రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: శ్రీహరి దివ్యరూపం, దుష్ట సంహారం, జ్ఞానప్రదత్వం, పాపవిమోచనం, భక్తులపై కరుణ

“నల్లని మేని నగవు చూపుల వాడు – తెల్లని కన్నుల దేవుడు” అన్నమాచార్యుల భక్తి కవిత్వంలోని రూపవర్ణన, తాత్త్వికత, భక్తవాత్సల్యం ఒకేసారి కనిపించే కీర్తన. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని ఆయన ఇక్కడ ఒక అందమైన దివ్యమూర్తిగా దర్శిస్తున్నారు. నల్లని శరీరకాంతి, చిరునవ్వు, ప్రకాశించే కన్నులు—ఈ రూపవర్ణనతో ప్రారంభమైన కీర్తన, వెంటనే శ్రీహరి యొక్క విశ్వరక్షక రూపాన్ని చూపిస్తుంది. దుష్టులను అణచేవాడు, జగత్తుకు మార్గాన్ని చూపేవాడు, జ్ఞానాన్ని స్పష్టపరిచేవాడు, జీవుల దురితాన్ని తొలగించేవాడు, తిరుమలపై కొలువైనవాడు, ధ్రువుడికి దివ్యపదాన్ని ప్రసాదించినవాడు—ఇలా ఒక్కో చరణంలో స్వామివారి ఒక్కో మహిమను అన్నమయ్య ఆవిష్కరిస్తారు. అందువల్ల ఇది కేవలం శ్రీనివాసుని రూపవర్ణన మాత్రమే కాదు; ఆయన జ్ఞాన, రక్షణ, అనుగ్రహ స్వరూపాల స్తుతి కూడా.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

నల్లని మేని నగవు చూపుల వాడు |
తెల్లని కన్నుల దేవుడు ॥

చరణం 1

బిరుసైన దనుజుల పింఛమణచినట్టి |
తిరుపు కైదువ తోడి దేవుడు |
సరిపడ్డ జగమెల్ల చక్క ఛాయకు దెచ్చి |
తెరవు చూపినట్టి దేవుడు ॥

చరణం 2

నీటగలసినట్టి నిండిన చదువులు |
తేట పరచినట్టి దేవుడు |
పాటిమాలినట్టి ప్రాణుల దురితపు |
తీట రాసినట్టి దేవుడు ॥

చరణం 3

గురుతువెట్టగరాని గుణముల నెలకొన్న |
తిరువేంకటాద్రిపై దేవుడు |
తిరముగ ధృవునికి దివ్యపదంబిచ్చి |
తెరచి రాజన్నట్టి దేవుడు ॥

పద అర్థాలు

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య ఉపయోగించిన కొన్ని పాత తెలుగు పదాలు, రూపకాలు మొదటిసారి చదివేటప్పుడు కొంత క్లిష్టంగా అనిపించవచ్చు. వాటి భావాన్ని తెలుసుకుంటే కీర్తన మరింత అందంగా అర్థమవుతుంది.

భావం – పల్లవి

“నల్లని మేని నగవు చూపుల వాడు

తెల్లని కన్నుల దేవుడు”

కీర్తన మొదలవుతున్న తీరు ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.

అన్నమయ్య మొదట శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని దివ్యరూపంగా దర్శిస్తున్నారు.

నల్లని మేని—శ్రీహరి శ్యామవర్ణం.

నగవు చూపులు—చిరునవ్వుతో కూడిన కరుణామయమైన చూపులు.

తెల్లని కన్నులు—ప్రకాశవంతమైన నేత్రాలు.

ఇక్కడ రూపవర్ణన కేవలం శారీరక సౌందర్యాన్ని చెప్పడానికి కాదు.

భగవంతుని రూపంలోనే ఆయన స్వభావం కూడా కనిపిస్తుంది.

ఆయన శ్యామవర్ణం మహత్తును సూచిస్తే, ఆయన చిరునవ్వు భక్తుడిపై ఉన్న కరుణను సూచిస్తుంది.

భక్తుడు స్వామివారిని దర్శించినప్పుడు ముందుగా కనిపించేది ఆయన రూపం. కానీ ఆ రూపం వెనుక ఉన్నది అనంతమైన దయ.

అందుకే అన్నమయ్య రూపాన్ని వర్ణిస్తూ క్రమంగా దైవగుణాల వైపు తీసుకెళ్తారు.

భావం – మొదటి చరణం

“బిరుసైన దనుజుల పింఛమణచినట్టి

తిరుపు కైదువ తోడి దేవుడు”

శ్రీహరి కేవలం సౌందర్యమూర్తి కాదు.

ఆయన ధర్మరక్షకుడు.

దనుజులు అంటే అసురులు. ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే దుష్టశక్తులను శ్రీహరి వివిధ అవతారాల్లో అణచివేశాడు.

అన్నమయ్య ఇక్కడ భగవంతుని దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ స్వభావాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.

అంటే భక్తుడికి స్వామి ఎంత మృదువుగా కనిపిస్తాడో, అధర్మానికి అంతే కఠినంగా ఉంటాడు.

“సరిపడ్డ జగమెల్ల చక్క ఛాయకు దెచ్చి

తెరవు చూపినట్టి దేవుడు”

ఈ పాదాల్లో భగవంతుని మరో రూపం కనిపిస్తుంది.

జగత్తుకు మార్గం చూపేవాడు.

“చక్క ఛాయ” అనే భావాన్ని భగవంతుని రక్షణ, ఆశ్రయం అనే అర్థంలో చూడవచ్చు.

ప్రపంచంలో మార్గం తెలియని జీవులకు దైవం ఒక ఆశ్రయం మరియు దారి చూపే మార్గదర్శి.

అంటే శ్రీహరి కేవలం రక్షించేవాడు మాత్రమే కాదు—

ఎటు వెళ్లాలో చూపించేవాడు కూడా.

భావం – రెండవ చరణం

“నీటగలసినట్టి నిండిన చదువులు

తేట పరచినట్టి దేవుడు”

ఇక్కడ అన్నమయ్య శ్రీహరిని జ్ఞానప్రదాతగా స్తుతిస్తున్నారు.

మనకు అనేక విద్యలు, అనేక శాస్త్రాలు తెలిసినా వాటి అంతరార్థం ఎప్పుడూ స్పష్టంగా ఉండకపోవచ్చు.

జ్ఞానం ఉన్నా దాని సారాన్ని గ్రహించలేని పరిస్థితి రావచ్చు.

అటువంటి సమయంలో భగవంతుని అనుగ్రహం ద్వారా జ్ఞానం తేటపడుతుంది.

అంటే కేవలం పుస్తక జ్ఞానం కాదు.

జ్ఞానానికి అర్థం ఇచ్చే అంతర్దృష్టి కూడా దైవానుగ్రహమే.

“పాటిమాలినట్టి ప్రాణుల దురితపు

తీట రాసినట్టి దేవుడు”

జీవులు బలహీనతలతో, తప్పులతో, కర్మఫలాలతో బాధపడుతుంటారు.

దురితము అంటే పాపం, కష్టం, దుష్కర్మ ఫలితం.

అన్నమయ్య భగవంతుడిని అలాంటి దురితాలను తొలగించేవాడిగా స్తుతిస్తున్నారు.

ఇక్కడ “తీట” అనే పదాన్ని పాపపు మచ్చ/దోషం అనే భావంలో చూడవచ్చు.

అంటే:

జీవి మీద పేరుకున్న దురితపు మచ్చలను తొలగించేవాడు శ్రీహరి.

ఇది భక్తి సంప్రదాయంలోని పాపవిమోచన భావన.

భావం – మూడవ చరణం

“గురుతువెట్టగరాని గుణముల నెలకొన్న

తిరువేంకటాద్రిపై దేవుడు”

శ్రీ వేంకటేశ్వరునిలో ఉన్న గుణాలను పూర్తిగా లెక్కించడం సాధ్యం కాదు.

గురుతువెట్టగరాని గుణములు అంటే గుర్తించి లెక్కపెట్టడానికి కూడా సాధ్యం కానంత అపారమైన దైవగుణాలు.

అటువంటి గుణసంపన్నుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?

తిరువేంకటాద్రిపై.

అంటే తిరుమల కొండపై కొలువైన శ్రీనివాసుడే ఆ అపార గుణాల నిలయం.

ఇక్కడ అన్నమయ్య ఒక ముఖ్యమైన భక్తి భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు:

అనంతమైన పరబ్రహ్మం మనకు అందుబాటులో ఉండే రూపంలో తిరుమలపై దర్శనమిస్తోంది.

ధ్రువుడి కథ

“తిరముగ ధృవునికి దివ్యపదంబిచ్చి

తెరచి రాజన్నట్టి దేవుడు”

ఇక్కడ అన్నమయ్య ధ్రువ చరిత్రను గుర్తు చేస్తున్నారు.

ధ్రువుడు చిన్న వయస్సులోనే తీవ్రమైన భక్తితో శ్రీహరిని ధ్యానించాడు.

అతని భక్తికి ప్రసన్నుడైన విష్ణువు ప్రత్యక్షమై, అతనికి ధ్రువపదం అనే అత్యున్నతమైన స్థిరస్థానాన్ని ప్రసాదించాడు.

ధ్రువుడు ఆకాశంలో ధ్రువ నక్షత్రంగా స్థిరపడ్డాడనే పురాణ సంప్రదాయం ప్రసిద్ధి.

అన్నమయ్య ఈ కథను ఉపయోగించి ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తున్నారు:

భక్తి వయస్సును చూడదు.

ధ్రువుడు బాలుడే.

అయినా అతని భక్తి భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని పొందింది.

అందుకే శ్రీహరి:

• భక్తుడి పిలుపును వింటాడు
• భక్తుడి స్థితిని మార్చగలడు
• తగిన గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తాడు
• చివరికి పరమస్థానాన్ని కూడా ఇవ్వగలడు

అనే భావం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది.

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మూడు ప్రధాన స్వరూపాలు

ఈ కీర్తనను గమనిస్తే అన్నమయ్య శ్రీనివాసుని మూడు ప్రధాన రూపాల్లో చూపించారు.

సౌందర్య స్వరూపం

“నల్లని మేని”, “నగవు చూపులు”, “తెల్లని కన్నులు”

— భక్తుని హృదయాన్ని ఆకర్షించే దివ్యమంగళ రూపం.

రక్షక స్వరూపం

“దనుజుల… అణచినట్టి”

— అధర్మాన్ని అణచి ధర్మాన్ని కాపాడే దైవం.

అనుగ్రహ స్వరూపం

“దురితపు…”, “ధృవునికి దివ్యపదంబిచ్చి”

— జీవుల పాపాలను తొలగించి, భక్తులకు ఉన్నతమైన స్థితిని ప్రసాదించే దయామూర్తి.

ఈ మూడు కలిసినప్పుడే అన్నమయ్యకు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు సంపూర్ణంగా దర్శనమిస్తాడు.

భక్తుడికి ఈ కీర్తన ఇచ్చే సందేశం

ఈ కీర్తనను కేవలం శ్రీహరి రూపవర్ణనగా చదివితే ఒక అందమైన దైవచిత్రం కనిపిస్తుంది.

కానీ దాని లోతైన భావాన్ని గమనిస్తే ఇది ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం:

రూపం → రక్షణ → జ్ఞానం → పాపవిమోచనం → అనుగ్రహం → పరమపదం

మొదట భక్తుడు స్వామివారి రూపాన్ని చూస్తాడు.

ఆ రూపం అతని మనసును ఆకర్షిస్తుంది.

తర్వాత స్వామి తనను రక్షించేవాడని తెలుసుకుంటాడు.

ఆయన జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

దురితాలను తొలగిస్తాడు.

చివరికి ధ్రువుడిలా భక్తుడికి ఉన్నతమైన స్థితిని ప్రసాదిస్తాడు.

ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తనను శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, తిరుమల సంబంధిత సంగీత కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య జయంతి ఉత్సవాలు, భజనలు మరియు కర్ణాటక సంగీత కచేరీలలో ఆలపించవచ్చు.

స్వామివారి రూపవర్ణనతో పాటు ఆయన కరుణ, రక్షణ, జ్ఞానప్రదత్వం గురించి స్మరించడానికి ఈ కీర్తన ప్రత్యేకంగా అనుకూలంగా ఉంటుంది.

సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు

విష్ణుముఖంలో మరిన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలను కూడా చదవండి:

• అదివో అల్లదివో — తిరుమల శ్రీహరి వాసాన్ని వర్ణించే ప్రసిద్ధ కీర్తన
• కొండలలో నెలకొన్న — శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తవాత్సల్యాన్ని తెలిపే కీర్తన
• బ్రహ్మ కడిగిన పాదము — శ్రీహరి దివ్యచరణ మహిమను వర్ణించే కీర్తన
• ఇందరికీ అభయంబు — భక్తులకు శ్రీహరి ప్రసాదించే అభయాన్ని వర్ణించే కీర్తన

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “నల్లని మేని నగవు చూపుల వాడు” కీర్తన ఎవరి గురించి?

ఈ కీర్తన తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. అన్నమయ్య స్వామివారి దివ్యరూపంతో పాటు ఆయన రక్షణ, జ్ఞానం, పాపవిమోచనం, భక్తానుగ్రహం వంటి గుణాలను స్తుతించారు.

2. “నల్లని మేని” అంటే ఏమిటి?

“నల్లని మేని” అంటే నల్లని లేదా శ్యామవర్ణమైన దివ్యశరీరం. శ్రీమహావిష్ణువు, శ్రీకృష్ణుని శ్యామవర్ణాన్ని సూచించే సంప్రదాయ రూపవర్ణన ఇది.

3. కీర్తనలో ధ్రువుడిని ఎందుకు ప్రస్తావించారు?

ధ్రువుడు చిన్న వయస్సులోనే తీవ్రమైన భక్తితో శ్రీహరిని ఆరాధించి ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందిన భక్తుడిగా పురాణాల్లో ప్రసిద్ధి. శ్రీహరి అతనికి దివ్యమైన ధ్రువపదాన్ని ప్రసాదించాడు. దీని ద్వారా నిజమైన భక్తికి భగవంతుడు తప్పకుండా అనుగ్రహిస్తాడనే సందేశాన్ని అన్నమయ్య తెలియజేస్తున్నారు.

ముగింపు

“నల్లని మేని నగవు చూపుల వాడు” అన్నమయ్య కీర్తనలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఒకే సమయంలో అందాల దేవుడిగా, జగద్రక్షకుడిగా, జ్ఞానప్రదాతగా, పాపవిమోచకుడిగా, భక్తానుగ్రహ స్వరూపుడిగా దర్శించవచ్చు.

మొదట మనలను ఆకర్షించేది స్వామివారి రూపం.

నల్లని మేని.
నగవు చూపులు.
తెల్లని కన్నులు.

కానీ ఆ రూపం వెనుక ఉన్న దైవత్వం ఇంకా గొప్పది.

దనుజులను అణచినవాడు,
జగత్తుకు మార్గం చూపినవాడు,
జ్ఞానాన్ని తేటపరిచినవాడు,
జీవుల దురితాలను తొలగించినవాడు,
తిరుమలపై కొలువైనవాడు,
ధ్రువుడికి దివ్యపదాన్ని ప్రసాదించినవాడు.

అందుకే అన్నమయ్యకు తిరుమల శ్రీనివాసుడు కేవలం దర్శించగలిగే దేవుడు కాదు.

భక్తుడిని తన వైపు ఆకర్షించి, రక్షించి, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, చివరికి ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక స్థితికి చేర్చే దయామూర్తి.

ఈ కీర్తన యొక్క అంతరార్థాన్ని ఒక వాక్యంలో చెప్పాలంటే:

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యరూపాన్ని దర్శిస్తూ, ఆయన కరుణను ఆశ్రయించి, జ్ఞానం మరియు భక్తి ద్వారా పరమగమ్యాన్ని చేరాలి.