రచన: శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు
రాగం: శంకరాభరణం
తాళం: ఆది
ప్రధాన దైవం: శ్రీ అలమేలు మంగమ్మ / పద్మావతి దేవి
“అలరులు కురియగ ఆడెనదే” అన్నమాచార్యుల ప్రసిద్ధ సంకీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి సతీమణి శ్రీ అలమేలు మంగమ్మ అందమైన నృత్యాన్ని అన్నమయ్య ఎంతో సుందరంగా వర్ణించారు. ఆమె నాట్యం చేస్తున్నప్పుడు పూలు కురుస్తున్నట్లుగా, ఆమె అలంకారాల నుండి వెలువడే కాంతులు చుట్టూ విరజిమ్ముతున్నట్లుగా, ఆమె అందెలు, మట్టెలు మోగుతున్నట్లుగా కవి మన కళ్లముందు ఒక దివ్య దృశ్యాన్ని సృష్టిస్తారు.
అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన తెలుగు వాగ్గేయకారుడు. ఆయన సంకీర్తనల్లో శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి, అలమేలు మంగమ్మల దివ్య రూపాలు, లీలలు, భక్తి, శృంగార మాధుర్యం విభిన్న రూపాల్లో కనిపిస్తాయి.
“అలరులు కురియగ” ప్రత్యేకంగా అలమేలు మంగమ్మ నృత్యాన్ని చిత్రించే కీర్తనగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కర్ణాటక సంగీతంతో పాటు నృత్య ప్రదర్శనల్లోనూ దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ కీర్తనకు ప్రాచుర్యంలో ఉన్న శంకరాభరణం–ఆది తాళ రూపాన్ని రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ స్వరపరిచినట్లు సంగీత సంబంధిత ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి.
రాగం / తాళం
శంకరాభరణం
“అలరులు కురియగ” కీర్తనను సంప్రదాయంగా శంకరాభరణం రాగంలో పాడుతారు. శంకరాభరణం కర్ణాటక సంగీతంలోని 29వ మేళకర్త రాగం. ఆరోహణ:
స రి₂ గ₃ మ₁ ప ద₂ ని₃ స
అవరోహణ:
స ని₃ ద₂ ప మ₁ గ₃ రి₂ స
శంకరాభరణం రాగానికి గంభీరతతో పాటు మాధుర్యం, ప్రకాశం కూడా ఉన్నాయి. అలమేలు మంగమ్మ నృత్యంలోని సౌందర్యాన్ని, ఉల్లాసాన్ని మరియు దైవిక శోభను వ్యక్తపరచడానికి ఈ రాగం చక్కగా సరిపోతుంది.
ఆది తాళం
ఈ కీర్తనకు ప్రసిద్ధ సంగీత రూపంలో ఆది తాళం ఉపయోగించబడుతుంది. పలు సంగీత వనరులు “అలరులు కురియగ”ను శంకరాభరణం రాగం, ఆది తాళంతోనే నమోదు చేశాయి.
పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి
అలరులు గురియగ నాడెనదే |
అలకల గులుకుల నలమేలుమంగ ||
చరణం 1
అరవిరి సొబగుల నతివలు మెచ్చగ
అర తెర మరుగున నాడె నదే |
వరుసగ పూర్వదు వాళపు తిరుపుల
హరి గరగింపుచు నలమేలుమంగ ||
చరణం 2
మట్టపు మలపుల మట్టెలకెలపుల
తట్టెడి నడపుల దాటెనదే |
పెట్టిన వజ్రపు పెండెపు దళుకులు
అట్టిట్టు చిమ్ముచు నలమేలుమంగ ||
చరణం 3
చిందుల పాటల శిరిపొలయాటల
అందెల మ్రోతల నాడె నదే |
కందువ తిరువెంకటపతి మెచ్చగ
అందపు తిరుపుల నలమేలుమంగ ||
ఈ కీర్తన సాహిత్యంలో పాఠభేదాలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా కొన్ని పదాల విభజన, ఉచ్చారణ మరియు “నాడెనదే/ఆడెనదే” వంటి రూపాల్లో ప్రచురణలను బట్టి స్వల్ప తేడాలు కనిపిస్తాయి. పై సాహిత్యం మీరు అందించిన పాఠాన్ని ఆధారంగా ఉంచి ఇవ్వబడింది. ప్రాచుర్యంలో ఉన్న మరో పాఠంలో కూడా పల్లవి మరియు మూడు చరణాల నిర్మాణం ఇదే విధంగా కనిపిస్తుంది.
పద అర్థాలు
ఈ కీర్తనలోని కొన్ని పదాలు నేటి సాధారణ తెలుగు మాట్లాడే వారికి వెంటనే అర్థం కాకపోవచ్చు. ముఖ్యమైన పదాలను విడదీసి చూస్తే కీర్తనలోని నృత్య వర్ణన మరింత స్పష్టమవుతుంది.
| పదం | అర్థం |
|---|---|
| అలరులు | పుష్పాలు, పూలు |
| కురియగ | కురుస్తుండగా |
| నాడెనదే | నాట్యం చేసెను / ఆడెను |
| అలకలు | జుట్టు వంపులు, కేశపాశాలు |
| గులుకులు | మృదువుగా కదిలే వంపులు, చలనం |
| నలమేలుమంగ | అలమేలు మంగమ్మ |
| అరవిరి | పూర్తిగా వికసించిన, విరిసిన |
| సొబగులు | అందాలు, శోభలు |
| నతివలు | స్త్రీలు / యువతులు |
| అర తెర | సగం తెర, తెరచాటున |
| మరుగున | దాగి, చాటుగా |
| వరుసగ | వరుసగా, క్రమంగా |
| వాళపు తిరుపులు | వంపులు, తిరుగులు |
| హరి | శ్రీమహావిష్ణువు, శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు |
| గరగించు | మెప్పించు, ఆనందింపజేయు |
| మట్టెలు | పాదాలకు ధరించే చిన్న అలంకారాలు / పాదాభరణాలు |
| మలపులు | మలుపులు, వంపులు |
| నడపులు | నడకలు, అడుగుల కదలికలు |
| వజ్రపు | వజ్రాలతో చేసిన / వజ్రాలు పొదిగిన |
| పెండెపు | ఒక రకమైన పాదాభరణం / అలంకారభాగం |
| దళుకులు | మెరుపులు, కాంతి కిరణాలు |
| చిమ్ముచు | చుట్టూ విరజిమ్ముతూ |
| చిందులు | చురుకైన నృత్య అడుగులు |
| పాటలు | గానాలు |
| శిరిపొలయాటలు | అందమైన, సరసమైన ఆటలు |
| అందెలు | పాదాలకు ధరించే గజ్జెలు / పాదాభరణాలు |
| మ్రోతలు | మ్రోగే శబ్దాలు |
| కందువ | ప్రియమైన, అందమైన |
| తిరువెంకటపతి | తిరుమల వేంకటేశ్వర స్వామి |
| మెచ్చగ | మెచ్చేలా, సంతోషించేలా |
| తిరుపులు | వంపులు, తిరుగులు, నృత్య కదలికలు |
భావం – పల్లవి
“అలరులు గురియగ నాడెనదే
అలకల గులుకుల నలమేలుమంగ”
అలమేలు మంగమ్మ నాట్యం చేస్తుంటే చుట్టూ పూలు కురుస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తోంది. ఆమె కేశపాశాలు, అలకలు నాట్యానికి అనుగుణంగా మృదువుగా కదులుతున్నాయి.
ఇక్కడ “అలరులు కురియగ” అనేది కేవలం పూలు పడుతున్న దృశ్యం మాత్రమే కాదు. దేవత నాట్యం చేసే సందర్భంలో ప్రకృతే ఆనందంతో స్పందిస్తున్నట్లుగా అన్నమయ్య ఒక దివ్య వాతావరణాన్ని సృష్టించారు.
అలమేలు మంగమ్మ ప్రతి కదలికలోనూ అందం ఉంది. ఆమె జుట్టు కదలిక నుంచి పాదాల మ్రోత వరకు అన్నీ నాట్యంలో భాగమవుతున్నాయి.
భావం – మొదటి చరణం
“అరవిరి సొబగుల నతివలు మెచ్చగ
అర తెర మరుగున నాడె నదే”
అలమేలు మంగమ్మ యొక్క సంపూర్ణమైన అందాన్ని చూసి ఇతర స్త్రీలు సైతం ముగ్ధులవుతున్న దృశ్యాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ వర్ణిస్తున్నారు. ఆమె తెరచాటున, కొంత సిగ్గుతో లేదా మరింత ఆకర్షణీయంగా కనిపించేలా నాట్యం చేస్తోంది.
“వరుసగ పూర్వదు వాళపు తిరుపుల
హరి గరగింపుచు నలమేలుమంగ”
ఆమె వరుసగా చేసే వంపులు, తిరుగులు ఎంతో సొగసుగా ఉన్నాయి. ఆ నృత్య కదలికలతో ఆమె హరిని—శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని—మెప్పిస్తోంది.
ఈ చరణంలో నాట్యాన్ని చూసే ప్రేక్షకుల ఆనందం కంటే ముఖ్యంగా భర్త అయిన శ్రీహరిని మెప్పించే అలమేలు మంగమ్మ భావం కనిపిస్తుంది.
ఆమె నృత్యం ఒక కళాప్రదర్శన మాత్రమే కాదు; అది స్వామివారికి సమర్పించిన ప్రేమపూర్వకమైన నృత్యసేవ.
భావం – రెండవ చరణం
“మట్టపు మలపుల మట్టెలకెలపుల
తట్టెడి నడపుల దాటెనదే”
ఈ చరణంలో కవి దృష్టి ముఖం, కేశాలు వంటి పైభాగం నుంచి పాదాల వైపు వస్తుంది.
అలమేలు మంగమ్మ నాట్యం చేస్తూ మలుపులు తిరుగుతోంది. ఆమె పాదాల కదలికలకు మట్టెలు మోగుతున్నాయి. ప్రతి అడుగు ఒక ప్రత్యేకమైన తాళాన్ని సృష్టిస్తోంది.
“పెట్టిన వజ్రపు పెండెపు దళుకులు
అట్టిట్టు చిమ్ముచు నలమేలుమంగ”
ఆమె ధరించిన వజ్రాభరణాలు నాట్యంతో కదులుతున్నాయి. వాటి నుంచి వెలువడే కాంతి ఒక వైపు నుంచి మరొక వైపుకు చిమ్ముతున్నట్లుగా కనిపిస్తోంది.
అంటే అన్నమయ్య ఇక్కడ శబ్దం మరియు కాంతి రెండింటినీ కలిపి నృత్యాన్ని వర్ణిస్తున్నారు.
ఒకవైపు మట్టెల మ్రోత, మరోవైపు వజ్రాల మెరుపు—ఈ రెండూ కలిసి అలమేలు మంగమ్మ నృత్యాన్ని మరింత దివ్యంగా మార్చుతున్నాయి.
భావం – మూడవ చరణం
“చిందుల పాటల శిరిపొలయాటల
అందెల మ్రోతల నాడె నదే”
ఇక్కడ నృత్యం మరింత ఉత్సాహంగా మారుతుంది. చిందులు, పాటలు, ఆటలు మరియు అందెల మ్రోతల మధ్య అలమేలు మంగమ్మ నాట్యం చేస్తోంది.
నాట్యానికి సంగీతం తోడైంది. సంగీతానికి పాదాల గజ్జెల శబ్దం తోడైంది. వీటన్నింటికీ ఆమె శరీర కదలికలు తాళాన్ని అందిస్తున్నాయి.
అందువల్ల ఈ చరణం చదువుతున్నప్పుడు ఒక సంపూర్ణమైన నృత్య ప్రదర్శన మనసులో కనిపిస్తుంది.
“కందువ తిరువెంకటపతి మెచ్చగ
అందపు తిరుపుల నలమేలుమంగ”
చివరికి ఆమె చేసే ప్రతి అందమైన నృత్య కదలికకు ఒకే లక్ష్యం—తిరువెంకటపతి అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని మెప్పించడం.
ఇది కీర్తనలోని అత్యంత అందమైన భావాలలో ఒకటి. అలమేలు మంగమ్మకు నాట్యం కేవలం తన అందాన్ని చూపించుకోవడం కాదు. అది తన ప్రియుడైన శ్రీహరికి అర్పించిన సేవ.
కీర్తనలోని ప్రధాన భావం
“అలరులు కురియగ”ను కేవలం ఒక నృత్య వర్ణనగా చదివితే దాని సౌందర్యంలో ఒక భాగం మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో దైవిక సౌందర్యం, నృత్యం, సంగీతం మరియు దాంపత్య మాధుర్యాన్ని ఒకటిగా కలిపారు.
అలమేలు మంగమ్మ:
- పూలు కురిసేలా నాట్యం చేస్తుంది.
- తన కేశాల కదలికలతో అందాన్ని పెంచుతుంది.
- మట్టెలు, అందెలతో లయను సృష్టిస్తుంది.
- వజ్రాభరణాలతో కాంతిని విరజిమ్ముతుంది.
- పాటలు, చిందులతో నృత్యాన్ని మరింత ఉత్సాహంగా చేస్తుంది.
- చివరికి శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని మెప్పిస్తుంది.
అందుకే ఈ కీర్తనను అలమేలు మంగమ్మ దివ్య నృత్యానికి కవితా చిత్రణగా చెప్పవచ్చు.
సందర్భం – ఎక్కడ పాడతారు?
అన్నమాచార్యుల కీర్తనలు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆరాధనా సంప్రదాయంతో బలమైన సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. “అలరులు కురియగ”లో నేరుగా తిరువెంకటపతిని ప్రస్తావిస్తూ, ఆయనను మెప్పించే అలమేలు మంగమ్మ నృత్యాన్ని వర్ణించడం వల్ల ఈ కీర్తనకు తిరుమల–తిరుపతి వైష్ణవ భక్తి సంప్రదాయంలో ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.
అయితే ఈ కీర్తన యొక్క నృత్యాత్మక స్వభావం కారణంగా కూచిపూడి, భరతనాట్యం వంటి శాస్త్రీయ నృత్య ప్రదర్శనల్లో కూడా ఇది విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. నృత్యకారిణి అలమేలు మంగమ్మ పాత్రను ధరించి, కీర్తనలోని ప్రతి పదాన్ని అభినయంతో చూపించడానికి ఇది అనుకూలంగా ఉంటుంది. నర్తకి అలమేలు మంగమ్మ నృత్యాన్ని “అలరులు కురియగా” ద్వారా అభినయించిన ప్రదర్శనల గురించి నృత్య సమీక్షల్లో కూడా ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి.
ప్రసిద్ధ సంగీత రూపాలు మరియు గాయకులు
ఈ కీర్తనకు ప్రాచుర్యం కల్పించిన సంగీత విద్వాంసుల్లో రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ పేరు ముఖ్యంగా చెప్పబడుతుంది. ఆయన అన్నమాచార్యుల కీర్తనలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించడమే కాకుండా, “అలరులు కురియగ”ను శంకరాభరణంలో స్వరపరిచినట్లు సంగీత చరిత్రకు సంబంధించిన ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి.
తరువాత ఈ కీర్తనను అనేక మంది గాయకులు ఆలపించారు. ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారు ఆలపించిన రికార్డింగ్ కూడా అందుబాటులో ఉంది.
అలాగే ఎస్. పి. శైలజ గారి గానం చేసిన “Annamayya Abhinaya Padaalu”లో కూడా ఈ కీర్తన ఉంది.
నృత్యరంగంలోనూ ఈ కీర్తనకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉండటానికి కారణం, సాహిత్యంలోనే నాట్యానికి కావాల్సిన దృశ్యాలు—అడుగులు, మలుపులు, పాదాభరణాల శబ్దం, ఆభరణాల మెరుపు, పాటలు మరియు అభినయం—స్పష్టంగా కనిపించడమే.
సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు
విష్ణుముఖంలో మీరు ఈ కీర్తనకు సంబంధించిన ఇతర అన్నమయ్య రచనలను కూడా చదవవచ్చు:
SEO సూచన: మీ సైట్లో ఈ పేజీల slugs వేరుగా ఉంటే, ప్రచురించే ముందు పై internal linksను మీ అసలు URLsతో మార్చండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
1. “అలరులు కురియగ” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?
ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీ అలమేలు మంగమ్మ లేదా పద్మావతి దేవి గురించి. ఆమె అందమైన నృత్యాన్ని అన్నమయ్య వర్ణించారు. చివర్లో ఆమె నృత్యంతో సంతోషించే తిరువెంకటపతి శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని ప్రస్తావించారు.
2. “అలరులు కురియగ” ఏ రాగంలో ఉంది?
ఈ కీర్తన ప్రసిద్ధ సంగీత రూపంలో శంకరాభరణం రాగంలో, ఆది తాళంలో పాడబడుతుంది.
3. ఈ కీర్తనను ఎప్పుడు పాడతారు?
ఈ కీర్తనను అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత ప్రదర్శనలు మరియు శాస్త్రీయ నృత్య కార్యక్రమాల్లో పాడుతారు. ముఖ్యంగా అలమేలు మంగమ్మ నృత్యాన్ని అభినయించడానికి ఇది ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది. అందువల్ల కూచిపూడి, భరతనాట్యం వంటి నృత్య ప్రదర్శనల్లో కూడా ఈ కీర్తన వినిపిస్తుంది.
**“అలరులు కురియగ”**లో అన్నమయ్య ఒక దివ్య నృత్యాన్ని కేవలం వర్ణించలేదు—దాన్ని మన కళ్లముందు జరిగేలా చేశారు.
పూల వర్షం, అలమేలు మంగమ్మ కేశాల కదలికలు, మట్టెల మ్రోత, అందెల శబ్దం, వజ్రాల మెరుపులు, చిందులు, పాటలు—ఇవన్నీ కలసి ఒక అందమైన నృత్య దృశ్యాన్ని సృష్టిస్తాయి.
అయితే ఈ అందానికి అంతిమ గమ్యం తిరువెంకటపతిని మెప్పించడం.
అందుకే ఈ కీర్తనలోని నృత్యం ఒక కళ మాత్రమే కాదు—శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామికి అలమేలు మంగమ్మ సమర్పించే దివ్య నృత్యసేవగా భావించవచ్చు.
శంకరాభరణం రాగంలోని మాధుర్యం, ఆది తాళంలోని లయ, అన్నమయ్య పదాల్లోని దృశ్యకావ్యం కలిసి “అలరులు కురియగ”ను తరతరాలుగా నిలిచే ఒక అపూర్వమైన అన్నమయ్య కీర్తనగా మార్చాయి.