ఆదివారం 25 జనవరి 2026
మాఘమాసం అంటేనే పవిత్రమైన మాసం. చలికాలం ముగిసి, వసంత కాలానికి స్వాగతం పలికే సమయం ఇది. ఈ మాసంలో వచ్చే అత్యంత ముఖ్యమైన మరియు శక్తివంతమైన పండుగలలో ఒకటి "రథ సప్తమి" (Ratha Saptami). దీనినే "సూర్య జయంతి" (Surya Jayanti) అని కూడా పిలుస్తారు.
మన తెలుగు లోగిళ్ళలో రథ సప్తమి వేడుకలు చాలా ఘనంగా జరుగుతాయి. ఈ సంవత్సరం మనం జరుపుకోబోయే రథ సప్తమి గురించి, దాని వెనుక దాగి ఉన్న గొప్ప అర్థం గురించి, మనం పాటించే ఆచారాల వెనుక ఉన్న ఆరోగ్య రహస్యాల గురించి ఈ రోజు తెలుసుకుందాం.
రథ సప్తమి ప్రాముఖ్యత (Significance of the Festival):
హిందూ ధర్మంలో సూర్యుడు కేవలం గ్రహం కాదు, “ప్రత్యక్ష దైవం”. సమస్త జీవరాశికి శక్తిని, వెలుగును ప్రసాదించే కర్మ సాక్షి సూర్య భగవానుడు.
పురాణాల ప్రకారం, కశ్యప మహర్షి మరియు అదితి దంపతులకు మాఘ శుద్ధ సప్తమి నాడు సూర్యుడు జన్మించాడు. అందుకే దీనిని సూర్య జయంతి అంటారు. మరొక కథనం ప్రకారం, ఈ రోజునే సూర్య భగవానుడు తన ఏడు గుర్రాల రథాన్ని (సప్త వర్ణాలు) ఉత్తరాయణం వైపు మళ్లిస్తాడు. ఈ రోజు నుండి ఎండ తీవ్రత క్రమంగా పెరుగుతుంది.
మనం పాటించే ముఖ్యమైన ఆచారాలు (Key Rituals):
రథ సప్తమి నాడు మనం పాటించే ప్రతి చిన్న ఆచారంలోనూ ఒక పరమార్థం ఉంది:
- అరుణోదయ స్నానం & జిల్లేడు ఆకులు: సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి, తల మీద ఒకటి, రెండు భుజాల మీద రెండు, మోకాళ్ళ మీద రెండు, పాదాల మీద రెండు చొప్పున మొత్తం ఏడు జిల్లేడు ఆకులు (అర్క పత్రాలు), మరియు రేగు పళ్ళు పెట్టుకుని తలస్నానం చేస్తాము.
శ్లోకం: “సప్త సప్త మహాసప్త సప్త ద్వీపా వసుంధరా, సప్తర్క పర్ణ మాదాయ సప్తమీ రథ సప్తమీ” అనే శ్లోకాన్ని పఠిస్తూ స్నానం చేయాలి. - సూర్య అర్ఘ్యం: స్నానం పూర్తయ్యాక, ఉదయిస్తున్న సూర్యుడికి రాగి పాత్రతో నీటిని అర్ఘ్యంగా సమర్పిస్తూ సూర్య నమస్కారాలు చేయాలి.
- రథం ముగ్గు & పాలు పొంగించడం: ఇంటి ముందు సూర్య భగవానుడి రథం ఆకారంలో ముగ్గు వేసి, ఆవు పిడకలతో పొయ్యి వెలిగించి, కొత్త కుండలో పాలు పోసి సూర్యుడికి ఎదురుగా పాలు పొంగిస్తారు. ఆ పొంగిన పాలలో బియ్యం, బెల్లం వేసి పరమాన్నం (క్షీరాన్నం) ప్రసాదంగా వండుతారు.
- చిక్కుడు ఆకులలో భోజనం: ఈ రోజు చాలా మంది చిక్కుడు కాయల కూర వండుకుని, చిక్కుడు ఆకులలో భోజనం చేయడం ఒక సంప్రదాయం.
రథ సప్తమి – ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు (Health Benefits):
మన పెద్దలు ఏర్పాటు చేసిన ఈ ఆచారాల వెనుక గొప్ప సైన్స్ దాగి ఉంది:
విటమిన్ డి (Vitamin D): అరుణోదయ సమయంలో (ఉదయం 6 నుండి 7 గంటల మధ్య) వచ్చే సూర్య కిరణాలు మన శరీరంపై పడినప్పుడు, మనకు అత్యవసరమైన విటమిన్ డి పుష్కలంగా లభిస్తుంది. ఇది ఎముకల దృఢత్వానికి చాలా ముఖ్యం.
చర్మ వ్యాధుల నివారణ: జిల్లేడు ఆకులలో ఉండే ఔషధ గుణాలు మరియు సూర్య కిరణాల కలయిక వల్ల చర్మ సంబంధిత వ్యాధులు, అలర్జీలు తగ్గుముఖం పడతాయని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది.
నేత్ర ఆరోగ్యం: ఉదయిస్తున్న సూర్యుడిని చూడటం మరియు సూర్య నమస్కారాలు చేయడం వల్ల కంటి చూపు మెరుగుపడుతుంది.
మానసిక ప్రశాంతత: తెల్లవారుజామున నిద్రలేవడం, స్నానం, దైవ చింతన వల్ల మనసు ప్రశాంతంగా మారుతుంది, ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
రథ సప్తమి కేవలం ఒక పండుగ కాదు, ప్రకృతిని, మనకు జీవాన్నిచ్చే సూర్య భగవానుడిని గౌరవించే ఒక గొప్ప సంస్కృతి. ఆరోగ్యాన్ని, ఆధ్యాత్మికతను మేళవించిన అద్భుతమైన రోజు.
ఈ రథ సప్తమి మీ అందరి జీవితాల్లో కొత్త వెలుగులు నింపాలని, సూర్య భగవానుడి ఆశీస్సులు మీకు ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని కోరుకుందాం.
ముఖ్య గమనిక (Disclaimer)
ఈ కథనంలో పొందుపరిచిన సమాచారం మత విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాలపై ఆధారపడి ఉంది. ఇది కేవలం పాఠకులకు అవగాహన కల్పించేందుకు మాత్రమే అందించబడింది. ఇందులో పేర్కొన్న విషయాలకు శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. వీటిని ఎంతవరకు విశ్వసించాలన్నది పూర్తిగా మీ వ్యక్తిగత నిర్ణయం. విష్ణుముఖం ఈ సమాచారాన్ని ధృవీకరించడం లేదు.