రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“తందనాన అహి తందనాన పురె” అన్నమాచార్యుల ప్రసిద్ధ కీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీహరి అందరిలోనూ అంతర్యామిగా ఉన్నాడనే అద్వైత భావనను అన్నమయ్య ఎంతో సరళమైన భాషలో వ్యక్తం చేశారు. మనుషుల మధ్య ఉన్న కులం, స్థాయి, ధనిక–పేద, రాజు–సేవకుడు వంటి భేదాలు బాహ్యమైనవే కానీ, అందరిలోనూ ఉన్న ఆత్మతత్త్వం ఒక్కటేనని ఈ కీర్తన బోధిస్తుంది.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, భక్తితో పాటు మానవ సమానత్వం, నీతి, ఆధ్యాత్మికత, సామాజిక చైతన్యం వంటి అంశాలను కూడా తన రచనల్లో ప్రతిపాదించారు. “తందనాన” కీర్తన అందుకే తరతరాలుగా ప్రజాదరణ పొందింది. సులభమైన పదాలతో చెప్పిన లోతైన తత్త్వం ఈ కీర్తనకు ప్రత్యేకత.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

తందనాన అహి, తందనాన పురె
తందనాన భళా, తందనాన ||

బ్రహ్మ మొకటే, పర
బ్రహ్మ మొకటే, పర
బ్రహ్మ మొకటే, పర
బ్రహ్మ మొకటే ||

చరణం 1

కందువగు హీనాధికము లిందు లేవు
అందరికి శ్రీహరే అంతరాత్మ |
ఇందులో జంతుకుల మంతా ఒకటే
అందరికీ శ్రీహరే అంతరాత్మ ||

చరణం 2

నిండార రాజు నిద్రించు నిద్రయునొకటే
అండనే బంటు నిద్ర – అదియు నొకటే |
మెండైన బ్రాహ్మణుడు మెట్టు భూమియొకటే
చండాలుడుండేటి సరిభూమి యొకటే ||

చరణం 3

అనుగు దేవతలకును అల కామ సుఖ మొకటే
ఘన కీట పశువులకు కామ సుఖ మొకటే |
దిన మహోరాత్రములు – తెగి ధనాఢ్యున కొకటే
వొనర నిరుపేదకును ఒక్కటే అవియు ||

చరణం 4

కొరలి శిష్టాన్నములు తును నాక లొకటే
తిరుగు దుష్టాన్నములు తిను నాక లొకటే |
పరగ దుర్గంధములపై వాయు వొకటే
వరస పరిమళముపై వాయు వొకటే |

చరణం 5

కడగి ఏనుగు మీద కాయు ఎండొకటే
పుడమి శునకము మీద బొలయు నెండొకటే |
కడు పుణ్యులను – పాప కర్ములను సరి గావ
జడియు శ్రీ వేంకటేశ్వరు నామ మొకటే ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
తందనాన	తాళానికి అనుగుణంగా వచ్చే ఉత్సాహభరితమైన పదప్రయోగం; పాటలో లయను, ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది
అహి / పురె / భళా	లయను నింపే గానపదాలు; “భళా” అంటే ప్రశంస, ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేసే ఉద్గారం
బ్రహ్మ	పరమాత్మ; సర్వవ్యాపకమైన పరమ సత్యం
కందువగు	కలిగే, కనిపించే, ఏర్పడే
హీనాధికము	తక్కువ–ఎక్కువ అనే భేదం
ఇందు	ఇక్కడ, ఈ లోకంలో
జంతుకులు	సమస్త జీవులు
అంతరాత్మ	ప్రతి జీవిలో అంతర్గతంగా ఉన్న పరమాత్మ
నిండార	సంపూర్ణంగా, తృప్తిగా
అండనే	పక్కనే, సమీపంలో
బంటు	సేవకుడు
మెండైన	గొప్ప, అధికమైన
మెట్టు భూమి	నివసించే నేల, స్థలం
సరిభూమి	ఒకే విధమైన నేల
అనుగు	ఉన్నతమైన, గొప్ప
అల కామసుఖము	ఇంద్రియ సంబంధమైన సుఖం
ఘన	గొప్ప, విస్తారమైన
కీట	చిన్న పురుగు
మహోరాత్రములు	పగలు మరియు రాత్రులు
ధనాఢ్యుడు	ఎంతో ధనం కలిగినవాడు
నిరుపేద	ఏమాత్రం ఆస్తి లేని పేదవాడు
శిష్టాన్నము	మంచి, శ్రేష్ఠమైన ఆహారం
దుష్టాన్నము	నాసిరకం లేదా చెడ్డ ఆహారం
వాయువు	గాలి
పరిమళము	సువాసన
దుర్గంధము	చెడు వాసన
కడగి	గొప్పగా, పెద్దగా
పుడమి	భూమి
బొలయు / వెలయు	ప్రకాశించు, వ్యాపించు
వరస	క్రమంగా, విధంగా
వొనర	నిజంగా, తగిన విధంగా
జడియు	తెలుసుకొను, గ్రహించు
నామము	పవిత్రమైన పేరు; ఇక్కడ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని నామం

భావం – చరణం చరణంగా

1. “బ్రహ్మ మొకటే” – పరమ సత్యం ఒక్కటే

కీర్తన ప్రారంభంలోనే అన్నమయ్య అత్యంత గొప్ప తత్త్వాన్ని ప్రకటిస్తారు:

“బ్రహ్మ మొకటే” – పరబ్రహ్మ ఒక్కటే.

మనకు ప్రపంచంలో అనేక రూపాలు, అనేక జీవులు, అనేక పేర్లు కనిపించినా, వాటన్నింటి వెనుక ఉన్న పరమ సత్యం ఒక్కటే. మనుషులు తమ మధ్య ఎన్నో భేదాలను సృష్టించుకున్నా, ఆధ్యాత్మిక దృష్టిలో అందరూ ఒకే పరమాత్మ సంతానం.

“తందనాన” అనే లయబద్ధమైన పదప్రయోగం ద్వారా ఈ గొప్ప తత్త్వాన్ని అన్నమయ్య భారమైన తాత్విక ఉపన్యాసంలా కాకుండా, అందరూ పాడుకునే సరళమైన గీతంగా మార్చారు.

2. కులం, స్థాయి అనే భేదాలకు అతీతంగా శ్రీహరి

“కందువగు హీనాధికములిందు లేవు
అందరికీ శ్రీహరే అంతరాత్మ”

ఈ లోకంలో ఎవరు గొప్పవారు, ఎవరు తక్కువవారు అనే శాశ్వతమైన భేదం లేదని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు. రాజైనా, పేదవాడైనా, పండితుడైనా, సాధారణ జీవైనా – ప్రతి ఒక్కరిలోనూ శ్రీహరే అంతర్యామిగా ఉన్నాడు.

ఇది కేవలం సామాజిక సమానత్వ సందేశం మాత్రమే కాదు. ప్రతి జీవిలో భగవంతుని దర్శించే భక్తి దృష్టి కూడా.

3. రాజు నిద్ర – సేవకుడి నిద్ర

“నిండార రాజు నిద్రించు నిద్రయునొకటే
అండనే బంటు నిద్ర – అదియు నొకటే”

రాజు ఎంత వైభవంగా జీవించినా, అతని నిద్ర కూడా సాధారణ నిద్రే. అతని పక్కనే పనిచేసే సేవకుడి నిద్ర కూడా అదే.

అలాగే బ్రాహ్మణుడు నడిచే నేల, చండాలుడు నివసించే నేల – రెండూ భూమే.

మనిషి ఏర్పరచుకున్న సామాజిక హోదాలు శరీరానికి సంబంధించినవి. కానీ జీవితం యొక్క సహజ అనుభవాల్లో అందరూ సమానులే.

4. కామసుఖం, పగలు–రాత్రి అందరికీ ఒకటే

దేవతలైనా, చిన్న పురుగులైనా, పశువులైనా – జీవులకు సహజంగా కలిగే శారీరక అనుభూతులు తమ స్వభావానికి అనుగుణంగానే ఉంటాయి.

అలాగే ధనవంతుడికి పగలు–రాత్రి ఎలా వస్తాయో, నిరుపేదకు కూడా అలాగే వస్తాయి.

ధనం కాలాన్ని కొనలేడు. సంపద సూర్యోదయాన్ని మార్చలేదు. రాజ్యం రాత్రిని పొడిగించలేదు. ప్రకృతి ముందు ప్రతి జీవి సమానమే.

5. ఆహారం వేరు – ఆకలి మాత్రం ఒకటే

“కొరలి శిష్టాన్నములు తును నాక లొకటే
తిరుగు దుష్టాన్నములు తిను నాక లొకటే”

ఒకరు రుచికరమైన, శ్రేష్ఠమైన ఆహారం తింటారు. మరొకరు సాధారణమైన లేదా నాసిరకం ఆహారం తింటారు. కానీ ఆహారం తినే ప్రక్రియ, ఆకలి తీర్చుకోవాలనే అవసరం జీవులందరిలోనూ సహజమైనదే.

అలాగే దుర్గంధం ఉన్న చోట వీచే గాలి, పరిమళభరితమైన ప్రదేశంలో వీచే గాలి – గాలి స్వభావం ఒక్కటే.

ఇక్కడ అన్నమయ్య బాహ్య భేదాల వెనుక దాగి ఉన్న సహజ సమానత్వాన్ని చూపిస్తున్నారు.

6. ఏనుగు మీద ఎండ – కుక్క మీద ఎండ

“కడగి ఏనుగు మీద కాయు ఎండొకటే
పుడమి శునకము మీద బొలయు నెండొకటే”

ఏనుగు మీద పడే సూర్యకాంతి, భూమిపై తిరిగే కుక్క మీద పడే సూర్యకాంతి ఒకటే.

ప్రకృతి ఎవరికీ ప్రత్యేకమైన సూర్యుడిని ఇవ్వదు.

చివరగా అన్నమయ్య తన ప్రధాన సందేశాన్ని మళ్లీ గుర్తు చేస్తారు:

“కడు పుణ్యులను పాప కర్ములను సరిగావ
జడియు శ్రీ వేంకటేశ్వరు నామమొకటే”

పుణ్యాత్ముడైనా, పాపకర్మలు చేసినవాడైనా, చివరికి ఆశ్రయించవలసిన దైవనామం శ్రీ వేంకటేశ్వరునిదే.

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన సందేశం

“తందనాన అహి తందనాన” కేవలం ఒక భక్తి గీతం కాదు. ఇది “అందరిలోనూ ఒకే పరమాత్మ ఉన్నాడు” అనే గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది.

కులం, ధనం, అధికారము, విద్య, సామాజిక స్థాయి వంటి బాహ్య గుర్తింపులు మనుషులను వేరు చేసినా, జీవితం యొక్క ప్రాథమిక అనుభవాలు అందరికీ సమానమే. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా ప్రతి జీవిలో శ్రీహరి అంతర్యామిగా ఉన్నాడు.

అందుకే ఈ కీర్తన నేటికీ ఎంతో ప్రాసంగికంగా అనిపిస్తుంది.

ఈ కీర్తన ఎక్కడ పాడుతారు?

అన్నమాచార్య కీర్తనలు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఆరాధనా సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం పొందాయి. “తందనాన అహి తందనాన” వంటి కీర్తనలు భక్తి కార్యక్రమాలు, సంగీత కచేరీలు, ఆధ్యాత్మిక సభలు, అన్నమయ్య జయంతి వంటి సందర్భాల్లో ఆలపించబడుతుంటాయి.

సులభమైన భాష, ఆకట్టుకునే లయ, అందరికీ అర్థమయ్యే సమానత్వ సందేశం కారణంగా ఈ పాట సాధారణ భక్తుల నుంచి శాస్త్రీయ సంగీత కళాకారుల వరకు విస్తృతంగా ఆలపించబడింది.

వివిధ గాయకులు, సంగీతకారులు తమదైన బాణీ, గాత్రశైలితో ఈ కీర్తనను ప్రజల్లోకి తీసుకువచ్చారు. ముఖ్యంగా “బ్రహ్మ మొకటే” అనే పునరుక్తి శ్రోతల మనసులో వెంటనే నిలిచిపోయేలా చేస్తుంది.

అడిగే ప్రశ్నలు – FAQ

1. “తందనాన అహి తందనాన” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీహరి మరియు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పరమాత్మ స్వరూపంగా భావించి స్తుతించారు. ప్రతి జీవిలో శ్రీహరే అంతరాత్మగా ఉన్నాడని కీర్తన ప్రధానంగా చెబుతుంది.

2. ఈ కీర్తనలో “బ్రహ్మ మొకటే” అంటే ఏమిటి?

“బ్రహ్మ మొకటే” అంటే పరబ్రహ్మ ఒక్కటే అని అర్థం. ప్రపంచంలో కనిపించే భిన్నత్వం వెనుక ఉన్న పరమ సత్యం ఒక్కటేనని అన్నమయ్య తత్త్వబోధ చేస్తున్నారు.

3. “తందనాన” కీర్తనలో ప్రధాన సందేశం ఏమిటి?

ఈ కీర్తన యొక్క ప్రధాన సందేశం ఆధ్యాత్మిక సమానత్వం. రాజు–బంటు, ధనికుడు–పేదవాడు, ఉన్నతుడు–హీనుడు అనే బాహ్య భేదాలకతీతంగా అందరిలోనూ శ్రీహరి అంతర్యామిగా ఉన్నాడని అన్నమయ్య తెలియజేస్తారు.

“తందనాన అహి తందనాన” అన్నమాచార్యుల గొప్ప తత్త్వకీర్తన. ఎంతో సరళమైన మాటలతో, మనిషి సృష్టించుకున్న భేదాలను ప్రశ్నిస్తూ, ప్రతి జీవిలో ఒకే పరమాత్మ ఉన్నాడనే సత్యాన్ని మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

“బ్రహ్మ మొకటే” అనే ఒక్క వాక్యమే ఈ కీర్తన యొక్క హృదయం. మనుషుల మధ్య భేదాలను కాకుండా, అందరిలోనూ ఉన్న దైవత్వాన్ని చూడమని అన్నమయ్య ఇచ్చిన సందేశం ఇది. అందుకే శతాబ్దాలు గడిచినా ఈ కీర్తన భక్తి సంగీతంలోనూ, ఆధ్యాత్మిక చింతనలోనూ తన ప్రత్యేక స్థానాన్ని నిలుపుకుంది.