రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: భక్తుల కోసం కొండలపై కొలువైన శ్రీనివాసుని కరుణ, భక్తవాత్సల్యం

పరిచయం

“కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు” అన్నమాచార్యుల ప్రసిద్ధ శ్రీ వేంకటేశ్వర సంకీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని కేవలం కొండపై కొలువైన దేవుడిగా కాకుండా, భక్తుడు ఎక్కడి నుంచి పిలిచినా స్పందించే దయామయుడిగా దర్శించారు. “కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు” అనే పల్లవి స్వామివారి అపారమైన దానగుణాన్ని, భక్తులపై ఆయనకు ఉన్న కరుణను తెలియజేస్తుంది. తరువాతి చరణాల్లో కురువరతి నంబి, తొండమాన్ చక్రవర్తి, అనంతాళ్వారు, తిరునంబి, కచ్చినంబి వంటి భక్తుల కథలను ప్రస్తావిస్తూ, వారి భక్తికి శ్రీనివాసుడు ఎలా స్పందించాడో అన్నమయ్య వివరిస్తారు. ఈ కీర్తన యొక్క ప్రధాన సందేశం సులభమైనదే—నమ్మిన భక్తుడిని వేంకటేశ్వరుడు ఎన్నటికీ విడిచిపెట్టడు.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు
కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు ॥

చరణం 1

కుమ్మర దాసుడైన కురువరతి నంబి
ఇమ్మన్న వరములెల్ల ఇచ్చినవాడు |
దొమ్ములు సేసిన యట్టి తొండమాన్ చక్కురవర్తి
రమ్మన్న చోటికి వచ్చి నమ్మిన వాడు ॥

చరణం 2

అచ్చపు వేడుకతోడ ననంతాళ్వారుకి
ముచ్చిలి వెట్టికి మన్ని మోసినవాడు |
మచ్చిక దొలక తిరునంబి తోడుత
నిచ్చ నిచ్చ మాటలాడి నొచ్చినవాడు ॥

చరణం 3

కంచిలోన నుండు దిరుకచ్చినంబి మీద గరు-
ణించి తన యెడకు రప్పించిన వాడు |
యెంచి ఎక్కుడైన వేంకటేశుడు మనలకు
మంచివాడై కరుణ బాలించిన వాడు ॥

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
కొండలలో నెలకొన్న	కొండలపై కొలువైన
కోనేటి రాయడు	పవిత్ర కోనేరు/పుష్కరిణి సమీపంలో కొలువైన శ్రీనివాసుడు
గుప్పెడు	చేతినిండా, అపారంగా
వరములు	అనుగ్రహాలు, కోరికల ఫలితాలు
కురువరతి నంబి	శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తుడైన కురువరతి నంబి
కుమ్మర దాసుడు	కుమ్మరి వృత్తి చేసుకుంటూ భక్తితో సేవించిన దాసుడు
ఇమ్మన్న	ఇవ్వమని కోరిన
దొమ్ములు సేయు	యుద్ధాలు చేయు/పోరాటాలు చేయు
తొండమాన్ చక్రవర్తి	తిరుమలతో సంబంధం ఉన్న ప్రసిద్ధ రాజు, భక్తుడు
రమ్మన్న చోటికి	రావాలని పిలిచిన ప్రదేశానికి
నమ్మిన వాడు	భక్తుని విశ్వాసాన్ని గౌరవించినవాడు
వేడుక	ఆనందం, ఉత్సాహం
అనంతాళ్వారు	తిరుమలతో సంబంధం ఉన్న ప్రముఖ శ్రీవైష్ణవ భక్తుడు
ముచ్చిలి	భక్తితో సమర్పించే చిన్న కానుక/సేవకు సంబంధించిన పదప్రయోగం
మన్ని మోసినవాడు	ఓర్పుతో స్వీకరించిన/భరించినవాడు
మచ్చిక	సాన్నిహిత్యం, ప్రేమ
దొలక	విడువకుండా
నిచ్చ నిచ్చ	తరచుగా, నిరంతరం
నొచ్చినవాడు	బాధపడినవాడు
కంచి	కాంచీపురం
కచ్చినంబి	కాంచీపురానికి చెందిన భక్తుడు
కరుణించి	దయచేసి
యెడకు రప్పించిన	తన దగ్గరకు పిలిపించిన
ఎంచి ఎక్కుడైన	ఎక్కడ ఉన్నా, ఏ స్థితిలో ఉన్నా
కరుణ	దయ, అనుగ్రహం
బాలించిన	కాపాడిన, పోషించిన

భావం – పల్లవి

“కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు

కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు”

అన్నమయ్య మొదట తిరుమల శ్రీనివాసుని ఒక అద్భుతమైన రూపంలో పరిచయం చేస్తున్నారు.

కొండలలో నెలకొన్న కోనేటిరాయుడు.

అంటే తిరుమల కొండలపై కొలువై ఉన్న శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

కానీ ఆయన కేవలం కొండపై ఉన్న దేవుడు కాదు.

“కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు”.

కొండలంత పెద్దదైన వరప్రదాత.

భక్తులు కోరిన కోరికలను తీర్చేవాడు. తనను ఆశ్రయించిన వారికి అపారమైన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించేవాడు.

“కొండలంత” అనే పదం ద్వారా అన్నమయ్య స్వామివారి అపారమైన దానగుణాన్ని ఒక అద్భుతమైన ఉపమానంతో చెబుతున్నారు.

తిరుమల కొండలు ఎంత విశాలంగా ఉన్నాయో, శ్రీనివాసుని కరుణ కూడా అంతే అపారమైనదని భావించవచ్చు.

భావం – మొదటి చరణం

కురువరతి నంబి

“కుమ్మర దాసుడైన కురువరతి నంబి
ఇమ్మన్న వరములెల్ల ఇచ్చినవాడు”

కురువరతి నంబి ఒక సాధారణ భక్తుడు. అతని వృత్తి కుమ్మరి పని.

అన్నమయ్య ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని చెబుతున్నారు:

భక్తికి సామాజిక స్థానం, సంపద, హోదా అవసరం లేదు.

రాజు అయినా, సాధారణ వృత్తి చేసుకునే వ్యక్తి అయినా—భక్తి నిజమైనదైతే శ్రీనివాసుడు స్పందిస్తాడు.

కురువరతి నంబి కోరిన వరాలను స్వామి అనుగ్రహించాడని అన్నమయ్య స్మరిస్తున్నారు.

తొండమాన్ చక్రవర్తి

“దొమ్ములు సేసిన యట్టి తొండమాన్ చక్కురవర్తి
రమ్మన్న చోటికి వచ్చి నమ్మిన వాడు”

తొండమాన్ చక్రవర్తి తిరుమల శ్రీనివాసుని పరమభక్తుడిగా సంప్రదాయ కథనాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

రాజు స్వామిని తన దగ్గరకు రావాలని కోరినప్పుడు, తన భక్తుని పిలుపును స్వామి నిర్లక్ష్యం చేయలేదు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య చెప్పే సందేశం:

భక్తుడి పిలుపుకు శ్రీనివాసుడు స్పందిస్తాడు.

భక్తుడు ఎక్కడ ఉన్నాడన్నది ముఖ్యం కాదు.

అతని హృదయంలో ఎంత విశ్వాసం ఉందన్నదే ముఖ్యం.

భావం – రెండవ చరణం

అనంతాళ్వారు

“అచ్చపు వేడుకతోడ ననంతాళ్వారుకి
ముచ్చిలి వెట్టికి మన్ని మోసినవాడు”

ఇక్కడ అన్నమయ్య అనంతాళ్వారు భక్తిని స్మరిస్తున్నారు.

తిరుమల సేవా సంప్రదాయంలో అనంతాళ్వారుకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. స్వామివారికి సేవ చేయడాన్ని ఆయన తన జీవిత ధర్మంగా భావించిన భక్తుడిగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

అన్నమయ్య ఈ పాదాల ద్వారా ఒక ముఖ్యమైన భక్తి లక్షణాన్ని చూపుతున్నారు:

భగవంతునికి చేసే చిన్న సేవను కూడా స్వామి గొప్పదిగా స్వీకరిస్తాడు.

భక్తుడి సమర్పణలో వస్తువు విలువ కాదు—భావం విలువ.

తిరునంబి

“మచ్చిక దొలక తిరునంబి తోడుత
నిచ్చ నిచ్చ మాటలాడి నొచ్చినవాడు”

ఇక్కడ స్వామివారు తిరునంబితో ఎంతో సన్నిహితంగా మెలిగిన భక్తవాత్సల్యాన్ని అన్నమయ్య చిత్రిస్తున్నారు.

“మచ్చిక” అంటే సాన్నిహిత్యం, ప్రేమ.

దైవం మరియు భక్తుడి మధ్య ఉన్న సంబంధం ఎప్పుడూ భయంతో మాత్రమే ఉండాల్సిన అవసరం లేదని ఈ పాదాలు తెలియజేస్తాయి.

కొన్నిసార్లు భక్తుడు స్వామితో స్నేహితుడిలా మాట్లాడగలడు.

అది అత్యున్నతమైన భక్తి సాన్నిహిత్యంలో ఒక రూపం.

భావం – మూడవ చరణం

కచ్చినంబి

“కంచిలోన నుండు దిరుకచ్చినంబి మీద గరుణించి
తన యెడకు రప్పించిన వాడు”

ఇక్కడ అన్నమయ్య కాంచీపురంలో ఉన్న కచ్చినంబి భక్తిని ప్రస్తావిస్తున్నారు.

భక్తుడు తిరుమలలో లేకపోయినా, శ్రీనివాసుని కరుణ అతనిని చేరుతుంది.

ఇది పల్లవిలోని భావాన్ని మరింత బలపరుస్తుంది:

భక్తుడు ఎక్కడ ఉన్నా స్వామి అతనికి దూరం కాదు.

తిరుమల కొండపై ఉన్న శ్రీనివాసుడు తన భక్తుడి హృదయంలో కూడా ఉన్నాడనే భావన ఇందులో కనిపిస్తుంది.

“యెంచి ఎక్కుడైన వేంకటేశుడు మనలకు

మంచివాడై కరుణ బాలించిన వాడు”

కీర్తన చివర్లో అన్నమయ్య తన అనుభూతిని అందరికీ వర్తింపజేస్తారు.

“మనలకు మంచివాడై”

అంటే శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు మనపై దయ చూపించే దైవం.

ఆయనను నమ్మినవారికి అండగా ఉంటాడు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య కేవలం గతంలోని భక్తుల కథలను చెప్పి ఆగిపోలేదు.

“మనలకు” అని అంటున్నారు.

అంటే ఈ కరుణ గతంలోని భక్తులకు మాత్రమే పరిమితం కాదు.

ఈ రోజూ భక్తుడికి అదే శ్రీనివాసుని కరుణ అందుబాటులో ఉంది.

ఈ కీర్తనలోని గొప్ప సందేశం – భక్తవాత్సల్యం

ఈ కీర్తన మొత్తాన్ని ఒక పదంలో చెప్పాలంటే:

భక్తవాత్సల్యం

భగవంతుడు తన భక్తులపై చూపే ప్రేమ.

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య చెప్పే భక్తులు ఒకే సామాజిక వర్గానికి చెందినవారు కాదు.

ఒకరు కుమ్మరి దాసుడు.

మరొకరు చక్రవర్తి.

మరొకరు ఆళ్వారు.

మరొకరు భక్తుడు.

అయినా అందరికీ శ్రీనివాసుని కరుణ ఒకే విధంగా అందుతుంది.

ఇది అన్నమయ్య భక్తి తత్త్వంలోని గొప్ప సందేశం:

దైవం ముందు భక్తి మాత్రమే ప్రధానమైనది.

“కొండలంత వరములు” – లోతైన భావం

స్వామివారి వద్దకు వెళ్లిన భక్తుడు సాధారణంగా ఒక కోరికతో వెళ్తాడు.

కానీ అన్నమయ్య దృష్టిలో శ్రీనివాసుడు కేవలం కోరికలు తీర్చే దేవుడు కాదు.

ఆయన “కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు.”

ఇక్కడ వరం అంటే కేవలం ధనం, ఆరోగ్యం, విజయం వంటి భౌతిక ఫలితాలు మాత్రమే కాదు.

భగవంతుని నిజమైన వరాలు:

• భక్తి
• శాంతి
• ధైర్యం
• శరణాగతి
• ఆత్మవిశ్వాసం
• దైవానుభూతి
• చివరికి మోక్షం

అందువల్ల ఈ పల్లవిని భక్తి దృష్టితో చూస్తే, శ్రీనివాసుని కరుణకు అంతం లేదనే భావం వ్యక్తమవుతుంది.

ఈ కీర్తనలో తిరుమల ప్రత్యేకత

అన్నమయ్యకు తిరుమల కేవలం ఒక పవిత్ర స్థలం కాదు.

అది భక్తుడు మరియు భగవంతుడు కలుసుకునే ప్రదేశం.

కొండలపై కొలువైన స్వామి, కొండలంత వరాలు ఇచ్చేవాడు.

భక్తుడు తిరుమలకు వస్తేనే ఆయనను చేరుకోగలడు అనే పరిమితి లేదు. కాంచీలో ఉన్న కచ్చినంబి అయినా, సాధారణ కుమ్మరి భక్తుడైనా, రాజైనా—స్వామి వారి భక్తిని స్వీకరిస్తాడు.

అందుకే తిరుమలలో దర్శనానికి వచ్చే ప్రతి భక్తుడికి ఈ కీర్తన ఎంతో దగ్గరగా అనిపిస్తుంది.

ఎప్పుడు పాడతారు?

“కొండలలో నెలకొన్న” వంటి అన్నమయ్య సంకీర్తనలు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య జయంతి ఉత్సవాలు, ఆలయ సంగీత కార్యక్రమాలు, భజనలు మరియు కర్ణాటక సంగీత కచేరీలలో ఆలపించబడతాయి.

ప్రత్యేకంగా తిరుమల వైభవం, శ్రీనివాసుని భక్తవాత్సల్యం, భక్తులకు ఆయన చేసే అనుగ్రహం గురించి చెప్పే సందర్భాల్లో ఈ కీర్తన ఎంతో అర్థవంతంగా ఉంటుంది.

విష్ణుముఖంలో మరిన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలను కూడా చదవండి:

• అదివో అల్లదివో — తిరుమల శ్రీహరి వాసాన్ని వర్ణించే ప్రసిద్ధ కీర్తన
• అన్ని మంత్రములు — శ్రీ వేంకటేశ్వర మంత్ర మహిమ
• ఇందరికీ అభయంబు — స్వామివారి దివ్యహస్తం భక్తులకు ఇచ్చే అభయాన్ని వర్ణించే కీర్తన
• బ్రహ్మ కడిగిన పాదము — శ్రీహరి దివ్యచరణ మహిమను వర్ణించే కీర్తన

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “కొండలలో నెలకొన్న” కీర్తన ఎవరి గురించి?

ఈ కీర్తన తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. అన్నమయ్య స్వామివారిని “కోనేటి రాయడు” అని సంబోధిస్తూ, భక్తులకు కొండలంత వరాలు ప్రసాదించే దయామయుడిగా వర్ణించారు.

2. “కోనేటి రాయడు” అంటే ఎవరు?

“కోనేటి రాయడు” అనేది శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామికి ఉపయోగించే ఒక భక్తి సంబోధన. తిరుమలలోని పవిత్ర స్వామి పుష్కరిణి/కోనేరు మరియు అక్కడ కొలువైన శ్రీనివాసుని అనుసంధానించే పేరు.

3. ఈ కీర్తనలో ఎవరెవరు భక్తులుగా ప్రస్తావించబడ్డారు?

అన్నమయ్య కురువరతి నంబి, తొండమాన్ చక్రవర్తి, అనంతాళ్వారు, తిరునంబి, కచ్చినంబి వంటి భక్తులను ప్రస్తావించారు. వీరి ద్వారా శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తవాత్సల్యం, కరుణ, భక్తుల పట్ల ఆయనకు ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని కవి తెలియజేశారు.

“కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు” అన్నమయ్య రచనల్లో తిరుమల శ్రీనివాసుని భక్తవాత్సల్యాన్ని అత్యంత అందంగా వ్యక్తం చేసే కీర్తన.

స్వామి కొండలపై ఉన్నాడు.

కానీ ఆయన కరుణకు కొండలంత హద్దులు లేవు.

కుమ్మరి భక్తుడైన కురువరతి నంబి నుంచి చక్రవర్తి తొండమాన్ వరకు, అనంతాళ్వారు నుంచి కచ్చినంబి వరకు—ఎవరు నిజమైన భక్తితో పిలిచినా శ్రీనివాసుడు వారి పిలుపును ఆలకిస్తాడు.

అందుకే అన్నమయ్య చెప్పిన మాట:

“కొండలంత వరములు గుప్పెడు వాడు.”

ఆ వరాల కంటే గొప్పది ఆయన కరుణ.

ఆ కరుణకు పాత్రుడవడానికి గొప్ప సంపద అవసరం లేదు. పెద్ద హోదా అవసరం లేదు. కావలసింది ఒక్కటే—

శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై ఆ నమ్మకంతో ఒక్కసారి మనస్ఫూర్తిగా శరణు కోరితే, తిరుమల కొండలపై కొలువైన ఆ కోనేటిరాయుడు భక్తుడి హృదయంలోనే ప్రత్యక్షమవుతాడనే భావమే ఈ కీర్తనకు ప్రాణం.