రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

అన్నమాచార్యుల కీర్తనల్లో భక్తికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం, కులం–ఆచారం–బాహ్య వైభవాల కంటే ఎంతో ఉన్నతమైనదిగా కనిపిస్తుంది. “ఎక్కువ కులజుడైన హీన కులజుడైన” అనే ఈ కీర్తన కూడా అదే గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీహరి, ముఖ్యంగా తిరువేంకటేశ్వర స్వామి పట్ల నిజమైన భక్తి కలిగినవాడే అసలైన ఘనుడు అని అన్నమయ్య వివరిస్తారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, తన పదాలలో భక్తి, తత్త్వం, సామాజిక సందేశం, మానవ విలువలను అద్భుతంగా మేళవించారు. ఈ కీర్తన కూడా జన్మతో వచ్చిన కులగౌరవం కంటే భగవంతునిపై ఉన్న నిజమైన భక్తే మనిషికి గొప్పతనాన్ని ఇస్తుంది అనే భావాన్ని సూటిగా చెబుతుంది.

అందుకే ఈ కీర్తన కేవలం ఒక భక్తిగీతంగా కాకుండా, సమాజానికి విలువైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందించే అన్నమయ్య సంకీర్తనగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

ఎక్కువ కులజుడైన హీన కులజుడైన
నిక్కమెరిగిన మహా నిత్యుడే ఘనుడు ||

చరణం 1

వేదములు చదివియును విముఖుడై హరిభక్తి
యాదరించని సోమయాజి కంటె |
ఏదియును లేని కుల హీనుడైనను విష్ణు
పాదములు సేవించు భక్తుడే ఘనుడు ||

చరణం 2

పరమ మగు వేదాంత పఠన దొరికియు సదా
హరి భక్తి లేని సన్యాసి కంటె |
సరవి మాలిన అంత్య జాతి కులజుడైన
నరసి విష్ణుని వెదకు నాతడే ఘనుడు ||

చరణం 3

వినియు చదివియు, శ్రీ విభుని దాసుడు గాక
తనువు వేపుచు నుండు తపసి కంటె |
ఎనలేని తిరు వేంకటేశు ప్రసాదాన్న
మనుభవించిన యాతడప్పుడే ఘనుడు ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
ఎక్కువ కులజుడు	ఉన్నత కులంలో జన్మించినవాడు
హీన కులజుడు	తక్కువ కులంలో జన్మించినవాడు
నిక్కమెరిగిన	నిజమైన తత్త్వాన్ని, సత్యాన్ని తెలుసుకున్న
మహా నిత్యుడు	శాశ్వతమైన పరమసత్యాన్ని తెలిసినవాడు; నిత్య తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడు
ఘనుడు	గొప్పవాడు, మహనీయుడు
విముఖుడు	దూరంగా ఉన్నవాడు; ఆసక్తి చూపనివాడు
హరిభక్తి	శ్రీహరి పట్ల భక్తి
యాదరించు	ఆదరించు, గౌరవించు, శ్రద్ధ చూపు
సోమయాజి	సోమయాగం వంటి వైదిక యజ్ఞాన్ని నిర్వహించినవాడు
కుల హీనుడు	సామాజికంగా తక్కువ కులానికి చెందినవాడిగా భావించబడిన వ్యక్తి
పాదములు సేవించు	భగవంతుని పాదాలను భక్తితో సేవించు
పరమ మగు	అత్యున్నతమైన
వేదాంత పఠనం	వేదాంత శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేయడం
సన్యాసి	ప్రాపంచిక బంధాలను విడిచి ఆధ్యాత్మిక జీవితం స్వీకరించినవాడు
సరవి	శ్రద్ధతో, ఆసక్తితో
అంత్య జాతి	సమాజంలో అట్టడుగు వర్గంగా పరిగణించబడిన జాతి
నరసి	వెదికి, అన్వేషించి
వెదకు	అన్వేషించు, శోధించు
శ్రీ విభుడు	శ్రీమహావిష్ణువు; ఐశ్వర్యానికి అధిపతి అయిన ప్రభువు
దాసుడు	సేవకుడు; భగవంతునికి పూర్తిగా అంకితమైన భక్తుడు
తనువు వేపుచు	శరీరాన్ని కఠినమైన తపస్సుతో బాధిస్తూ
తపసి	తపస్సు చేసేవాడు
తిరువేంకటేశు	తిరుమల కొండపై కొలువైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రసాదాన్నము	భగవంతునికి నివేదించిన పవిత్రమైన ఆహారం
అనుభవించిన	స్వీకరించిన, ఆస్వాదించిన

పల్లవి భావం

“ఎక్కువ కులజుడైన హీన కులజుడైన – నిక్కమెరిగిన మహా నిత్యుడే ఘనుడు”

మనిషి ఏ కులంలో పుట్టాడు అనేది అతని అసలైన గొప్పతనానికి ప్రమాణం కాదు. ఉన్నత కులంలో పుట్టినా, తక్కువ కులంలో పుట్టినా, జీవితంలోని నిజమైన సత్యాన్ని తెలుసుకుని, పరమాత్మ తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడే నిజమైన మహనీయుడు.

అన్నమయ్య ఇక్కడ జన్మ ఆధారంగా వచ్చే గర్వాన్ని పక్కనపెట్టి, జ్ఞానం మరియు భక్తినే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణాలుగా చూపిస్తున్నారు.

మొదటి చరణం భావం

వేదాలను ఎంతో చదివినవాడైనా, శ్రీహరిపై భక్తి లేకపోతే అతని పాండిత్యానికి సంపూర్ణత ఉండదని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

సోమయాగం వంటి గొప్ప వైదిక కర్మలు చేసిన వ్యక్తి కూడా హరిభక్తిని ఆదరించకపోతే, సామాజికంగా హీనుడిగా పరిగణించబడే వ్యక్తి అయినప్పటికీ విష్ణువు పాదాలను భక్తితో సేవించే వాడే అతనికంటే గొప్పవాడు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య వేదాలను, యజ్ఞాలను తక్కువ చేయడం లేదు. వాటికి భక్తి అనే అంతరార్థం కలిసినప్పుడే అవి సార్థకమవుతాయి అని చెబుతున్నారు. భగవంతునిపై ప్రేమ లేని బాహ్య ఆచారం కంటే, హృదయపూర్వకమైన భక్తి గొప్పది.

రెండవ చరణం భావం

వేదాంతాన్ని లోతుగా చదివిన సన్యాసి అయినప్పటికీ, అతని హృదయంలో హరిభక్తి లేకపోతే అతని ఆధ్యాత్మిక సాధన అసంపూర్ణమే.

దానికి విరుద్ధంగా, సమాజం అట్టడుగు వర్గానికి చెందినవాడిగా భావించిన వ్యక్తి అయినా, శ్రీమహావిష్ణువును వెదుకుతూ, ఆయనను హృదయపూర్వకంగా ఆశ్రయిస్తే అతడే నిజమైన ఘనుడు.

ఈ చరణంలో అన్నమయ్య చెప్పే సందేశం చాలా స్పష్టమైనది: ఆధ్యాత్మికతకు జన్మ అడ్డంకి కాదు. భక్తికి కులం అడ్డంకి కాదు.

భగవంతుని చేరడానికి కావలసింది హృదయశుద్ధి, విశ్వాసం, శరణాగతి.

మూడవ చరణం భావం

వేదాలను విని, చదివి, ఎన్నో విషయాలు తెలుసుకున్నా శ్రీహరికి దాసుడిగా మారని తపస్వి కంటే, తిరువేంకటేశ్వరుని ప్రసాదాన్ని భక్తితో స్వీకరించినవాడే గొప్పవాడని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

ఇక్కడ “ప్రసాదం” కేవలం ఆహారం కాదు. అది భగవంతునితో భక్తుడికి ఏర్పడే అనుబంధానికి ప్రతీక. తాను భగవంతుని సేవకుడిననే వినయంతో స్వామి ప్రసాదాన్ని స్వీకరించడం కూడా గొప్ప ఆధ్యాత్మిక అనుభవంగా అన్నమయ్య భావిస్తున్నారు.

అందువల్ల జ్ఞానం, తపస్సు, పాండిత్యం అన్నీ ఉన్నా భక్తి మరియు దాస్యభావం లేకపోతే ఆ సాధనకు పరిపూర్ణత రాదు. శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై నిజమైన భక్తితో జీవించేవాడే నిజమైన ఘనుడు.

కీర్తనలోని ప్రధాన సందేశం

ఈ అన్నమయ్య కీర్తన మొత్తాన్ని ఒక వాక్యంలో చెప్పాలంటే:

“మనిషి గొప్పతనం అతని జన్మలో కాదు; అతని జ్ఞానం, భక్తి, వినయం, భగవంతుని పట్ల అంకితభావంలో ఉంది.”

కులం, పాండిత్యం, యజ్ఞాలు, సన్యాసం, తపస్సు వంటి బాహ్య గుర్తింపులన్నింటికంటే భగవంతునిపై నిజమైన భక్తికి అన్నమయ్య అత్యున్నత స్థానం ఇచ్చారు.

అందుకే ఈ కీర్తనకు నేటికీ ప్రత్యేకమైన ప్రాసంగికత ఉంది. మనుషుల మధ్య భేదాలకంటే భక్తి, మానవత్వం, సమానత్వం ముఖ్యమని ఇది గుర్తుచేస్తుంది.

ఎక్కడ పాడుతారు?

“ఎక్కువ కులజుడైన హీన కులజుడైన” వంటి అన్నమయ్య సంకీర్తనలు తిరుమల–తిరుపతి సంప్రదాయంలో భక్తి కార్యక్రమాల్లో వినిపిస్తుంటాయి. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి సన్నిధిలో జరిగే భజనలు, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, ఆధ్యాత్మిక సభలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో ఇలాంటి తాత్త్విక కీర్తనలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

ఈ కీర్తనకు వివిధ సంగీత కళాకారులు, అన్నమయ్య సంకీర్తన గాయకులు తమ తమ బాణీలలో ఆలాపన చేశారు. భక్తి ప్రధానంగా ఉండే నెమ్మదైన గానశైలిలో పాడినప్పుడు పదాల వెనుక ఉన్న తత్త్వం మరింత స్పష్టంగా అనుభూతి అవుతుంది.

వివాహాలు లేదా ప్రత్యేక కుటుంబ వేడుకల్లో అన్నమయ్య కీర్తనలు పాడే సంప్రదాయం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నప్పటికీ, ఈ నిర్దిష్ట కీర్తనకు ఒకే ఒక పండుగ లేదా వివాహ సందర్భమే నిర్ణీతమని చెప్పడం కంటే, భక్తి–సంకీర్తన సందర్భాల్లో పాడే కీర్తనగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువు మరియు తిరువేంకటేశ్వర స్వామి పట్ల భక్తిని గురించి చెబుతుంది. చివరి చరణంలో తిరువేంకటేశ్వరుని ప్రసాదాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.

2. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య చెప్పిన ముఖ్యమైన సందేశం ఏమిటి?

మనిషి గొప్పతనం అతని కులం లేదా జన్మలో లేదని, నిజమైన భక్తి, జ్ఞానం, వినయం, భగవంతునిపై అంకితభావమే అతని అసలైన గొప్పతనం అని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడుతారు?

ఈ కీర్తనను భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన గాన కార్యక్రమాలు, దేవాలయ కార్యక్రమాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక సభల్లో పాడవచ్చు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తన కాదు.

“ఎక్కువ కులజుడైన హీన కులజుడైన” అనే అన్నమయ్య కీర్తన శతాబ్దాలు గడిచినా తన సందేశాన్ని కోల్పోని గొప్ప తాత్త్విక సంకీర్తన. జన్మతో వచ్చే గౌరవం కంటే, మనిషి హృదయంలో ఉండే భక్తి గొప్పదని ఇది చెబుతుంది.

వేదాలు చదవడం, యజ్ఞాలు చేయడం, వేదాంతాన్ని అభ్యసించడం, తపస్సు చేయడం—ఇవన్నీ ఆధ్యాత్మిక సాధనలో గొప్ప మార్గాలే. అయితే వాటికి భగవంతునిపై ప్రేమ, భక్తి, వినయం తోడైనప్పుడే వాటి పరమార్థం నెరవేరుతుంది.

అన్నమయ్య మాటల్లో నిజమైన ఘనుడు అంటే ఉన్నత కులంలో పుట్టినవాడు కాదు; నిజాన్ని తెలుసుకుని, శ్రీహరి పాదాలను ఆశ్రయించి, భక్తితో జీవించేవాడు. ఇదే ఈ కీర్తన మనకు అందించే శాశ్వతమైన సందేశం.