రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీనారాయణుడు / శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి

“నిగమ నిగమాంత వర్ణిత మనోహర రూప” అన్నది అన్నమాచార్యుల ఆధ్యాత్మిక భావనకు మంచి ఉదాహరణగా నిలిచే కీర్తన. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు వర్ణించే పరమాత్మ స్వరూపాన్ని స్మరిస్తూనే, తన వ్యక్తిగత సంసారబాధలు, మనస్సులోని అశాంతి, కర్మబంధాలు, భవసాగరం నుంచి విముక్తి కావాలనే ఆకాంక్షను అన్నమయ్య ఇందులో వ్యక్తం చేస్తారు. ప్రారంభంలో శ్రీనారాయణుని అపూర్వమైన రూపాన్ని స్తుతించిన కవి, తరువాత తనను సంసారబంధాల నుంచి విడిపించమని వేడుకుంటారు. చివరికి తిరువేంకటాద్రి నాథుడిని, నవనీతచోరుడిని శరణుగా స్వీకరిస్తారు. అందువల్ల ఈ కీర్తనలో దైవ స్తుతి, వైరాగ్యం, సంసారవేదన, శరణాగతి, మోక్షకాంక్ష అనే ఐదు ప్రధాన భావాలు కనిపిస్తాయి.

రాగం / తాళం

ఈ కీర్తనకు వివిధ సంగీత సంప్రదాయాల్లో స్వరరూపాలు కనిపిస్తాయి. అన్నమయ్య సంకీర్తనలను ఆధునిక సంగీత వేదికలపై ఆలపించే సమయంలో గాయకులు తమ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా రాగాన్ని స్వీకరించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.

పల్లవి

నిగమనిగమాంతవర్ణిత మనోహర రూప-
నగరాజధరుడ శ్రీనారయణా ॥

చరణం 1

దీపించు వైరాగ్యదివ్య సౌఖ్యం బియ్య-
నోపకరా నన్ను నొడబరపుచు |
పైపైనె సంసారబంధముల గట్టేవు
నాపలుకు చెల్లునా నారాయణా ॥

చరణం 2

చికాకుపడిన నా చిత్తశాంతము సేయ-
లేకకా నీవు బహులీల నన్ను |
కాకుసేసెదవు బహుకర్మల బడువారు
నాకొలదివారలా నారాయణా ॥

చరణం 3

వివివిధ నిర్బంధముల వెడలద్రోయక నన్ను
భవసాగరముల నడబడ జేతురా |
దివిజేంద్రవంద్య శ్రీ తిరువేంకటాద్రీశ
నవనీత చోర శ్రీనారాయణా ॥

పద అర్థాలు

ఈ కీర్తనలో సంస్కృత సమాసాలు, తాత్త్విక పదాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. వాటి అర్థం తెలుసుకుంటే అన్నమయ్య చెప్పిన భావం మరింత స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

పదం	అర్థం
నిగమ	వేదం
నిగమాంతము	వేదాల అంతం; ఉపనిషత్తులు/వేదాంత తత్త్వం
వర్ణిత	వర్ణించబడిన, స్తుతించబడిన
మనోహర రూపం	మనస్సును ఆకర్షించే అందమైన రూపం
నగరాజధరుడు	పర్వతాన్ని ధరించినవాడు; గోవర్ధనధారి శ్రీకృష్ణుని సూచన
వైరాగ్యం	ప్రాపంచిక విషయాలపై అనాసక్తి
దివ్య సౌఖ్యం	ఆధ్యాత్మికమైన పరమానందం
ఉపకరించు	సహాయం చేయు, అనుగ్రహించు
నొడబరపుచు	దగ్గరకు తీసుకొని ఆదరించు/అనుగ్రహించు
సంసారబంధములు	జనన మరణ చక్రంతో పాటు ప్రాపంచిక బంధాలు
చెల్లునా	ఫలించునా? ప్రయోజనం కలుగునా?
చిత్తము	మనస్సు
చికాకు	అశాంతి, కలత
బహులీల	అనేక లీలలు
కాకుసేయు	ఇబ్బంది పెట్టడం, కలవరపరచడం
కర్మలు	చేసిన పనుల ఫలితంగా ఏర్పడే బంధాలు
నిర్బంధములు	బంధనలు, పరిమితులు
వెడలద్రోయు	విడిపించు, దూరం చేయు
భవసాగరం	సంసారమనే సముద్రం
దివిజేంద్ర	దేవేంద్రుడు; దేవతల అధిపతి
వంద్య	నమస్కరించదగిన, పూజింపదగిన
తిరువేంకటాద్రీశ	తిరువేంకట పర్వతానికి అధిపతి
నవనీత చోర	వెన్నను దొంగిలించిన శ్రీకృష్ణుడు
శ్రీనారాయణ	పరమాత్మ, శ్రీమహావిష్ణువు

భావం – పల్లవి

“నిగమనిగమాంతవర్ణిత మనోహర రూప

నగరాజధరుడ శ్రీనారయణా”

వేదాలు, వేదాంతాలు వర్ణించిన పరమాత్మ స్వరూపం ఎంతో మనోహరమైనది. ఆ పరమాత్మనే అన్నమయ్య శ్రీనారాయణుడుగా సంబోధిస్తున్నారు.

“నిగమ” అంటే వేదాలు. “నిగమాంత” అంటే వేదాల అంతిమ తత్త్వం—వేదాంతం, ముఖ్యంగా ఉపనిషత్తులు సూచించే పరమసత్యం.

అంటే అన్నమయ్య మొదటి పాదంలోనే శ్రీనారాయణుడిని ఒక సాధారణ దేవతగా కాకుండా వేదాలు వెదికే పరమసత్యంగా ప్రతిష్ఠిస్తున్నారు.

అదే సమయంలో “నగరాజధరుడు” అనే పదం ద్వారా శ్రీకృష్ణుని గోవర్ధనగిరిని ఎత్తిన లీలను గుర్తు చేస్తున్నారు.

ఇక్కడ ఒక అద్భుతమైన విరుద్ధ భావన కనిపిస్తుంది:

వేదాలు వెదికే నిరాకార పరమసత్యమే, భక్తుల కోసం లీలలు చేసే సాకార శ్రీకృష్ణుడు.

అన్నమయ్య దృష్టిలో ఈ రెండూ వేర్వేరు కావు.

భావం – మొదటి చరణం

“దీపించు వైరాగ్యదివ్య సౌఖ్యం బియ్య

నోపకరా నన్ను నొడబరపుచు”

అన్నమయ్య ఇప్పుడు తన వ్యక్తిగత ప్రార్థనను ప్రారంభిస్తున్నారు.

“ఓ నారాయణా! నాకు వైరాగ్యమనే దివ్యమైన సౌఖ్యాన్ని ప్రసాదించు. నన్ను నీ దగ్గరకు తీసుకో. నాకు సహాయం చేయి.”

ఇక్కడ అన్నమయ్య కోరుతున్నది ధనం కాదు. రాజ్యం కాదు. భౌతిక సుఖాలు కాదు.

ఆయన కోరుతున్నది వైరాగ్యం.

వైరాగ్యం అంటే ప్రపంచాన్ని ద్వేషించడం కాదు. ప్రపంచంలో జీవిస్తూ, దాని మీద అధికమైన మమకారం లేకుండా, పరమాత్మపై మనస్సును నిలపగల స్థితి.

అందుకే అన్నమయ్య దానిని “దివ్య సౌఖ్యం” అంటున్నారు.

“పైపైనె సంసారబంధముల గట్టేవు

నాపలుకు చెల్లునా నారాయణా”

సంసారంలోని బంధాలు తనను మరింతగా చుట్టుముడుతున్నాయని అన్నమయ్య బాధపడుతున్నారు.

మనిషి ఎంత విడిపోవాలని ప్రయత్నించినా, కుటుంబం, ధనం, కోరికలు, బాధ్యతలు, ఆశలు, భయాలు—ఇలా ఎన్నో బంధాలు అతన్ని తిరిగి సంసారంలోకి లాగుతాయి.

అందుకే అన్నమయ్య నారాయణుడిని ప్రశ్నిస్తున్నట్లుగా:

“నేను ఎంత ప్రార్థించినా నా మాట నీకు వినిపించదా?”

ఇది ఒక భక్తుడి అంతరంగ వేదన.

దైవంపై విశ్వాసం ఉన్నప్పటికీ, తన పరిస్థితి మారకపోవడం వల్ల కలిగే ఆర్తి ఇందులో కనిపిస్తుంది.

భావం – రెండవ చరణం

“చికాకుపడిన నా చిత్తశాంతము సేయ

లేకకా నీవు బహులీల నన్ను”

నా మనస్సు నిరంతరం కలత చెందుతోంది. దానికి శాంతి కల్పించకుండా, ఓ నారాయణా, నీవు ఎన్నో లీలలు చేస్తూ నన్ను పరీక్షిస్తున్నావా? అనే భావం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది.

అన్నమయ్య ఇక్కడ దేవుడిని నిందించడం లేదు.

భక్తుడికి దైవంతో ఉండే చనువు కనిపిస్తుంది.

భక్తుడు తన తండ్రిని లేదా తల్లిని ఎలా ప్రశ్నిస్తాడో, అలాగే అన్నమయ్య నారాయణుడిని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

“కాకుసేసెదవు బహుకర్మల బడువారు

నాకొలదివారలా నారాయణా”

“కర్మ” అనే భావన ఇక్కడ చాలా ముఖ్యమైనది.

గతంలో చేసిన కర్మల ఫలితాలు మన జీవితంలో అనేక అనుభవాలను కలిగిస్తాయని భారతీయ తత్త్వశాస్త్రం చెబుతుంది.

అన్నమయ్య తనపై పడుతున్న అనేక కర్మబంధాలను గుర్తిస్తున్నారు.

“నా లాంటి వారిని కూడా ఇలాగే కర్మల బంధంలో ఉంచుతావా?”

అని నారాయణుడిని వేడుకుంటున్నారు.

ఈ చరణం మనిషి ఎదుర్కొనే ఒక సాధారణ ఆధ్యాత్మిక సమస్యను చూపిస్తుంది:

దైవాన్ని నమ్ముతున్నాను. కానీ నా మనస్సుకు ఎందుకు శాంతి లేదు?

అన్నమయ్యకు సమాధానం వైరాగ్యంలో ఉంది.

భావం – మూడవ చరణం

“వివివిధ నిర్బంధముల వెడలద్రోయక నన్ను

భవసాగరముల నడబడ జేతురా”

ఇది కీర్తనలోని అత్యంత హృదయస్పర్శమైన భాగం.

“వివిధ నిర్బంధాలు” అంటే అనేక రకాల బంధాలు.

కోరికలు, బాధ్యతలు, మమకారం, కర్మలు, అహంకారం—ఇవన్నీ మనిషిని సంసారంలో బంధిస్తాయి.

అన్నమయ్య ఇప్పుడు:

“ఈ బంధాల నుంచి నన్ను విడిపించకుండా, భవసాగరంలో నన్ను ఎందుకు నడిపిస్తున్నావు?”

అని ఆర్తిగా అడుగుతున్నారు.

భవసాగరం అంటే సంసార సముద్రం.

సముద్రాన్ని మనిషి తన శక్తితో సులభంగా దాటలేడు. అలాగే సంసారబంధాన్ని కూడా కేవలం స్వశక్తితో అధిగమించడం కష్టమే.

అందుకే భక్తుడు నారాయణుని ఆశ్రయిస్తున్నాడు.

“దివిజేంద్రవంద్య శ్రీ తిరువేంకటాద్రీశ

నవనీత చోర శ్రీనారాయణా”

చివరికి అన్నమయ్య తనకు తెలిసిన ఆ నారాయణుడి రూపాన్ని స్పష్టంగా చెబుతున్నారు.

తిరువేంకటాద్రీశుడు—తిరుమల కొండకు అధిపతి.

అదే సమయంలో నవనీత చోరుడు—బాలకృష్ణుడు, వెన్నను దొంగిలించిన ఆ ముద్దుబాలుడు.

ఇక్కడ మళ్లీ అన్నమయ్య ఒక గొప్ప తాత్త్విక సమన్వయాన్ని చూపిస్తున్నారు.

వేదాలు వర్ణించే పరబ్రహ్మమే—

• గోవర్ధనాన్ని ఎత్తిన కృష్ణుడు,
• వెన్న దొంగిలించిన బాలకృష్ణుడు,
• తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

అంటే పరబ్రహ్మం మరియు భక్తుడికి దగ్గరైన బాలకృష్ణుడు ఒకే నారాయణ స్వరూపం.

అన్నమయ్య కీర్తన ఇందరికి అభయంబు

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన ఆధ్యాత్మిక భావాలు

1. వైరాగ్యం

అన్నమయ్యకు నిజమైన సుఖం భౌతిక సంపదల్లో లేదు. వైరాగ్యం ద్వారా వచ్చే దివ్యమైన అంతరానందమే నిజమైన సౌఖ్యం.

2. సంసారబంధం

మనిషి ఎన్నో బంధాలతో చిక్కుకుని ఉంటాడు. వాటి నుంచి విముక్తి పొందడానికి దైవానుగ్రహం అవసరమని కవి భావిస్తున్నారు.

3. మనశ్శాంతి

బయటి ప్రపంచాన్ని మార్చడం కంటే మనస్సుకు శాంతి రావడం ముఖ్యమని కీర్తన సూచిస్తుంది.

4. కర్మబంధం

మన జీవితంలోని అనుభవాలకు కర్మ సిద్ధాంతంతో సంబంధం ఉందనే భారతీయ ఆధ్యాత్మిక భావన ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

5. శరణాగతి

చివరికి అన్నమయ్య తన సమస్యలకు స్వయంగా పరిష్కారం వెతకడం కంటే శ్రీనారాయణుని శరణు కోరుతున్నారు.

ఈ కీర్తనలో “నారాయణా” అనే సంబోధన

కీర్తనలో ప్రతి చరణం చివర “నారాయణా” అనే పిలుపుతో ముగుస్తుంది.

ఇది కేవలం ఛందస్సు కోసం వచ్చిన పదం కాదు.

ప్రతి చరణంలో అన్నమయ్య తన బాధను చెబుతారు. చివరికి ఒకే ఆశ్రయం వైపు తిరుగుతారు:

నారాయణా!

ఇది భక్తుడి అంతరంగంలో జరిగే ఒక చిన్న ప్రయాణంలాంటిది:

బాధ → ప్రశ్న → ఆర్తి → శరణాగతి.

ఎప్పుడు పాడతారు?

“నిగమ నిగమాంత వర్ణిత” వంటి అన్నమయ్య సంకీర్తనలు అన్నమయ్య జయంతి కార్యక్రమాలు, తిరుమల–తిరుపతి భక్తి కార్యక్రమాలు, ఆలయ సంగీత కార్యక్రమాలు, భజనలు మరియు కర్ణాటక సంగీత కచేరీలలో ఆలపించబడతాయి.

ముఖ్యంగా వైరాగ్యం, భక్తి, శరణాగతి, ఆధ్యాత్మిక చింతన ప్రధానమైన కార్యక్రమాలకు ఈ కీర్తన యొక్క సాహిత్యం ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.

సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు

విష్ణుముఖంలో మరిన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలను కూడా చదవండి:

• అన్ని మంత్రములు — శ్రీ వేంకటేశ్వర మంత్ర మహిమను తెలిపే కీర్తన
• ఎంత మాత్రమున — పరమాత్మను భక్తులు వివిధ విధాలుగా అనుభవించే తాత్త్విక కీర్తన
• అదివో అల్లదివో — తిరుమల శ్రీహరి వాసంగా వేంకటాచలాన్ని వర్ణించే ప్రసిద్ధ కీర్తన
• ఇందరికీ అభయంబు — శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యహస్త మహిమను వర్ణించే కీర్తన

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “నిగమ నిగమాంత వర్ణిత” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీనారాయణుడు / శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. చివరి చరణంలో అన్నమయ్య ఆయన్ను “శ్రీ తిరువేంకటాద్రీశ” మరియు “నవనీత చోర” అని సంబోధించారు.

2. “నిగమ నిగమాంత” అంటే ఏమిటి?

నిగమ అంటే వేదాలు. నిగమాంత అంటే వేదాల అంతిమ తత్త్వం లేదా వేదాంతం. అందువల్ల “నిగమ నిగమాంత వర్ణిత” అంటే వేదాలు, వేదాంతాలు వర్ణించే పరమాత్మ అనే భావం.

3. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య ఏమి కోరుతున్నారు?

అన్నమయ్య భౌతిక సంపదను కోరడం లేదు. ఆయన వైరాగ్యం, మనశ్శాంతి, సంసారబంధాల నుంచి విముక్తి మరియు చివరికి మోక్షం కోరుతున్నారు. అందుకే ఈ కీర్తన ఒక లోతైన శరణాగతి ప్రార్థనగా భావించవచ్చు.

“నిగమ నిగమాంత వర్ణిత మనోహర రూప” కీర్తనలో అన్నమయ్య ఒక భక్తుడి అంతరంగాన్ని మన ముందుంచారు.

వేదాలు వర్ణించే పరబ్రహ్ముడిని స్తుతించిన కవి, వెంటనే తన స్వంత జీవితంలోని సంసారబాధలను ఆయన ముందు ఉంచుతారు. వైరాగ్యం కావాలని, మనశ్శాంతి కావాలని, కర్మబంధాల నుంచి బయటపడాలని, భవసాగరాన్ని దాటించాలని వేడుకుంటారు.

చివరికి ఆయనకు సమాధానం ఒకటే—

శ్రీ తిరువేంకటాద్రీశుడైన శ్రీనారాయణుని శరణు.

వేదాంతంలో కనిపించే పరబ్రహ్మమే, గోవర్ధనాన్ని ఎత్తిన కృష్ణుడు. అదే వెన్న దొంగిలించిన బాలకృష్ణుడు. అదే తిరుమల కొండపై కొలువై ఉన్న శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

అందుకే ఈ కీర్తన మనకు చెప్పే ముఖ్యమైన సందేశం:

సంసారంలో శాంతిని వెతికితే బంధాలు పెరుగుతాయి; నారాయణుని శరణు కోరితే వైరాగ్యానికి, ఆత్మశాంతికి, విముక్తికి మార్గం తెరుచుకుంటుంది.

“నవనీత చోర శ్రీనారాయణా!” — అని అన్నమయ్య పిలిచిన ఆ ఆర్తి, శతాబ్దాలు గడిచినా భక్తుని హృదయానికి ఇప్పటికీ ఎంతో దగ్గరగా అనిపిస్తుంది.