భగినీ హస్త భోజనం 2026: నవంబర్ 11, బుధవారం
భారతీయ సంస్కృతిలో కుటుంబ బంధాలకు, ఆప్యాయతలకు, అనుబంధాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. ముఖ్యంగా అన్నాచెల్లెళ్లు, అక్కాతమ్ముళ్ల మధ్య ఉండే పవిత్రమైన ప్రేమానురాగాలను చాటిచెప్పే పర్వదినమే భగినీ హస్త భోజనం. దీనినే యమ ద్వితీయ లేదా భాయ్ దూజ్ (Bhai Dooj) అని కూడా పిలుస్తారు.
ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక మాసంలోని శుక్ల పక్ష విదియ రోజున ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ఈ పవిత్రమైన రోజున సోదరుడు తన సోదరి ఇంటికి వెళ్లి, ఆమె స్వయంగా ప్రేమతో తయారుచేసి వడ్డించిన భోజనాన్ని స్వీకరించడం ఈ పండుగలోని ప్రధాన సంప్రదాయం.
సోదరి తన సోదరుడికి తిలకం దిద్ది, హారతి ఇచ్చి, అతడు ఆయురారోగ్యాలు, సుఖసంతోషాలతో జీవించాలని భగవంతుడిని ప్రార్థిస్తుంది. సోదరుడు కూడా తన సోదరికి కానుకలు అందించి, ఆమె పట్ల తన ప్రేమను, అభిమానాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు.
భగినీ హస్త భోజనం 2026 ఎప్పుడు?
2026 సంవత్సరంలో భగినీ హస్త భోజనం నవంబర్ 11వ తేదీ, బుధవారం జరుపుకుంటారు.
- పండుగ: భగినీ హస్త భోజనం
- తేదీ: 11 నవంబర్ 2026
- వారం: బుధవారం
- మాసం: కార్తీక మాసం
- తిథి: శుక్ల పక్ష విదియ (యమ ద్వితీయ)
- శుభ సమయం: మధ్యాహ్నం 01:10 PM నుండి 03:20 PM వరకు
ఈ రోజును యమ ద్వితీయగా కూడా పిలుస్తారు. పూజా సమయాలు, తిథి వివరాల కోసం స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరించడం మంచిది.
భగినీ హస్త భోజనం అంటే ఏమిటి?
‘భగినీ’ అంటే సోదరి, ‘హస్త’ అంటే చేయి, ‘భోజనం’ అంటే ఆహారం తీసుకోవడం. అంటే సోదరి చేతులతో స్వయంగా తయారుచేసి వడ్డించిన భోజనాన్ని సోదరుడు స్వీకరించే పవిత్రమైన ఆచారమే భగినీ హస్త భోజనం.
ఈ పండుగ సోదరసోదరీల మధ్య ప్రేమ, ఆప్యాయత, పరస్పర గౌరవం, కుటుంబ అనుబంధాలను మరింత బలపరుస్తుంది.
ఈ రోజున సోదరుడు తన సోదరి ఇంటికి వెళ్లి భోజనం చేయడం వల్ల యమధర్మరాజు అనుగ్రహం లభిస్తుందని, సోదరుడికి ఆయురారోగ్యాలు, దీర్ఘాయుష్షు కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
భగినీ హస్త భోజనం వెనుక ఉన్న పురాణ కథ
భగినీ హస్త భోజనానికి సంబంధించి యమధర్మరాజు, ఆయన సోదరి యమునాదేవికి సంబంధించిన ఒక ప్రసిద్ధ పురాణ గాథ ప్రచారంలో ఉంది.
సూర్యభగవానుడు, సంజ్ఞాదేవి సంతానమైన యమధర్మరాజు, యమునాదేవి అన్నాచెల్లెళ్లు. యమునాదేవికి తన సోదరుడైన యమధర్మరాజు అంటే ఎంతో ప్రేమ. తన అన్నయ్యను ఒకసారి ఇంటికి ఆహ్వానించి, అతనికి స్వయంగా భోజనం పెట్టాలని ఆమె ఎంతోకాలంగా కోరుకుంటుంది.
అయితే యమధర్మరాజు తన విధి నిర్వహణలో నిమగ్నమై ఉండటంతో సోదరి ఇంటికి వెళ్లడానికి సమయం కుదరదు.
చివరికి కార్తీక మాస శుక్ల పక్ష విదియ రోజున యమధర్మరాజు తన సోదరి యమునాదేవి ఇంటికి వెళ్తాడు. తన సోదరుడిని ఎంతో ఆనందంగా ఆహ్వానించిన యమునాదేవి, అతనికి తిలకం దిద్ది, హారతి ఇచ్చి, రుచికరమైన వంటకాలను స్వయంగా తయారుచేసి ప్రేమతో భోజనం వడ్డిస్తుంది.
సోదరి చూపించిన ఆతిథ్యానికి సంతోషించిన యమధర్మరాజు ఆమెను ఒక వరం కోరుకోమని అడుగుతాడు.
అప్పుడు యమునాదేవి, ప్రతి సంవత్సరం ఈ పవిత్రమైన రోజున తన సోదరి ఇంటికి వెళ్లి భోజనం చేసే సోదరులకు ఆయురారోగ్యాలు, దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించాలని కోరుతుంది.
యమధర్మరాజు ఆమె కోరికను మన్నించి, ఈ రోజున సోదరి ఇంట భోజనం చేసే సోదరులకు తన అనుగ్రహం ఉంటుందని వరమిస్తాడు.
అప్పటి నుంచి కార్తీక శుక్ల విదియ రోజున సోదరులు తమ సోదరీమణుల ఇళ్లకు వెళ్లి భోజనం చేసే సంప్రదాయం ప్రారంభమైందని పురాణ గాథ చెబుతుంది.
ఈ విధంగా భగినీ హస్త భోజనం యమునాదేవి, యమధర్మరాజుల పవిత్రమైన అనుబంధానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
భగినీ హస్త భోజనం ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు
ఈ పర్వదినం రోజున సోదరసోదరీలు కొన్ని ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయాలను ఆచరిస్తారు.
- సోదరుడికి ఆహ్వానం
సోదరి తన సోదరుడిని ఇంటికి ఆహ్వానించి, సంతోషంగా స్వాగతం పలుకుతుంది.
- తిలకం దిద్దడం
సోదరుడిని శుభ్రమైన ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, నుదుటిపై తిలకం దిద్ది, హారతి ఇస్తుంది. అతడు సుఖసంతోషాలతో, ఆయురారోగ్యాలతో జీవించాలని ప్రార్థిస్తుంది.
- సోదరి చేతి భోజనం
సోదరి తన చేతులతో ప్రేమగా తయారుచేసిన వివిధ రకాల వంటకాలను సోదరుడికి వడ్డిస్తుంది. సోదరుడు ఆ భోజనాన్ని స్వీకరించడం ఈ పండుగలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆచారం.
- కానుకలు అందించడం
సోదరుడు తన సోదరికి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు లేదా ఇతర కానుకలు అందించి తన ప్రేమాభిమానాలను తెలియజేస్తాడు.
- యమధర్మరాజు అనుగ్రహం కోసం ప్రార్థన
సోదరుడి దీర్ఘాయుష్షు, ఆరోగ్యం, క్షేమం కోసం యమధర్మరాజును, యమునాదేవిని భక్తితో స్మరించుకుంటారు.
భగినీ హస్త భోజనం ప్రాముఖ్యత
భగినీ హస్త భోజనం కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు. ఇది కుటుంబ బంధాల విలువను, ప్రేమానురాగాల గొప్పతనాన్ని తెలియజేసే పవిత్రమైన సందర్భం.
- సోదరసోదరీల అనుబంధం: అన్నాచెల్లెళ్లు, అక్కాతమ్ముళ్ల మధ్య ప్రేమానురాగాలను మరింత బలపరుస్తుంది.
- దీర్ఘాయుష్షు కోసం ప్రార్థన: సోదరి తన సోదరుడు ఆరోగ్యంగా, సుఖసంతోషాలతో జీవించాలని ప్రార్థిస్తుంది.
- కుటుంబ ఐక్యత: కుటుంబ సభ్యులందరూ ఒకచోట చేరి ఆనందంగా సమయాన్ని గడపడానికి ఈ పండుగ అవకాశం కల్పిస్తుంది.
- ఆతిథ్య సంప్రదాయం: సోదరి చేతి భోజనాన్ని స్వీకరించడం ద్వారా భారతీయ సంస్కృతిలోని ఆతిథ్య భావన ప్రతిబింబిస్తుంది.
- ప్రేమ, కృతజ్ఞత: బహుమతులు, ఆశీస్సులు, ఆప్యాయతల ద్వారా పరస్పర ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తారు.
భగినీ హస్త భోజనాన్ని ఇతర పేర్లతో కూడా పిలుస్తారా?
అవును. భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈ పండుగను వివిధ పేర్లతో జరుపుకుంటారు.
- యమ ద్వితీయ
- భాయ్ దూజ్ (Bhai Dooj)
- భాయ్ టీకా (Bhai Tika)
- భాయ్ ఫోటా (Bhai Phota)
- భగినీ హస్త భోజనం
పేర్లు, ఆచారాలు ప్రాంతాన్నిబట్టి మారినప్పటికీ, సోదరసోదరీల మధ్య ప్రేమానుబంధాలను గౌరవించడం ఈ పండుగలోని ప్రధాన సందేశం.
సోదరి లేనివారు ఎలా జరుపుకోవాలి?
సోదరి లేని సోదరులు తమ కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి సమీప బంధువులు లేదా సోదరీసమానులైన ఆప్తుల ఇంటికి వెళ్లి వారి ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించవచ్చు. సోదరసోదరీల అనుబంధంలోని ప్రేమ, ఆప్యాయతలను గౌరవించడం ఈ పండుగలోని ముఖ్యమైన భావన.
భగినీ హస్త భోజనం మన భారతీయ సంస్కృతిలోని కుటుంబ విలువలను, సోదరసోదరీల మధ్య ఉండే నిస్వార్థమైన ప్రేమను గుర్తుచేసే అద్భుతమైన పండుగ.
యమధర్మరాజు, యమునాదేవుల అనుబంధాన్ని స్మరించుకుంటూ జరుపుకునే ఈ పర్వదినం ప్రతి కుటుంబంలో ఆనందాన్ని, ఆప్యాయతలను నింపుతుంది.
ఈ పవిత్రమైన భగినీ హస్త భోజనం సందర్భంగా సోదరసోదరీలందరూ పరస్పర ప్రేమాభిమానాలతో, ఆయురారోగ్యాలు, సుఖసంతోషాలతో వర్ధిల్లాలని యమధర్మరాజును, యమునాదేవిని ప్రార్థిద్దాం.
భగినీ హస్త భోజన శుభాకాంక్షలు!