అన్నమయ్య కీర్తన రాముడు లోకాభిరాముడు

రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“రాముడు లోకాభిరాముడు” అనే కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు శ్రీరాముని వీరత్వం, ధర్మనిష్ఠ, సద్గుణాలు, దయ, పవిత్రత వంటి అనేక దివ్య లక్షణాలను ఒకదాని తరువాత ఒకటిగా వర్ణించారు. ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీరాముడిని స్తుతించే కీర్తన అయినప్పటికీ, చివరి చరణంలో తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునితో శ్రీరాముని దైవస్వరూప ఏకత్వాన్ని సూచించే అందమైన భావాన్ని చూపిస్తుంది.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, విష్ణువు అవతారాలైన శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు మొదలైన దైవస్వరూపాలను కూడా తన కీర్తనల్లో విస్తృతంగా కీర్తించారు. ఈ కీర్తనలో ప్రతి పాదంలోనూ శ్రీరాముని ఒక ప్రత్యేక గుణాన్ని లేదా మహిమను సూచించే పదాన్ని ఉపయోగించడం దీని ప్రత్యేకత.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

రాముడు లోకాభిరాముడు త్రైలోక్య
ధాముడు రణరంగ భీముడు వాడే ||

చరణం 1

వరుడు సీతకు, ఫలాధరుడు మహోగ్రపు
శరుడు రాక్షస సంహరుడు వాడే |
స్థిరుడు సర్వగుణాకరుడు కోదండ దీక్షా
గురుడు సేవకశుభకరుడు వాడే ||

చరణం 2

ధీరుడు లోకైకవీరుడు సకలా
ధారుడు భవబంధదూరుడు వాడే |
శూరుడు ధర్మవిచారుడు రఘువంశ
సారుడు బ్రహ్మసాకారుడు వాడే ||

చరణం 3

బలుడు యిన్నిటా రవికులుడు భావించ, ని
ర్మలుడు నిశ్చలుడవికలుడు వాడే |
వెలసి శ్రీ వేంకటాద్రి నిజనగరములోన
తలకొనె పుణ్యపాదతలుడు వాడే ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
లోకాభిరాముడు	లోకమంతటికీ ఆనందాన్ని కలిగించేవాడు; అందరికీ ప్రియమైనవాడు
త్రైలోక్యధాముడు	మూడు లోకాలకు ఆధారమైన దివ్యస్వరూపుడు
రణరంగ భీముడు	యుద్ధరంగంలో అత్యంత పరాక్రమశాలి, భయంకరమైన వీరుడు
వరుడు	శ్రేష్ఠుడు; ఇక్కడ సీతాదేవికి భర్త అయిన శ్రీరాముడు
ఫలాధరుడు	విల్లు ధరించినవాడు అనే భావంలో ఉపయోగించిన పదం
మహోగ్రపు శరుడు	అత్యంత శక్తివంతమైన, తీవ్రమైన బాణాలను ధరించేవాడు
రాక్షస సంహరుడు	రాక్షసులను సంహరించేవాడు
స్థిరుడు	స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు; ధర్మం నుండి తొలగనివాడు
సర్వగుణాకరుడు	సమస్త సద్గుణాలకు నిలయమైనవాడు
కోదండ దీక్షాగురుడు	కోదండాన్ని ధరించి ధర్మరక్షణకు నిబద్ధుడైన మహావీరుడు
సేవకశుభకరుడు	తనను సేవించే భక్తులకు మేలు, శుభం కలిగించేవాడు
ధీరుడు	ధైర్యశాలి, స్థిరచిత్తుడు
లోకైకవీరుడు	లోకంలో ఏకైక మహావీరుడైనవాడు
సకలాధారుడు	సమస్త సృష్టికి ఆధారమైనవాడు
భవబంధదూరుడు	సంసార బంధాల నుండి విముక్తిని ప్రసాదించేవాడు
శూరుడు	గొప్ప పరాక్రమశాలి
ధర్మవిచారుడు	ధర్మాన్ని ఆలోచించి, ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించేవాడు
రఘువంశసారుడు	రఘువంశానికి సారభూతుడు, కీర్తిని తెచ్చినవాడు
బ్రహ్మసాకారుడు	పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని ధరించినవాడు
బలుడు	అపారమైన శారీరక, ఆధ్యాత్మిక శక్తి కలవాడు
రవికులుడు	సూర్యవంశంలో జన్మించినవాడు
నిర్మలుడు	మలినతలేని పవిత్ర స్వరూపుడు
నిశ్చలుడు	చంచలత్వం లేనివాడు; స్థిరమైనవాడు
అవికలుడు	లోపం, వికారము లేనివాడు
వేంకటాద్రి	తిరుమలలోని పవిత్రమైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని పర్వతం
పుణ్యపాదతలుడు	పవిత్రమైన పాదాలను కలిగినవాడు

పల్లవి – భావం

“రాముడు లోకాభిరాముడు త్రైలోక్య ధాముడు రణరంగ భీముడు వాడే”

అన్నమాచార్యులు మొదట శ్రీరాముని లోకాభిరాముడు అని సంబోధిస్తున్నారు. రాముని రూపం, స్వభావం, ధర్మనిష్ఠ చూసి లోకమంతా ఆనందిస్తుంది. అందుకే ఆయన లోకాభిరాముడు.

ఆయన కేవలం అయోధ్యకు చెందిన రాజు మాత్రమే కాదు. సమస్త మూడు లోకాలకు ఆధారమైన త్రైలోక్యధాముడు. అదే సమయంలో యుద్ధరంగంలో ఆయన అపారమైన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు. రావణుడు, ఖరుడు, దూషణుడు వంటి రాక్షసులను ఎదుర్కొన్న శ్రీరాముడు రణరంగ భీముడు.

ఇక్కడ అన్నమాచార్యులు రామునిలోని రెండు విభిన్నమైన లక్షణాలను అద్భుతంగా కలిపారు—భక్తులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే సౌమ్యత, అధర్మాన్ని నాశనం చేసే ఉగ్రవీరత్వం.

మొదటి చరణం – భావం

“వరుడు సీతకు… రాక్షస సంహరుడు వాడే”

శ్రీరాముడు సీతాదేవికి ఆదర్శ భర్త. అందుకే ఆయనను వరుడు అని కీర్తిస్తున్నారు. చేతిలో శక్తివంతమైన విల్లు, బాణాలను ధరించి రాక్షస సంహారం చేసినవాడు రాముడు.

అయితే ఆయన శక్తికి మించిన గొప్పతనం ఆయన స్థిరత్వం. తండ్రి మాటను నిలబెట్టేందుకు రాజ్యాన్ని వదిలి వనవాసానికి వెళ్లడం, సీతను రక్షించేందుకు కష్టాలను భరించడం, ధర్మం కోసం యుద్ధం చేయడం—ఇవన్నీ ఆయన స్థిరచిత్తానికి ఉదాహరణలు.

“సర్వగుణాకరుడు” అనే పదం ఈ చరణానికి హృదయం. ధైర్యం, దయ, సత్యం, ధర్మం, కరుణ, వినయం వంటి సద్గుణాలన్నింటికీ శ్రీరాముడు నిలయమని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

రెండవ చరణం – భావం

“ధీరుడు లోకైకవీరుడు… బ్రహ్మసాకారుడు వాడే”

ఇక్కడ శ్రీరాముని వీరత్వం మరింత ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లబడుతుంది. ఆయన సాధారణ వీరుడు కాదు—లోకైకవీరుడు. ధర్మాన్ని రక్షించేందుకు ఎలాంటి కష్టాన్నైనా ఎదుర్కొనే ధైర్యశాలి.

అయితే రాముని గొప్పతనం కేవలం యుద్ధవీరత్వంలో లేదు. ఆయన ధర్మవిచారుడు. ప్రతి సందర్భంలో ధర్మం ఏమిటో ఆలోచించి దానినే ఆచరించిన ఆదర్శ పురుషుడు.

“భవబంధదూరుడు” అనే పదం రాముని ఆధ్యాత్మిక స్వరూపాన్ని తెలియజేస్తుంది. సంసారబంధాల నుంచి భక్తులను విముక్తి చేయగల పరమాత్మస్వరూపుడే రాముడు.

అందుకే చివరగా అన్నమయ్య ఆయనను “బ్రహ్మసాకారుడు” అంటారు—మానవ రూపంలో కనిపించినా పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన శ్రీరాముడు.

మూడవ చరణం – భావం

“బలుడు యిన్నిటా రవికులుడు భావించ… పుణ్యపాదతలుడు వాడే”

శ్రీరాముడు సూర్యవంశంలో జన్మించినవాడు. అపారమైన బలం, పవిత్రమైన మనస్సు, స్థిరమైన చిత్తం, లోపంలేని స్వభావం ఆయనలో ఉన్నాయి.

చివరి రెండు పాదాల్లో కీర్తనకు ఒక ప్రత్యేకమైన మలుపు వస్తుంది:

“వెలసి శ్రీ వేంకటాద్రి నిజనగరములోన
తలకొనె పుణ్యపాదతలుడు వాడే”

తిరుమల శ్రీవేంకటాద్రిపై వెలసి ఉన్న స్వామివారే ఈ పవిత్రమైన పాదాలను కలిగిన పరమాత్మ అని అన్నమయ్య సూచిస్తున్నారు. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీవేంకటేశ్వరుడు—అన్నీ విష్ణువు యొక్క దివ్య అవతార స్వరూపాలుగానే భావించబడతాయి. అందువల్ల శ్రీరాముని స్తుతిస్తూ చివరికి వేంకటాద్రి స్వామిని స్మరించడం అన్నమాచార్యుల భక్తి దృష్టికి అద్భుతమైన ఉదాహరణ.

సందర్భం

శ్రీరాముని స్తుతించే కీర్తనగా ఈ పాటను శ్రీరామ నవమి, రాముని కల్యాణోత్సవాలు, భజనలు, హరికథలు, భక్తి సంగీత కార్యక్రమాలు వంటి సందర్భాల్లో ఆలపించడానికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది. రాముని వివాహాన్ని వర్ణించే భావం ఉన్నందున సీతారాముల కల్యాణ సందర్భాల్లో కూడా ఈ కీర్తనకు ప్రత్యేకమైన అనుభూతి కలుగుతుంది.

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలలో కనిపించే మరో ముఖ్యమైన లక్షణం—భిన్నమైన దేవతా స్వరూపాలను పరమాత్మ యొక్క ఏకత్వంలో చూడటం. ఈ కీర్తన చివరలో శ్రీరాముని పాదాలను తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునితో అనుసంధానించడం అందుకు మంచి ఉదాహరణ.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

“రాముడు లోకాభిరాముడు” కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీరామచంద్రుని గురించి. ఇందులో శ్రీరాముని వీరత్వం, ధర్మనిష్ఠ, సద్గుణాలు, భక్తులపై కరుణ వంటి మహిమలను అన్నమాచార్యులు వర్ణించారు. చివరలో తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని ప్రస్తావన ద్వారా విష్ణువు యొక్క దివ్యస్వరూప ఏకత్వాన్ని సూచించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

శ్రీరామ నవమి, సీతారాముల కల్యాణం, రామభజనలు, ఆలయ ఉత్సవాలు మరియు భక్తి సంగీత కార్యక్రమాల్లో పాడటానికి ఈ కీర్తన ఎంతో అనుకూలమైనది.

3. “లోకాభిరాముడు” అంటే ఏమిటి?

లోక + అభిరాముడు అనే భావంలో, లోకంలోని ప్రజలందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించే, అందరికీ ప్రియమైన, మనోహరమైన స్వరూపం కలవాడు అని అర్థం. శ్రీరాముని సౌమ్యమైన, ఆదర్శమైన వ్యక్తిత్వాన్ని ఈ పదం అందంగా వ్యక్తపరుస్తుంది.

“రాముడు లోకాభిరాముడు” అన్నమాచార్యుల రామభక్తికి అద్దం పట్టే కీర్తన. శ్రీరాముడు కేవలం ఒక మహారాజు లేదా యోధుడు మాత్రమే కాదని—ధర్మానికి ప్రతిరూపం, సద్గుణాలకు నిలయం, భక్తులకు శుభాన్ని ప్రసాదించే దైవస్వరూపం, పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు అని అన్నమయ్య ఈ కీర్తన ద్వారా తెలియజేస్తున్నారు. ప్రతి చరణంలోనూ రాముని ఒక కొత్త కోణాన్ని దర్శింపజేసి, చివరికి ఆ దివ్యస్వరూపాన్ని శ్రీ వేంకటాద్రి స్వామితో అనుసంధానించడం ఈ కీర్తనకు మరింత ఆధ్యాత్మిక గంభీరతను అందిస్తుంది.