కార్తీక పౌర్ణమి ఎప్పుడు? | మంగళవారం, నవంబర్ 24, 2026
హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన పర్వదినాలలో కార్తీక పౌర్ణమి ఒకటి. కార్తీక మాసంలో వచ్చే పౌర్ణమి రోజున శివకేశవులను ఆరాధించడం, పవిత్ర స్నానం చేయడం, దీపారాధన నిర్వహించడం, దానధర్మాలు చేయడం విశేష ఫలప్రదమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
ఈ రోజును త్రిపురారి పౌర్ణమి, త్రిపురి పౌర్ణమి, దేవ దీపావళి అని కూడా పిలుస్తారు. శివాలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు, దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. కార్తీక మాసమంతా దీపాలు వెలిగించే భక్తులకు ఈ పౌర్ణమి మరింత ప్రత్యేకమైనది.
కార్తీక పౌర్ణమి 2026 తేదీ, తిథి
- తేదీ: మంగళవారం, నవంబర్ 24, 2026
- తిథి: కార్తీక శుక్ల పౌర్ణమి
- ప్రత్యేకత: శివారాధన, విష్ణు పూజ, దీపోత్సవం, పవిత్ర స్నానం, దానధర్మాలు
హైదరాబాద్ పంచాంగ గణన ప్రకారం పౌర్ణమి తిథి నవంబర్ 23 రాత్రి ప్రారంభమై నవంబర్ 24 రాత్రి వరకు ఉంటుంది. ప్రాంతం, పంచాంగ సంప్రదాయం ఆధారంగా ఆచరణలో స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు. కాబట్టి పూజా సమయాల కోసం స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరించండి.
కార్తీక పౌర్ణమి అంటే ఏమిటి?
చాంద్రమాన క్యాలెండర్లో కార్తీక మాసంలోని శుక్ల పక్ష పౌర్ణమి తిథిని కార్తీక పౌర్ణమి అంటారు. ఈ పర్వదినం శివుడు, శ్రీమహావిష్ణువు, చంద్రుని ఆరాధనకు ప్రత్యేకమైనదిగా భావిస్తారు.
కార్తీక మాసమంతా దీపారాధన, ఉపవాసం, ఆలయ దర్శనం, నామస్మరణ వంటి ఆచారాలు పాటిస్తారు. ఈ మాసంలోని చివరి ప్రధాన పర్వదినమైన కార్తీక పౌర్ణమి రోజున భక్తులు విశేష పూజలు నిర్వహించి తమ ఆధ్యాత్మిక సాధనను కొనసాగిస్తారు.
కార్తీక పౌర్ణమి ప్రాముఖ్యత
1. త్రిపురాసుర సంహారం
పురాణ కథనాల ప్రకారం, త్రిపురాసురులు మూడు పురాలను నిర్మించి దేవతలను, లోకాలను బాధించారని చెబుతారు. వారి దురాగతాలను అణచివేయడానికి పరమశివుడు త్రిపురాంతక స్వరూపాన్ని ధరించి త్రిపురాసురులను సంహరించాడు.
ధర్మాన్ని రక్షించి, అధర్మంపై విజయం సాధించిన శివుని మహిమను స్మరించుకునే రోజుగా కార్తీక పౌర్ణమిని భావిస్తారు. అందుకే దీనికి త్రిపురారి పౌర్ణమి అనే పేరు వచ్చింది.
2. శివారాధనకు విశేషమైన రోజు
కార్తీక మాసం పరమశివుని ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కార్తీక పౌర్ణమి రోజున శివలింగానికి అభిషేకం చేయడం, బిల్వదళాలతో అర్చించడం, శివ పంచాక్షరి మంత్రాన్ని జపించడం భక్తులు విశేషంగా ఆచరిస్తారు.
“ఓం నమః శివాయ” మంత్రాన్ని జపిస్తూ శివుని ధ్యానించడం ద్వారా మనస్సుకు ప్రశాంతత కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
3. శివకేశవుల ఆరాధన
కార్తీక మాసం శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాల్లో సమానంగా ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. ఈ రోజున పరమశివునితో పాటు శ్రీమహావిష్ణువును కూడా భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు.
శివాలయాలు, విష్ణు ఆలయాలను దర్శించడం, స్తోత్ర పారాయణం చేయడం, దైవనామ స్మరణలో సమయం గడపడం ఈ పర్వదినంలోని ముఖ్యమైన ఆచారాలు. పూజ సమయంలో పరమశివుని 108 పవిత్ర నామాలను పఠించడానికి శ్రీ శివ అష్టోత్తర శతనామావళి చదవండి. అలాగే, శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధిస్తూ ఆయన దివ్య నామాలను స్మరించుకోవడానికి శ్రీ విష్ణు అష్టోత్తర శతనామావళి పారాయణం చేయవచ్చు.
4. దీపారాధన, దీపదానం
కార్తీక పౌర్ణమి రోజున దీపాలు వెలిగించడం అత్యంత ముఖ్యమైన ఆచారాలలో ఒకటి. ఇళ్లలో, దేవాలయాల్లో, తులసి కోట వద్ద, ఆలయ ప్రాంగణాల్లో దీపాలు వెలిగించి భక్తులు తమ భక్తిని చాటుకుంటారు.
దీపం అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే వెలుగుకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. అందువల్ల కార్తీక పౌర్ణమి దీపోత్సవాలకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.
5. దేవ దీపావళి
ఉత్తర భారతదేశంలోని వారణాసి వంటి పవిత్ర క్షేత్రాల్లో కార్తీక పౌర్ణమిని దేవ దీపావళిగా వైభవంగా జరుపుకుంటారు. గంగానది ఘాట్ల వద్ద వేలాది దీపాలు వెలిగించి, ప్రత్యేక హారతులు, పూజలు నిర్వహిస్తారు.
దీపాలతో ప్రకాశించే ఘాట్లు ఈ పర్వదినానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
కార్తీక పౌర్ణమి పురాణ కథ
పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం, త్రిపురాసురులు మూడు పురాల ద్వారా తమ శక్తిని పెంచుకుని దేవతలను ఇబ్బందులకు గురిచేశారు. వారి దుర్మార్గాలను అరికట్టేందుకు దేవతలు పరమశివుని ప్రార్థించారు.
దేవతల ప్రార్థనలకు స్పందించిన పరమశివుడు త్రిపురాంతక రూపంలో త్రిపురాసురులను సంహరించి లోకాలకు శాంతిని చేకూర్చాడని పురాణ కథనం వివరిస్తుంది.
ఈ విజయాన్ని స్మరించుకుంటూ భక్తులు కార్తీక పౌర్ణమి రోజున శివునికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. దీపాలు వెలిగించి ధర్మం, జ్ఞానం, దైవకృప తమ జీవితాల్లో ప్రకాశించాలని ప్రార్థిస్తారు.
కార్తీక పౌర్ణమి 365 వత్తుల దీపం
కార్తీక పౌర్ణమి రోజున అనేక తెలుగు కుటుంబాల్లో 365 వత్తులతో దీపం వెలిగించే సంప్రదాయం ఉంది. సంవత్సరంలోని ప్రతి రోజుకు ప్రతీకగా 365 వత్తులను ఉపయోగిస్తారు.
ఈ దీపాన్ని శివుని సన్నిధిలో లేదా ఇంటి పూజా స్థలంలో కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం వెలిగిస్తారు. కొన్ని ఆలయాల్లో సామూహిక దీపారాధనలు కూడా నిర్వహిస్తారు.
365 వత్తుల దీపం వెలిగించడం అందరికీ తప్పనిసరి కాదు. మీకు వీలైనంతవరకు సాధారణ దీపం వెలిగించి కూడా భక్తిశ్రద్ధలతో పూజ చేసుకోవచ్చు. దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు అగ్ని భద్రతకు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
కార్తీక పౌర్ణమి రోజున ఏ మంత్రాలు జపించాలి?
ఈ రోజున మీకు తెలిసిన శివ, విష్ణు స్తోత్రాలను పారాయణం చేయవచ్చు.
శివ పంచాక్షరి మంత్రం
ఓం నమః శివాయ
శ్రీమహావిష్ణు మంత్రం
ఓం నమో నారాయణాయ
ఈ మంత్రాలను ప్రశాంతంగా, భక్తిశ్రద్ధలతో జపిస్తూ దైవాన్ని ధ్యానించవచ్చు.
కార్తీక పౌర్ణమి సందేశం
కార్తీక పౌర్ణమి మనకు చీకటిపై వెలుగు, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం, అధర్మంపై ధర్మం సాధించే విజయాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. దీపారాధనతో పాటు మన ఆలోచనల్లో మంచితనం, మన ప్రవర్తనలో దయ, మన జీవితంలో సేవాభావం పెంపొందించుకోవడం ఈ పర్వదినం ఇచ్చే ముఖ్యమైన సందేశం.
కార్తీక పౌర్ణమి శివకేశవుల ఆరాధనకు, దీపారాధనకు, ఆధ్యాత్మిక సాధనకు విశిష్టమైన పర్వదినం. ఈ రోజున భక్తిశ్రద్ధలతో పూజలు నిర్వహించి, దీపాలు వెలిగించి, దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా పండుగను అర్థవంతంగా జరుపుకోవచ్చు.
ఈ కార్తీక పౌర్ణమి సందర్భంగా పరమశివుడు, శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం ప్రతి ఒక్కరిపై ఉండాలని, అందరి జీవితాల్లో ఆరోగ్యం, శాంతి, సంతోషం, సౌభాగ్యం నిండాలని ప్రార్థిద్దాం.
ఓం నమః శివాయ। ఓం నమో నారాయణాయ।
