కార్తీక ఏకాదశి ఎప్పుడు? | శుక్రవారం, నవంబర్ 20, 2026
హిందూ సంప్రదాయంలో ఏకాదశి తిథికి ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ప్రతి నెలలో వచ్చే రెండు ఏకాదశుల్లో కార్తీక మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు. ఈ ఏకాదశిని దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి, ప్రబోధిని ఏకాదశి, ఉత్థాన ఏకాదశి అని కూడా పిలుస్తారు.
ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించి, ఉపవాసం పాటించి, విష్ణు నామస్మరణ చేయడం శుభప్రదమని భక్తుల విశ్వాసం. చాతుర్మాస్య కాలం ముగింపుతో, శుభకార్యాల ఆరంభానికి అనుకూలమైన కాలం మొదలవుతుందని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు.
కార్తీక ఏకాదశి 2026 తేదీ
- తేదీ: శుక్రవారం, నవంబర్ 20, 2026
- తిథి: కార్తీక శుక్ల పక్ష ఏకాదశి
- ఆరాధ్య దైవం: శ్రీమహావిష్ణువు
- ప్రత్యేకత: విష్ణు పూజ, ఏకాదశి ఉపవాసం, హరినామ సంకీర్తన
ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాంగం ప్రకారం ఏకాదశి తిథి నవంబర్ 20 ఉదయం ప్రారంభమై నవంబర్ 21 ఉదయం వరకు ఉంటుంది. ప్రాంతం, వ్రత సంప్రదాయం ఆధారంగా ఆచరణ తేదీలో మార్పు ఉండవచ్చు. ఉపవాసం, పారణ సమయాల కోసం స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరించండి.
కార్తీక ఏకాదశి అంటే ఏమిటి?
కార్తీక మాసంలోని శుక్ల పక్షంలో వచ్చే పదకొండవ తిథిని కార్తీక ఏకాదశి అంటారు. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధించడం, ఉపవాసం ఉండడం, భగవన్నామ స్మరణ చేయడం ముఖ్యమైన ఆచారాలు.
పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి అయిన శయన ఏకాదశి రోజున శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తాడని, కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి రోజున మేల్కొంటాడని విశ్వసిస్తారు. అందుకే ఈ పర్వదినానికి దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి అనే పేరు వచ్చింది.
కార్తీక ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత
1. శ్రీమహావిష్ణువు మేల్కొనే పవిత్ర దినం
దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి రోజున శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొంటాడని పురాణ విశ్వాసం. ఈ సందర్భంగా భక్తులు విష్ణుమూర్తిని పూజించి, తమ కుటుంబానికి శాంతి, సౌఖ్యం, శ్రేయస్సు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు.
2. చాతుర్మాస్య వ్రతానికి ముగింపు
చాతుర్మాస్యం అనేది భగవంతుని ఆరాధన, నియమాలు, ఉపవాసాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే పవిత్ర కాలం. దేవ ఉత్థాన ఏకాదశితో ఈ కాలం ముగుస్తుందని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు. అనంతరం అనేక ప్రాంతాల్లో వివాహాలు వంటి శుభకార్యాలు తిరిగి ప్రారంభమవుతాయి.
3. ఏకాదశి ఉపవాసం
ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం పాటించడం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ధ్యానం, జపం, దైవచింతనలో సమయం గడపడం ముఖ్యమైన ఆచారాలు. ఉపవాసం కేవలం ఆహార నియమం మాత్రమే కాకుండా మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచి భగవంతునిపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి ఒక ఆధ్యాత్మిక సాధనగా భావిస్తారు.
4. తులసి పూజ, తులసి కల్యాణం
దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి సమయంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో తులసి వివాహాన్ని నిర్వహిస్తారు. మరికొన్ని తెలుగు కుటుంబాల్లో తులసి కల్యాణాన్ని కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి రోజున, అంటే క్షీరాబ్ది ద్వాదశి సందర్భంగా జరుపుకుంటారు.
తులసి దేవిని శ్రీమహావిష్ణువుకు ప్రీతిపాత్రమైనదిగా భావిస్తారు. తులసి మొక్కను పూజించి, దీపం వెలిగించి, కుటుంబ శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థించడం ఆనవాయితీ.
కార్తీక ఏకాదశి పురాణ నేపథ్యం
హిందూ పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రీమహావిష్ణువు ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి నుంచి కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి వరకు యోగనిద్రలో ఉంటాడని విశ్వసిస్తారు. ఈ కాలాన్ని చాతుర్మాస్యంగా ఆచరిస్తారు.
కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి రోజున విష్ణుమూర్తి మేల్కొన్న సందర్భంగా దేవతలు ఆయనను ప్రార్థించి స్తుతించారని పురాణ సంప్రదాయాల్లో వర్ణించబడింది. అందుకే ఈ రోజును దేవ ఉత్థాన ఏకాదశిగా పిలుస్తారు.
ఈ పర్వదినం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక సాధనను కొనసాగించడానికి, భగవంతునిపై విశ్వాసాన్ని మరింత బలపరచుకోవడానికి ప్రేరణనిస్తుంది.
కార్తీక ఏకాదశి రోజున ఏ మంత్రం జపించాలి?
ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువుకు సంబంధించిన మంత్రాలు, స్తోత్రాలు పారాయణం చేయడం భక్తులు ఆచరిస్తారు.
శ్రీమహావిష్ణు మంత్రం
ఓం నమో నారాయణాయ
శ్రీ విష్ణు అష్టోత్తర శతనామావళి
శ్రీమహావిష్ణువు 108 పవిత్ర నామాలను చదవడానికి శ్రీ విష్ణు అష్టోత్తర శతనామావళి చూడండి.
విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం లేదా ప్రశాంతంగా హరినామ సంకీర్తనలో పాల్గొనడం కూడా ఈ పర్వదినానికి అనుకూలమైన ఆచారాలు.
కార్తీక ఏకాదశి, క్షీరాబ్ది ద్వాదశి మధ్య సంబంధం
కార్తీక ఏకాదశి తరువాత వచ్చే ద్వాదశి తిథికి కూడా విశేష ప్రాముఖ్యత ఉంది. తెలుగు సంప్రదాయంలో ఈ ద్వాదశిని క్షీరాబ్ది ద్వాదశి లేదా చిలుకు ద్వాదశి అని పిలుస్తారు.
ఈ రోజున తులసి దేవిని శ్రీమహావిష్ణువు దామోదర స్వరూపంతో కల్యాణం జరిపించే సంప్రదాయం అనేక కుటుంబాల్లో ఉంది. తులసి కోట వద్ద దీపాలు వెలిగించి, తులసి పూజ నిర్వహిస్తారు.
2026లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి నవంబర్ 21, శనివారం నాడు వస్తుంది. ప్రాంతీయ పంచాంగం ప్రకారం పూజా సమయాలను నిర్ధారించుకోవాలి.
కార్తీక ఏకాదశి శ్రీమహావిష్ణువు ఆరాధనకు, ఉపవాసానికి, నామస్మరణకు ప్రత్యేకమైన పర్వదినం. దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి సందర్భంగా భక్తులు విష్ణుమూర్తిని పూజించి, ఆధ్యాత్మిక నియమాలను పాటిస్తూ, దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా ఈ రోజును పవిత్రంగా జరుపుకుంటారు.
ఈ కార్తీక ఏకాదశి సందర్భంగా శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం ప్రతి కుటుంబంపై ఉండాలని, అందరికీ ఆరోగ్యం, శాంతి, సంతోషం, సౌభాగ్యం కలగాలని ప్రార్థిద్దాం.
ఓం నమో నారాయణాయ।
