రచన: అన్నమాచార్య
దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: శరణాగతి – అంతర్యామిని ఆశ్రయించడం

రాగం: శివ రంజని

పరిచయం

“అంతర్యామి అలసితి సొలసితి” అన్నమాచార్య రచించిన హృదయస్పర్శమైన శ్రీ వేంకటేశ్వర కీర్తనలలో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో భక్తుడు తన జీవితంలోని కోరికలు, కర్మబంధాలు, పాపపుణ్యాల భారాలు, చింతలు, బాధలు అన్నింటితో అలసిపోయి, తనలోనే అంతర్యామిగా ఉన్న శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు కోరుతున్నాడు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, తెలుగు వాగ్గేయకారుడు. ఆయన శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. ఈ కీర్తనకు సంబంధించిన ఖచ్చితమైన రచనా సంవత్సరం సాధారణంగా నిర్ధారించబడలేదు; అయితే అన్నమాచార్యుల తిరుమల భక్తి సంప్రదాయానికి చెందిన 15వ శతాబ్దపు రచనగా భావించవచ్చు.

ఈ కీర్తన ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, భక్తుడు దేవుని వద్ద భౌతిక కోరికలను మాత్రమే అడగడం లేదు. తనను బంధిస్తున్న కోరికలు, కర్మలు, పాపపుణ్యాలు, చింతలు అన్నింటి నుంచి విముక్తి కలిగించాలని వేడుకుంటున్నాడు. అందుకే “అంతర్యామి” అనే మొదటి పదమే ఈ కీర్తన యొక్క ఆధ్యాత్మిక హృదయాన్ని తెలియజేస్తుంది.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

అంతర్యామి అలసితి సొలసితి |
ఇంతట నీ శరణిదె జొచ్చితిని ||

చరణం 1

కోరిన కోర్కులు కోయని కట్లు |
తీరవు నీవవి తెంచక |
భారపు బగ్గాలు పాప పుణ్యములు |
నేరుపుల బోనీవు నీవు వద్దనక ||

చరణం 2

జనుల సంగముల జక్క రోగములు |
విను విడువవు నీవు విడిపించక |
వినయపు దైన్యము విడువని కర్మము |
చనదది నీవిటు శాంతపరచక ||

చరణం 3

మదిలో చింతలు మైలలు మణుగులు |
వదలవు నీవవి వద్దనక |
ఎదుటనె శ్రీ వెంకటేశ్వర నీవదె |
అదన గాచితివి అట్టిట్టనక ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
అంతర్యామి	సమస్త జీవుల హృదయంలో ఉండి వారిని లోపలినుంచి నడిపించే పరమాత్మ
అలసితి	అలసిపోయాను
సొలసితి	బాగా నీరసించాను, శక్తిహీనుడనయ్యాను
శరణు	రక్షణ కోసం దేవుని ఆశ్రయించడం
జొచ్చితిని	వచ్చితిని; చేరుకున్నాను
కోర్కులు	కోరికలు, ఆశలు
కోరిన కోర్కులు	మనసులో కోరుకున్న ఆశలు, అభిలాషలు
కట్లు	బంధాలు, బంధించే విషయాలు
కోయని కట్లు	తెంచుకోలేని బంధాలు
భారం	మోయవలసిన భారము
బగ్గాలు	బాధ్యతలు, భారాలు, జీవితాన్ని బంధించే ఒత్తిడులు
పాప పుణ్యములు	చెడు మరియు మంచి కర్మల వల్ల ఏర్పడే కర్మబంధాలు
నేరుపు	నేర్పు, అలవాటు, ప్రవృత్తి లేదా కర్మచర్యకు సంబంధించిన భావం
బోను	బంధించే స్థలం; ఇక్కడ కర్మబంధానికి రూపకం
సంగము	సాంగత్యం, ఇతరులతో కలయిక
జనుల సంగములు	మనుషులతో ఏర్పడే సంబంధాలు, అనుబంధాలు
రోగములు	శారీరక లేదా మానసిక బాధలు
వినయము	వినమ్రత, అణకువ
దైన్యము	దీనత్వం, నిస్సహాయత, ఆత్మబలహీనత
కర్మము	మన చర్యల ద్వారా ఏర్పడే కర్మఫల బంధం
మదిలో	మనస్సులో, హృదయంలో
చింతలు	ఆందోళనలు, కలతలు
మైలలు	మలినతలు; అంతరంగంలోని అపవిత్రతలకు కూడా రూపకం
మణుగులు	పేరుకుపోయిన భారాలు, కలతలు అనే భావంలో ప్రయోగం
వదలవు	విడిచిపోవు
ఎదుటనే	ప్రత్యక్షంగా, నా ముందే
అదన	ఆధారంగా, ఆశ్రయంగా
గాచితివి	కాపాడితివి, రక్షించితివి
అట్టిట్టనక	అలా నిర్లక్ష్యం చేయకుండా; విడిచిపెట్టకుండా అనే భావం

పల్లవి భావం

“అంతర్యామి! అలసితి సొలసితి; ఇంతట నీ శరణిదె జొచ్చితిని.”

భక్తుడు మొదట తన స్థితిని దేవుని ముందు ఒప్పుకుంటున్నాడు.

“ఓ నా అంతర్యామీ! నా లోపల ఉన్నవాడా! ఈ జీవిత ప్రయాణంలో నేను అలసిపోయాను. ఎన్నో అనుభవాలు, కోరికలు, బాధ్యతలు, కర్మఫలాలు నన్ను నీరసింపజేశాయి. ఇక నాకు మరో ఆశ్రయం లేదు. అందుకే ఇప్పుడు నీ శరణు చేరుకున్నాను” అని అంటున్నాడు.

ఇక్కడ “అంతర్యామి” అనే సంబోధన ఎంతో లోతైనది. దేవుడు ఎక్కడో దూరంగా ఉన్నవాడు కాదు. భక్తుని హృదయంలోనే ఉన్నాడు. అందువల్ల తన బాధలను దేవునికి వివరించాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. తన అంతరంగాన్ని తెలిసిన అంతర్యామి ముందే తన పరిస్థితిని తెలుసుకున్నాడనే విశ్వాసం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

భావం – మొదటి చరణం

“కోరిన కోర్కులు కోయని కట్లు
తీరవు నీవవి తెంచక…”

మనిషి కోరికలను ఎంత తీర్చుకున్నా కొత్త కోరికలు పుడుతూనే ఉంటాయి. ఒక కోరిక తీరితే మరొకటి వస్తుంది. ఆ కోరికలే మనిషిని కనిపించని బంధాలతో కట్టేస్తాయి.

అన్నమయ్య ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని చెబుతున్నారు: కోరికలు కేవలం మనకు ఆనందాన్ని ఇవ్వవు; అవి మనలను బంధించగలవు కూడా.

తరువాత భక్తుడు తనపై ఉన్న పాపపుణ్యాల భారాన్ని ప్రస్తావిస్తాడు. మంచి కర్మ చేసినా దాని ఫలాన్ని అనుభవించాలి; చెడు కర్మ చేసినా దాని ఫలాన్ని అనుభవించాలి. ఈ విధంగా పాపపుణ్యాలు కూడా జీవిని సంసారబంధంలో ఉంచుతాయి.

అందుకే భక్తుడు, “స్వామీ! ఈ బంధాలను నీవే తెంచాలి. నేను ఒంటరిగా వీటి నుంచి బయటపడలేను” అని ప్రార్థిస్తున్నాడు.

భావం – రెండవ చరణం

“జనుల సంగముల జక్క రోగములు
విను విడువవు నీవు విడిపించక…”

మనిషి ఒంటరిగా జీవించడు. కుటుంబం, స్నేహాలు, సంబంధాలు, సమాజం—ఇవన్నీ జీవితంలో అవసరమైనవే. కానీ వాటిపట్ల అతిగా ఏర్పడే మమకారం, ఆశ, భయం, అసూయ, బాధ కూడా మనసుకు ఒక రకమైన “రోగం”గా మారవచ్చు.

అన్నమయ్య భక్తుని అంతరంగంలోని ఈ బాధలను కూడా శ్రీహరి ముందు ఉంచుతున్నారు.

తరువాత వినయము, దైన్యము, కర్మము గురించి చెబుతారు. మనిషి తన పరిమితులను తెలుసుకుని దేవుని ముందు తలవంచినప్పుడు నిజమైన శరణాగతి మొదలవుతుంది.

“నా కర్మబంధం నన్ను విడిచిపెట్టడం లేదు. నా నిస్సహాయత కూడా నన్ను వెంటాడుతోంది. నీవే దాన్ని శాంతింపజేయాలి” అనే ప్రార్థన ఈ చరణంలో వినిపిస్తుంది.

ఇది కేవలం బయటి సమస్యల నుంచి విముక్తి కోరే ప్రార్థన కాదు. మనస్సులోని కలతకు శాంతి కావాలని కోరే ప్రార్థన.

భావం – మూడవ చరణం

“మదిలో చింతలు మైలలు మణుగులు
వదలవు నీవవి వద్దనక…”

చివరి చరణంలో భక్తుడు తన అంతరంగంలోని సమస్యలను మరింత స్పష్టంగా చెబుతున్నాడు.

మనస్సులో పేరుకుపోయిన చింతలు, మలిన భావాలు, గత అనుభవాల భారాలు—ఇవన్నీ మనిషిని ప్రశాంతంగా ఉండనివ్వవు.

అయితే చివరికి ఒక గొప్ప మలుపు వస్తుంది:

“ఎదుటనే శ్రీ వెంకటేశ్వర! నీవదె
అదన గాచితివి అట్టిట్టనక.”

శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు తనకు ఎదురుగా ఉన్నాడనే భావన భక్తునికి ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. తనను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకుండా కాపాడే స్వామి ఉన్నాడనే నమ్మకం అతని భయాన్ని తొలగిస్తుంది.

అందుకే ఈ కీర్తన యొక్క ముగింపు బాధతో కాదు—భరోసాతో ఉంటుంది.

సందర్భం — ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పట్ల సంపూర్ణ శరణాగతి, ఆత్మసమర్పణను వ్యక్తం చేస్తుంది కాబట్టి వేంకటేశ్వర భక్తి కార్యక్రమాలు, భజనలు, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, దేవాలయ సంగీత సేవలు మరియు వ్యక్తిగత భక్తి పారాయణాలలో పాడటానికి అనువైనది.

ప్రత్యేకంగా తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి సంప్రదాయంలో అన్నమయ్య సంకీర్తనలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అన్నమయ్య రచనలు శతాబ్దాలుగా సంగీతకారులు, హరికథా కళాకారులు, భజన బృందాలు మరియు కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుల ద్వారా వివిధ రాగాలు, బాణీలలో ఆలపించబడుతున్నాయి.

ఈ కీర్తనను ఒకే ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితం చేయడం కంటే, శరణాగతి మరియు ఆత్మపరిశీలనకు సంబంధించిన ఏ భక్తి సందర్భంలోనైనా ఆలపించడం సహజమైన సంప్రదాయ ప్రయోగం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “అంతర్యామి అలసితి సొలసితి” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. చివరి చరణంలో అన్నమయ్య నేరుగా “శ్రీ వెంకటేశ్వర” అని సంబోధిస్తారు. భక్తుని హృదయంలో అంతర్యామిగా ఉన్న స్వామిని శరణు కోరడం ఈ కీర్తన ప్రధాన భావం.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు రచించబడింది?

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందినవారు. ఈ కీర్తనకు ఖచ్చితమైన రచనా సంవత్సరం సాధారణంగా అందుబాటులో లేదు. కాబట్టి దీనిని అన్నమాచార్యుల 15వ శతాబ్దపు శ్రీ వేంకటేశ్వర భక్తి సంకీర్తన సంప్రదాయంలో భాగంగా చూడటం సముచితం.

3. “అంతర్యామి” అంటే ఏమిటి?

అంతర్యామి అంటే సమస్త జీవుల హృదయంలో అంతర్లీనంగా ఉండి, లోపలినుంచి నడిపించే పరమాత్మ. ఈ కీర్తనలో భక్తుడు తన బాధలు, కోరికలు, కర్మబంధాలు అన్నీ ముందే తెలిసిన ఆ అంతర్యామి శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు కోరుతున్నాడు.

“అంతర్యామి అలసితి సొలసితి” ఒక సాధారణ ప్రార్థనలా కనిపించినా, దాని లోపల మనిషి జీవితంలోని లోతైన ఆధ్యాత్మిక అనుభవం దాగి ఉంది. కోరికలతో ప్రారంభమయ్యే బంధం, కర్మలతో పెరిగే భారం, చింతలతో కలిగే అలసట—ఇవన్నింటి చివరికి భక్తుడు చేరేది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు.

తనలోని ప్రతి బాధను దాచకుండా స్వామి ముందు ఉంచి, “నేను అలసిపోయాను; ఇక నీవే నా ఆశ్రయం” అని చెప్పగలగడం ఈ కీర్తనలోని నిజమైన భక్తి.

అంతర్యామిని ఆశ్రయించిన హృదయానికి శరణాగతే శాంతికి మార్గం.