రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: సంసార అనిత్యత, సుఖదుఃఖాల ద్వంద్వం, పాపపుణ్యాల ఫలితం, శరణాగతి

“నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి” అన్నమాచార్యుల ఆధ్యాత్మిక తత్త్వాన్ని ఎంతో సంక్షిప్తంగా, గంభీరంగా వ్యక్తం చేసే కీర్తన. మొదటి పాదంలోనే అన్నమయ్య శ్రీహరికి అనేక నామాలను స్మరిస్తూ, “సారముగ నీకునే శరణంటిని” అని సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రకటిస్తారు. ఆ తరువాత మనిషి అనుభవించే సంసారాన్ని చల్లదనం–వేడిమి, సుఖం–దుఃఖం, పాపం–పుణ్యం వంటి పరస్పర విరుద్ధ అనుభవాల సమాహారంగా వివరిస్తారు. పగలు–రాత్రుల మాదిరిగా జనన–మరణాలు కూడా నిరంతరం కొనసాగుతుంటాయని చెబుతారు. ఈ మార్పుల మధ్య మనిషి మనస్సు భ్రాంతి, విభ్రాంతులతో చంచలమవుతుంది. అలాంటి అనిత్యమైన సంసారంలో తనకు స్థిరమైన ఆశ్రయం ఒక్క శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే అని అన్నమయ్య చివరికి ప్రకటిస్తారు. అందువల్ల ఈ కీర్తన శరణాగతి, వైరాగ్యం, సంసారతత్త్వం, దైవానుగ్రహం అనే నాలుగు ప్రధాన భావాల సమన్వయం.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి |
సారముగ నీకునే శరణంటిని ॥

చరణం 1

చలువయును వేడియును నటల సంసారంబు
తొలకు సుఖమొకవేళ దుఃఖమొకవేళ |
ఫలములివె యీ రెండు పాపములు పుణ్యములు
పులుసు దీపును గలపి భుజియించినట్లు ॥

చరణం 2

పగలు రాత్రులరీతి బహుజన్మ మరణాలు
తగుమేను పొడచూపు తనుదానె తొలగు |
నగియించు నొకవేళ నలగించు నొకవేళ
వొగరు కారపు విడెము ఉబ్బించినట్లు ॥

చరణం 3

యిహము పరమును వలెనె యెదిటికల్లయు నిజము
విహరించు భ్రాంతియును విభ్రాంతియును మతిని |
సహజ శ్రీ వేంకటేశ్వర నన్ను కరుణింప
బహువిధంబుల నన్ను పాలించవే ॥

పద అర్థాలు

ఈ కీర్తనలో సాధారణ తెలుగు పదాలతో పాటు పాతకాలపు ఆహార, అనుభవ రూపకాలు ఉన్నాయి. వాటి భావం తెలుసుకుంటే అన్నమయ్య చెప్పే సంసారతత్త్వం మరింత స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది.

భావం – పల్లవి

“నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి

సారముగ నీకునే శరణంటిని”

కీర్తన ప్రారంభమే నామస్మరణతో మొదలవుతుంది.

అన్నమయ్య వరుసగా శ్రీహరి నామాలను పలుకుతున్నారు:

నారాయణా!
అచ్యుతా!
అనంతా!
గోవిందా!
హరీ!

ఇన్ని నామాలను స్మరించిన తరువాత ఆయన చెప్పేది:

“సారముగ నీకునే శరణంటిని.”

అంటే:

“నా జీవితానికి అసలైన ఆధారం నీవే. సంపూర్ణంగా నీ శరణు కోరుతున్నాను.”

ఇది కీర్తనకు మూలభావం.

తర్వాతి చరణాల్లో సంసారం ఎందుకు నమ్మదగిన ఆశ్రయం కాదో అన్నమయ్య వివరిస్తారు. సుఖం శాశ్వతం కాదు. దుఃఖం కూడా శాశ్వతం కాదు. పాపపుణ్యాలు మారుతూ ఉంటాయి. జననమరణాలు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.

అందుకే చివరికి నిలిచేది దైవశరణాగతి మాత్రమే.

భావం – మొదటి చరణం

“చలువయును వేడియును నటల సంసారంబు

తొలకు సుఖమొకవేళ దుఃఖమొకవేళ”

అన్నమయ్య సంసారాన్ని చల్లదనం–వేడిమితో పోలుస్తున్నారు.

కొన్నిసార్లు జీవితం ఎంతో సుఖంగా ఉంటుంది.

మరికొన్నిసార్లు అదే జీవితం దుఃఖంతో నిండిపోతుంది.

ఒక రోజు విజయం.

మరో రోజు అపజయం.

ఒక సందర్భంలో ఆనందం.

మరో సందర్భంలో బాధ.

ఇదే సంసార స్వభావం.

మనిషి సుఖం వచ్చినప్పుడు అది ఎప్పటికీ ఉండాలని కోరుకుంటాడు. దుఃఖం వచ్చినప్పుడు అది ఎప్పటికీ పోదేమోనని భయపడతాడు.

కానీ అన్నమయ్య చెప్పేది:

రెండూ తాత్కాలికమే.

“ఫలములివె యీ రెండు పాపములు పుణ్యములు

పులుసు దీపును గలపి భుజియించినట్లు”

ఇక్కడ అన్నమయ్య చాలా అందమైన రుచి రూపకాన్ని ఉపయోగించారు.

పులుపు, తీపి—రెండు విభిన్న రుచులు.

అలాగే పాపం, పుణ్యం కూడా రెండు రకాల కర్మఫలాలు.

జీవితం ఈ రెండింటి అనుభవాలతో నిండి ఉంటుంది.

ఒక సందర్భంలో పుణ్యఫలంగా సుఖం వస్తుంది. మరొక సందర్భంలో పాపఫలంగా దుఃఖం వస్తుంది.

మనిషి వాటిని అనుభవిస్తూ సంసారంలో కొనసాగుతాడు.

అంటే జీవితం ఒకే రుచితో ఉండదు.

తీపి–పులుపు కలిసిన ఆహారం లాంటిది సంసారం.

భావం – రెండవ చరణం

“పగలు రాత్రులరీతి బహుజన్మ మరణాలు

తగుమేను పొడచూపు తనుదానె తొలగు”

పగలు వచ్చిన తర్వాత రాత్రి వస్తుంది.

రాత్రి తర్వాత మళ్లీ పగలు వస్తుంది.

అదే విధంగా జననం తర్వాత మరణం, మరణం తర్వాత మరో జన్మ అనే సంసార చక్రం కొనసాగుతుందని భారతీయ తత్త్వ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

మనిషి శరీరం కొంతకాలం మాత్రమే కనిపిస్తుంది.

“తగుమేను పొడచూపు తనుదానె తొలగు”

అంటే మనకు లభించిన ఈ శరీరం కొంతకాలం మాత్రమే ఉంటుంది. చివరికి అది నశిస్తుంది.

ఇక్కడ అన్నమయ్య మనిషికి తన శరీరం శాశ్వతం కాదనే విషయాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.

“నగియించు నొకవేళ నలగించు నొకవేళ

వొగరు కారపు విడెము ఉబ్బించినట్లు”

ఇది కీర్తనలోని అత్యంత ఆసక్తికరమైన రూపకం.

తాంబూలంలో తీపి, కారం వంటి విభిన్న రుచులు ఉంటాయి.

అలాగే జీవితంలో:

ఒకసారి నవ్వు,
మరోసారి బాధ.

ఒకసారి సుఖం.

మరోసారి కష్టం.

ఒకసారి మనసు ఉప్పొంగుతుంది.

మరోసారి అదే మనసు బాధతో నలిగిపోతుంది.

ఇదే సంసార అనుభవం.

అన్నమయ్య ఇక్కడ జీవితాన్ని నిరాశగా చిత్రించడం లేదు.

జీవితం మారుతూ ఉంటుందని గుర్తుచేస్తున్నారు.

మార్పు సహజమని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు మనిషి సుఖంలో అహంకరించకుండా, దుఃఖంలో పూర్తిగా కుంగిపోకుండా ఉండగలడు.

భావం – మూడవ చరణం

“యిహము పరమును వలెనె యెదిటికల్లయు నిజము

విహరించు భ్రాంతియును విభ్రాంతియును మతిని”

ఇహలోకం, పరలోకం—మనిషి వాటి గురించి అనేక ఆలోచనలు చేస్తాడు.

ఏది నిజం? ఏది శాశ్వతం? నేను ఎవరు? మరణం తరువాత ఏమవుతుంది?

ఇలాంటి ప్రశ్నలు మనస్సులో భ్రాంతి, విభ్రాంతిని కలిగిస్తాయి.

ప్రపంచం మన కళ్ల ముందు నిజంగానే కనిపిస్తుంది. కానీ అది శాశ్వతం కాదు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య “కనిపించేది నిజమే అయినా, శాశ్వతమైనది కాదు” అనే తాత్త్విక దృష్టిని సూచిస్తున్నారు.

ప్రపంచాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించడం కాదు.

దాని అనిత్యత్వాన్ని గుర్తించడం.

“సహజ శ్రీ వేంకటేశ్వర” – చివరి శరణు

“సహజ శ్రీ వేంకటేశ్వర నన్ను కరుణింప

బహువిధంబుల నన్ను పాలించవే”

మొత్తం కీర్తన చివరికి ఒక ప్రార్థనగా మారుతుంది.

సంసారంలో సుఖదుఃఖాలు మారుతాయి.

పాపపుణ్యాలు తమ ఫలితాలను ఇస్తాయి.

జననమరణాలు కొనసాగుతాయి.

మనస్సు భ్రాంతులతో తడబడుతుంది.

అయితే వీటన్నింటి మధ్య శాశ్వతమైన ఆశ్రయం శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

అందుకే అన్నమయ్య:

“నన్ను కరుణించు. అనేక విధాలుగా నన్ను పాలించు.”

అని వేడుకుంటున్నారు.

ఇక్కడ “పాలించు” అంటే కేవలం రాజుగా పాలించడం కాదు.

కాపాడు, నడిపించు, దారి చూపు, నీ కృపలో ఉంచు అనే భక్తి భావం.

సుఖదుఃఖాలను అన్నమయ్య ఎందుకు పోల్చారు?

ఈ కీర్తనలో ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక బోధ ఉంది.

మనిషి సాధారణంగా:

సుఖం = మంచి
దుఃఖం = చెడు

అని మాత్రమే చూస్తాడు.

అన్నమయ్య మాత్రం రెండూ సంసారంలో సహజమైన భాగాలేనని చెబుతున్నారు.

సుఖం వచ్చినప్పుడు అది శాశ్వతం కాదని గుర్తుంచుకోవాలి.

దుఃఖం వచ్చినప్పుడు అది కూడా శాశ్వతం కాదని గుర్తుంచుకోవాలి.

ఈ అవగాహన మనిషిలో సమత్వ భావనను పెంచుతుంది.

అదే వైరాగ్యానికి మొదటి మెట్టు.

పాపం–పుణ్యం గురించి అన్నమయ్య చెప్పేది

ఈ కీర్తనలో “పాపములు పుణ్యములు” అనే పదజంటకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.

మనిషి చేసే కర్మలకు ఫలితాలు ఉంటాయి.

మంచి కర్మలు పుణ్యఫలాలను, చెడు కర్మలు పాపఫలాలను కలిగిస్తాయని సంప్రదాయ భావన.

కానీ అన్నమయ్య వాటినీ సంసార అనుభవాల పరిధిలోనే చూస్తున్నారు.

అంటే పుణ్యఫలంగా వచ్చే సుఖం కూడా తాత్కాలికమే.

అందువల్ల పరమ లక్ష్యం కేవలం పుణ్యం సంపాదించడం మాత్రమే కాదు.

పాపపుణ్య బంధాలకు అతీతమైన దైవశరణాగతి వైపు ప్రయాణించడం.

ఆధునిక జీవితానికి ఈ కీర్తన చెప్పే సందేశం

ఈ కీర్తన నేటి జీవితానికి కూడా ఎంతో వర్తిస్తుంది.

మన జీవితంలో కూడా:

విజయం – అపజయం
లాభం – నష్టం
సంతోషం – బాధ
ప్రశంస – విమర్శ
ఆరోగ్యం – అనారోగ్యం
సంపద – కొరత

ఇలా నిరంతరం మార్పులు జరుగుతూనే ఉంటాయి.

ఒకరోజు మనకు ప్రపంచం అంతా అనుకూలంగా అనిపిస్తుంది.

మరో రోజు చిన్న సమస్య కూడా చాలా పెద్దదిగా కనిపిస్తుంది.

అన్నమయ్య ఈ మార్పుల మధ్య మనస్సుకు ఒక స్థిరమైన కేంద్రం అవసరమని సూచిస్తున్నారు.

ఆ కేంద్రం:

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు.

ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తనలో శరణాగతి, వైరాగ్యం, సంసార అనిత్యత ప్రధాన భావాలుగా ఉండటంతో, దీనిని అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత సభలు, ఆలయ కార్యక్రమాలు, భజనలు మరియు ఆధ్యాత్మిక సమావేశాల్లో ఆలపించవచ్చు.

ప్రత్యేకంగా ఆత్మపరిశీలన, నామస్మరణ, దైవశరణాగతి ప్రధానమైన సందర్భాల్లో ఈ కీర్తన సాహిత్యం ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.

సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు

విష్ణుముఖంలో మరిన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలను కూడా చదవండి:

• నానాటి బతుకు — జీవితం నాటకమని, కైవల్యం పరమగమ్యమని తెలిపే తాత్త్విక కీర్తన
• నగవులు నిజమని నమ్మేదా — ప్రాపంచిక ఆశలను విడిచి శ్రీహరి నామస్మరణ చేయమనే సందేశం
• నిగమ నిగమాంత వర్ణిత — వైరాగ్యం, సంసారబంధం నుంచి విముక్తి కోసం శ్రీనారాయణుని ప్రార్థన
• అన్ని మంత్రములు — శ్రీ వేంకటేశ్వర నామ మహిమను తెలిపే కీర్తన

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి” కీర్తనలో ప్రధాన భావం ఏమిటి?

ఈ కీర్తనలో సంసారం తాత్కాలికమైనది, సుఖదుఃఖాలు మారుతూ ఉంటాయి, పాపపుణ్యాలు కర్మఫలితాలే, చివరికి శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణాగతే స్థిరమైన ఆశ్రయం అనే భావం ప్రధానంగా ఉంది.

2. “పులుసు దీపును గలపి భుజియించినట్లు” అంటే ఏమిటి?

ఇది ఒక అందమైన రూపకం. పులుపు మరియు తీపి రుచులు కలిసిన ఆహారాన్ని తిన్నట్లుగా, సంసారంలో సుఖం–దుఃఖం రెండింటినీ మనిషి అనుభవిస్తాడు అనే భావం. పాపం–పుణ్యం కూడా అలాంటి రెండు రకాల కర్మఫలాలుగా అన్నమయ్య చూపిస్తున్నారు.

3. అన్నమయ్య చివరికి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని ఎందుకు శరణు కోరుతున్నారు?

సంసారంలోని సుఖదుఃఖాలు, జననమరణాలు, పాపపుణ్యాలు అన్నీ మారుతూ ఉంటాయి. మనస్సు కూడా భ్రాంతి, విభ్రాంతులతో చంచలమవుతుంది. అందువల్ల ఈ మార్పులన్నింటికీ అతీతమైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దైవకృపనే తనకు స్థిరమైన ఆశ్రయంగా అన్నమయ్య స్వీకరిస్తున్నారు.

“నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి” కీర్తన మనిషి జీవితంలోని ద్వంద్వాలను ఎంతో సరళమైన ఉపమానాలతో వివరిస్తుంది.

సంసారం చల్లదనం–వేడిమిలాంటిది.

సుఖం–దుఃఖం మారుతూ ఉంటాయి.

పాపం–పుణ్యం తమ ఫలితాలను ఇస్తూనే ఉంటాయి.

పగలు–రాత్రుల మాదిరిగా జనన–మరణ చక్రం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.

ఈ మార్పుల మధ్య మనిషి మనస్సు భ్రాంతి, విభ్రాంతులతో అలమటిస్తుంది.

కానీ అన్నమయ్య చూపించే మార్గం మాత్రం స్పష్టమైనది:

“నీకునే శరణంటిని.”

అంటే—

ప్రపంచం మారవచ్చు.
సుఖదుఃఖాలు మారవచ్చు.
శరీరం మారవచ్చు.
కాలం మారవచ్చు.

కానీ భక్తుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పాదాలను ఆశ్రయించినప్పుడు, తన జీవితానికి ఒక స్థిరమైన ఆధ్యాత్మిక ఆధారం లభిస్తుంది.

అందుకే ఈ కీర్తన యొక్క సారాంశం:

సంసారం అనేక రుచులతో కూడినదైనా, దైవశరణాగతే మనస్సుకు నిజమైన స్థిరత్వాన్ని అందిస్తుంది.

“నారాయణాచ్యుతానంత గోవింద హరి — సారముగ నీకునే శరణంటిని.”