రచన: అన్నమాచార్య

రాగం: కానడ

పరిచయం

అన్నమాచార్యుల ఈ కీర్తన శ్రీరామచంద్రుని మహిమను కేవలం అయోధ్యరాజుగా కాకుండా పరబ్రహ్మ స్వరూపుడిగా దర్శిస్తుంది. రాముడు రాఘవ వంశంలో జన్మించిన మానవ రూపధారి అయినప్పటికీ, ఆయనలోనే సర్వలోకాలకు ఆధారమైన పరమాత్మ తత్వం ఉందని కవి వివరిస్తారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, తెలుగు వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, విష్ణువు మరియు ఆయన అవతారాలైన రామ, కృష్ణాది రూపాలను కూడా తన కీర్తనల్లో విస్తృతంగా కీర్తించారు. ఈ కీర్తనలో రాముని జననం, దివ్యత్వం, యోగుల ధ్యానస్వరూపం, వేదాంత తత్త్వం, చివరికి శ్రీ వేంకటాద్రిపై అర్చావతారంగా వెలసిన పరమాత్మగా ఒకే ప్రవాహంలో చూపించడం దీని ప్రత్యేకత.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

రాముడు రాఘవుడు రవికులు డితడు |
భూమిజకు పతియైన పురుష నిధానము ||

చరణం 1

అరయ పుత్రకామేష్టి యందు పరమాన్నమున |
పరగ జనించిన పర బ్రహ్మము |
సురల రక్షింపగ అసురుల శిక్షింపగ |
తిరమై ఉదయించిన దివ్య తేజము ||

చరణం 2

చింతించే యోగీంద్రుల చిత్త సరోజములలో |
సంతతము నిలిచిన సాకారము |
వింతలుగా మునులెల్ల వెదకిన యట్టి |
కాంతుల చెన్ను మీరిన కైవల్య పదము ||

చరణం 3

వేద వేదాంతములయందు విఙ్ఞాన శాస్త్రములందు |
పాదుకొన పలికేటి పరమార్ధము |
ప్రోదితొ శ్రీ వేంకటాద్రి పొంచి విజయ నగరాన |
ఆదికి అనాదియైన అర్చావతారము ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
రాఘవుడు	రఘువంశంలో జన్మించిన శ్రీరాముడు
రవికులు	సూర్య వంశం; సూర్యకులానికి చెందినవాడు
భూమిజ	భూమి నుండి జన్మించినది; సీతాదేవి
పతియైన	భర్త అయినవాడు
పురుష నిధానము	పరమ పురుషుడైన శ్రీమహావిష్ణువు; పురుషోత్తమ తత్త్వానికి నిలయం
పుత్రకామేష్టి	సంతానం కోసం నిర్వహించే ప్రత్యేక యజ్ఞం
పరమాన్నము	పాయసం; పుత్రకామేష్టి యజ్ఞానంతరం దశరథుని భార్యలకు ప్రసాదించబడిన దివ్య పాయసం
పరబ్రహ్మము	సర్వానికి మూలమైన పరమాత్మ; పరమ సత్యం
సురలు	దేవతలు
అసురులు	దేవతలకు విరోధులైన రాక్షసులు/దుష్ట శక్తులు
తిరమై	గొప్పగా, శక్తివంతంగా, విశేషంగా
దివ్య తేజము	అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక కాంతి, పరమాత్మ శక్తి
యోగీంద్రులు	యోగులలో శ్రేష్ఠులు
చిత్త సరోజములు	మనస్సు అనే కమలాలు
సాకారము	రూపాన్ని ధరించిన పరమాత్మ స్వరూపం
కైవల్య పదము	మోక్ష స్థితి; పరమ విముక్తి
వేదాంతము	వేదాల పరమ తాత్త్విక బోధ
విజ్ఞాన శాస్త్రములు	జ్ఞానం, తత్త్వవిచారణకు సంబంధించిన శాస్త్రాలు
పరమార్థము	అంతిమ సత్యం; జీవితం మరియు సృష్టి యొక్క పరమ తత్త్వం
వేంకటాద్రి	తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని పవిత్ర పర్వతం
అర్చావతారము	భక్తులు ప్రత్యక్షంగా పూజించేందుకు విగ్రహరూపంలో వెలసిన దైవ స్వరూపం
అనాది	ఆదిలేనిది; ప్రారంభం లేనిది

పల్లవి – భావం

“రాముడు రాఘవుడు రవికులు డితడు
భూమిజకు పతియైన పురుష నిధానము”

రాముడు రఘువంశంలో జన్మించిన రాఘవుడు, సూర్యవంశానికి చెందినవాడు. భూమిజ అయిన సీతాదేవికి భర్త. అయితే రాముని మహిమ ఇంతటితో ఆగిపోదు. ఆయన “పురుష నిధానము”, అంటే సమస్త సృష్టికి ఆధారమైన పరమ పురుషుడు, శ్రీమహావిష్ణువు స్వరూపుడు. మానవుడిగా అవతరించినప్పటికీ, ఆయనలో పరమాత్మ తత్త్వం అంతర్లీనంగా ఉందని అన్నమయ్య తెలియజేస్తున్నారు.

మొదటి చరణం

“అరయ పుత్రకామేష్టి యందు పరమాన్నమున
పరగ జనించిన పర బ్రహ్మము”

దశరథ మహారాజు సంతానం కోసం నిర్వహించిన పుత్రకామేష్టి యాగం అనంతరం లభించిన దివ్యమైన పరమాన్నాన్ని స్వీకరించడం ద్వారా శ్రీరాముడు అవతరించాడు. సాధారణంగా చూస్తే రాముడు దశరథుని కుమారుడిగా జన్మించాడు. కానీ అన్నమయ్య దృష్టిలో ఆయన సాధారణ మానవుడు కాదు — పరబ్రహ్మమే రామరూపంలో అవతరించాడు.

“సురల రక్షింపగ అసురుల శిక్షింపగ
తిరమై ఉదయించిన దివ్య తేజము”

దేవతలను రక్షించడానికి, దుష్టశక్తులను శిక్షించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి రామావతారం జరిగింది. ఆయన అవతారం ఒక దివ్య తేజస్సు వలె లోకంలో ప్రకాశించింది. రాక్షస సంహారం ద్వారా ధర్మానికి రక్షణ కల్పించడం రామావతారంలోని ప్రధాన ఉద్దేశ్యంగా అన్నమయ్య చూపిస్తున్నారు.

రెండవ చరణం

“చింతించే యోగీంద్రుల చిత్త సరోజములలో
సంతతము నిలిచిన సాకారము”

శ్రేష్ఠమైన యోగులు తమ హృదయాల్లో ధ్యానించే దైవస్వరూపమే శ్రీరాముడు. వారి చిత్తం అనే కమలంలో రాముడు ఎల్లప్పుడూ కొలువై ఉంటాడు. పరమాత్మ నిరాకార తత్త్వమైనప్పటికీ, భక్తుల కోసం రాముడిగా ఒక అందమైన సాకార రూపాన్ని ధరించాడు.

“వింతలుగా మునులెల్ల వెదకిన యట్టి
కాంతుల చెన్ను మీరిన కైవల్య పదము”

మహర్షులు, జ్ఞానులు అనేక విధాలుగా అన్వేషించే పరమ సత్యం రాముడే. ఆయన సాధారణమైన కాంతి కాదు; సమస్త కాంతులను మించిన దివ్య తేజస్సు. సాధకులు కోరుకునే కైవల్యం, అంటే పరమ విముక్తి లేదా మోక్ష స్థితి కూడా ఆయనలోనే ఉంది. అందువల్ల రాముడు భక్తికి మాత్రమే కాకుండా జ్ఞానానికి, మోక్షానికి కూడా పరమ గమ్యంగా నిలుస్తాడు.

మూడవ చరణం

“వేద వేదాంతములయందు విఙ్ఞాన శాస్త్రములందు
పాదుకొన పలికేటి పరమార్ధము”

వేదాలు, వేదాంతాలు, వివిధ జ్ఞానశాస్త్రాలు అన్వేషించి వివరించే పరమార్థం, అంటే అంతిమ సత్యం, శ్రీరాముడే. వేదాలు ఏ పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని బోధిస్తాయో, అదే పరమాత్మ రాముడిగా మనకు దర్శనమిచ్చాడని అన్నమయ్య భావిస్తున్నారు.

“ప్రోదితొ శ్రీ వేంకటాద్రి పొంచి విజయ నగరాన
ఆదికి అనాదియైన అర్చావతారము”

ఆదిలేని, అనాదియైన పరమాత్మ భక్తులకు అందుబాటులో ఉండేందుకు అర్చావతారంగా ఆలయాలలో కొలువుదీరుతాడు. శ్రీ వేంకటాద్రిపై వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి కూడా ఆ పరబ్రహ్మ స్వరూపమే.

ఈ చివరి భావం ద్వారా అన్నమయ్య ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని చెబుతున్నారు — రాముడిగా అవతరించిన పరమాత్మ, అదే దైవ తత్త్వంతో శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా అర్చారూపంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తున్నాడు.

ఈ కీర్తన ఎక్కడ, ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తన శ్రీరామ భక్తి కార్యక్రమాలు, భజనలు, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, ఆలయ ఉత్సవాలు వంటి సందర్భాల్లో పాడటానికి అనుకూలమైనది. ముఖ్యంగా శ్రీరామ నవమి, రామునికి సంబంధించిన ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత కచేరీలలో దీనిని ఆలపించవచ్చు.

అన్నమాచార్య కీర్తనలు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని భక్తి సంప్రదాయంతో బలంగా అనుసంధానమై ఉన్నాయి. ఈ కీర్తనలో చివరగా వేంకటాద్రి అర్చావతారాన్ని ప్రస్తావించడం వల్ల శ్రీరాముని తత్త్వాన్ని వేంకటేశ్వరుని పరబ్రహ్మ స్వరూపంతో అనుసంధానించే ప్రత్యేకత దీనికి ఉంది.

వివాహ కార్యక్రమాల్లో సాధారణంగా మంగళ గీతాలు, సీతారామ కల్యాణానికి సంబంధించిన కీర్తనలు ఎక్కువగా వినిపిస్తాయి. అయితే ఈ కీర్తన ప్రధానంగా రాముని తత్త్వం, పరబ్రహ్మ స్వరూపం, అవతార మహిమను వివరించే భక్తిగీతంగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీరామచంద్రుని గురించి. అయితే అన్నమాచార్యులు రాముడిని కేవలం అయోధ్యరాముడిగా కాకుండా పరబ్రహ్మ స్వరూపుడిగా కీర్తించారు. చివరగా ఆ పరమాత్మ యొక్క అర్చావతారాన్ని శ్రీ వేంకటాద్రితో అనుసంధానించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

శ్రీరామ నవమి, రామభక్తి కార్యక్రమాలు, ఆలయ ఉత్సవాలు, భజనలు, అన్నమాచార్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు వంటి సందర్భాల్లో పాడవచ్చు. శ్రీరాముని తత్త్వాన్ని ధ్యానించే సందర్భాల్లో కూడా ఇది ఎంతో అనుకూలమైన కీర్తన.

3. ఈ కీర్తనలో “అర్చావతారము” అంటే ఏమిటి?

భక్తులు ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, పూజించి, సేవించేందుకు దైవం విగ్రహరూపంలో ఆలయంలో వెలసిన స్వరూపాన్ని అర్చావతారం అంటారు. ఈ కీర్తన చివరలో అన్నమయ్య పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని శ్రీ వేంకటాద్రిపై వెలసిన అర్చావతారంతో అనుసంధానించారు.

“రాముడు రాఘవుడు” కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు రాముని జీవితకథను మాత్రమే చెప్పలేదు. రాముని వెనుక ఉన్న పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని ఆవిష్కరించారు. దశరథుని కుమారుడిగా అవతరించిన రాముడు, దేవతలను రక్షించిన దివ్య తేజస్సు; యోగుల హృదయంలో ధ్యానించబడే సాకార పరమాత్మ; వేదాంతాలు అన్వేషించే పరమార్థం; చివరికి భక్తులకు అందుబాటులో ఉండే అర్చావతార స్వరూపం.

అందుకే ఈ కీర్తనను విన్నప్పుడు మనకు కనిపించేది కేవలం రాముడి రూపం మాత్రమే కాదు — ఆ రామరూపంలో వెలసిన పరమాత్మ తత్త్వం.