం వల్ల ఈ రోజు మరింత ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకుంది.
- రథయాత్ర ప్రారంభం (రథారోహణం): గురువారం, 16 జూలై 2026
- తిరుగు రథయాత్ర (బహుదా యాత్ర): శుక్రవారం 24 జూలై, 2026
జగన్నాథ రథయాత్ర అంటే ఏమిటి?
ఒడిశాలోని పూరీలో జరిగే జగన్నాథ రథయాత్ర ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన హిందూ మహోత్సవం. ఆషాఢ శుక్ల విదియ నాడు ప్రారంభమై తొమ్మిది రోజుల పాటు కొనసాగుతుంది. ఈ సందర్భంగా జగన్నాథుడు, అన్నయ్య బలభద్రుడు, సోదరి సుభద్రాదేవి తమ తమ మహారథాలపై గుండిచా ఆలయం వరకు ఊరేగింపుగా వెళ్తారు.
భక్తులు స్వయంగా రథాలను లాగడం ఈ ఉత్సవంలోని అత్యంత పవిత్రమైన సంప్రదాయం. భక్తి, సేవాభావం, సమానత్వానికి ఈ రథయాత్ర ఒక గొప్ప ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
రథయాత్ర ఎందుకు నిర్వహిస్తారు?
పురాణాల ప్రకారం ఒకసారి సుభద్రాదేవి నగర దర్శనం చేయాలనే కోరికను వ్యక్తం చేసింది. అప్పుడు జగన్నాథుడు తన అన్న బలభద్రుడు, సోదరి సుభద్రతో కలిసి రథంపై నగర విహారం చేసి, అనంతరం గుండిచా ఆలయానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ ఏడు రోజుల పాటు బస చేసి తిరిగి శ్రీమందిరానికి చేరుకున్నారు.
ఆ దివ్య సంఘటనకు గుర్తుగా ప్రతి సంవత్సరం రథయాత్ర నిర్వహించబడుతోంది.
మూడు దివ్య రథాలు
- నందిఘోష – శ్రీ జగన్నాథ స్వామి రథం (16 చక్రాలు – సుమారు 45 అడుగుల ఎత్తు)
- తాళధ్వజం – బలభద్రుని రథం (14 చక్రాలు – సుమారు 44 అడుగుల ఎత్తు)
- దేవదళన్ – సుభద్రాదేవి రథం (12 చక్రాలు – సుమారు 43 అడుగుల ఎత్తు)
ఈ మూడు రథాలను వేలాది మంది భక్తులు కలిసి లాగడం ఈ మహోత్సవంలోని అత్యంత అద్భుత దృశ్యం.
సందర్భాలు మరియు విశిష్టతలు:
స్నానోత్సవం: రథయాత్రకు 15 రోజుల ముందు అనగా జ్యేష్ఠ పౌర్ణమి నాడు 108 కలశాలతో స్వామివారికి అభిషేకం చేస్తారు. ఆ తర్వాత స్వామివారు అనారోగ్యంతో ఉన్నట్లు భావించి, 15 రోజుల పాటు ఏకాంత సేవలు నిర్వహిస్తారు.
గుండిచా యాత్ర: తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ యాత్రలో స్వామివారు తన అత్తారిల్లయిన గుండిచా మందిరంలో బస చేస్తారు.
బహుడా యాత్ర: తొమ్మిదో రోజున తిరిగి స్వామివారు శ్రీమందిరానికి చేరుకుంటారు.
భారతదేశంలోని ప్రముఖ రథయాత్రలు
పూరీ, ఒడిశా
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన అసలైన జగన్నాథ రథయాత్ర పూరీలోనే జరుగుతుంది. లక్షలాది మంది భక్తులు పాల్గొనే ఈ మహోత్సవంలో రథాన్ని లాగడం అత్యంత పుణ్యకార్యంగా భావిస్తారు.
బెరహంపూర్ (Berhampur)
బెరహంపూర్‌లో గంజాం ప్రాంత జగన్నాథ భక్తి సంప్రదాయం ఎంతో బలంగా కొనసాగుతోంది. స్థానిక జగన్నాథ ఆలయాల ఆధ్వర్యంలో రథయాత్రను భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహిస్తారు. భజనలు, అన్నదానం, సేవా కార్యక్రమాలతో పాటు ఒడియా, తెలుగు భక్తులు కలిసి ఈ ఉత్సవాన్ని వైభవంగా జరుపుకుంటారు.
విశాఖపట్నం
విశాఖపట్నంలో ప్రతి సంవత్సరం జగన్నాథ రథయాత్ర భక్తిపూర్వకంగా నిర్వహించబడుతుంది. జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్రాదేవి దివ్య రథాలపై నగర వీధుల్లో విహరిస్తూ భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. వేలాది మంది భక్తులు రథాన్ని లాగుతూ స్వామివారి ఆశీర్వాదాన్ని పొందుతారు. భజనలు, సంకీర్తనలు, ప్రసాద పంపిణీతో నగరం ఆధ్యాత్మిక వాతావరణంతో కళకళలాడుతుంది..
హైదరాబాద్
హైదరాబాద్‌లో ప్రవాస ఒడియా సంఘాలు, జగన్నాథ ఆలయాలు మరియు భక్తి సంస్థల ఆధ్వర్యంలో రథయాత్ర ఘనంగా నిర్వహించబడుతుంది. బహుభాషా భజనలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, ప్రసాద పంపిణీ, సేవా కార్యక్రమాలతో ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. తెలుగు, ఒడియా, బెంగాళీ తదితర ప్రాంతాల భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని జగన్నాథుని అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు.
రథయాత్ర దర్శనం వల్ల కలిగే ఫలితం
శాస్త్రాల ప్రకారం జగన్నాథ స్వామివారి రథయాత్రను భక్తితో దర్శించడం, రథాన్ని లాగడం ద్వారా పాపక్షయం కలిగి, భగవంతుని అనుగ్రహం లభిస్తుందని విశ్వాసం. ఈ మహోత్సవం భక్తి, సేవ, సమానత్వం మరియు సోదరభావానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
సంబంధిత ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు
శ్రీ వేంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి
శ్రీ మహావిష్ణువు కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవమైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి 108 దివ్య నామాలను భక్తిశ్రద్ధలతో జపించడం ద్వారా ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం, మనశ్శాంతి మరియు భగవంతుని అనుగ్రహం లభిస్తాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. ప్రతిరోజూ లేదా శనివారం ఈ నామావళిని పారాయణం చేయడం ఎంతో శుభప్రదం.
తిరుమల క్షేత్ర దర్శన విశేషాలు
కలియుగ వైకుంఠంగా ప్రసిద్ధి చెందిన తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి ఆలయం భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన వైష్ణవ క్షేత్రాలలో ఒకటి. తిరుమల ఆలయ చరిత్ర, విశిష్టత, దర్శన విధానం మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత గురించి తెలుసుకోవడానికి ఈ వ్యాసాన్ని చదవండి.
శ్రీ జగన్నాథ స్వామి మరియు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఇద్దరూ శ్రీమహావిష్ణువు దివ్య స్వరూపాలుగా భక్తులచే ఆరాధించబడుతున్నారు. వారి మహిమ, వైష్ణవ సంప్రదాయం, పుణ్యక్షేత్రాలు, దివ్య స్తోత్రాలు, పూజా విధానాలు మరియు ఇతర ఆధ్యాత్మిక విశేషాల గురించి తెలుసుకోవడానికి మా వెబ్‌సైట్‌లోని సంబంధిత వ్యాసాలను తప్పక చదవండి.
“జగన్నాథ స్వామి నయనపథగామి భవతు మే”
శ్రీ జగన్నాథ స్వామివారి కృపాకటాక్షంతో ప్రతి కుటుంబంలో ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, సుఖశాంతులు మరియు ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కలగాలని మనస్పూర్తిగా కోరుకుంటూ…