అన్నమయ్య కీర్తన చక్కని తల్లికి చాంగుభళా

రచన: అన్నమాచార్య
రాగం: పాడి
తాళం: ఆది తాళం

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

చక్కని తల్లికి చాంగుభళా తన
చక్కెర మోవికి చాంగుభళా ||

చరణం 1

కులికెడి మురిపెపు కుమ్మరింపు తన
సళుపు జూపులకు చాంగుభళా |
పలుకుల సొంపుల బతితో గసరెడి
చలముల యలుకకు చాంగుభళా ||

చరణం 2

కిన్నెరతో పతి కెలన నిలుచు తన
చన్ను మెఱుగులకు చాంగుభళా |
ఉన్నతి బతిపై నొరగి నిలుచు తన
సన్నపు నడిమికి చాంగుభళా ||

చరణం 3

జందెపు ముత్యపు సరులహారముల
చందన గంధికి చాంగుభళా |
విందయి వెంకట విభుబెన చినతన
సంది దండలకు చాంగుభళా ||

పరిచయం

“చక్కని తల్లికి చాంగుభళా” అన్నది తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల ప్రసిద్ధ సంకీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీమహాలక్ష్మి స్వరూపిణి అయిన అలమేలుమంగమ్మ యొక్క అందం, హావభావాలు, మాటల మాధుర్యం, సౌందర్యం, అలంకార వైభవం, శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో ఆమెకు ఉన్న దివ్య అనుబంధాన్ని ఎంతో సుందరంగా వర్ణిస్తారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి భక్తిని కేంద్రంగా చేసుకుని వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, భక్తి, జ్ఞానం, శృంగారం, నైతికత, ఆధ్యాత్మికత వంటి అనేక భావాలను తన కీర్తనల్లో వ్యక్తం చేశారు. “చక్కని తల్లికి” కూడా ఆయన శృంగారభక్తి సంప్రదాయానికి మంచి ఉదాహరణ.

ఈ కీర్తనకు ప్రత్యేకమైన ఆకర్షణ “చాంగుభళా” అనే పునరుక్తి. ఒక అందమైన దృశ్యాన్ని చూసినప్పుడు “భళా! ఎంత అందంగా ఉంది!” అని ప్రశంసించినట్లుగా ప్రతి పాదం చివర ఈ పదం వినిపిస్తుంది. అందువల్ల పాటలో ఉత్సాహం, మాధుర్యం, ప్రశంసాభావం సహజంగా ఉట్టిపడతాయి. ఈ కీర్తనకు పాడి రాగంతో పాటు కొన్ని సంగీత సంప్రదాయాల్లో హంసధ్వని రాగ ప్రస్తావన కూడా కనిపిస్తుంది.

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
చక్కని	అందమైన, ముచ్చటైన
తల్లి	అమ్మ; ఇక్కడ అలమేలుమంగమ్మను ప్రేమతో సంబోధించిన పదం
చాంగుభళా	భళా! శభాష్! ఎంత బాగుంది! అనే ప్రశంసా ధ్వని
చక్కెర మోవు	చక్కెర వంటి తియ్యని పెదవులు/ముఖమాధుర్యం
కులికెడి	సొగసుగా కదిలే, లయబద్ధంగా ఒయ్యారంగా కదిలే
మురిపెపు	మురిపించే, ఆకర్షించే
కుమ్మరింపు	వెల్లువలా కురిపించడం, అధికంగా ప్రసరించడం
సళుపు జూపులు	సున్నితమైన, మృదువైన చూపులు
పలుకుల సొంపు	మాటల మాధుర్యం, పలుకుల అందం
బతితో	భావంతో, అనురాగంతో
గసరెడి	పలికే, మాట్లాడే, సంభాషించే
చలములు	చిలిపి చేష్టలు, సున్నితమైన హావభావాలు
యలుకు	సిగ్గు, అలక, సున్నితమైన కోపం లేదా చిలిపితనం
కిన్నెర	ఒక ప్రాచీన తంత్రీ వాద్యం; ఇక్కడ సంగీతమయమైన సౌందర్యానికి సూచన
పతి	భర్త; ఇక్కడ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
కెలన	పక్కన, సమీపంలో
చన్ను మెఱుగులు	వక్షస్థల సౌందర్యం/కాంతి
ఉన్నతి	ఉన్నతమైన, ఉబ్బెత్తైన, శోభాయమానమైన
బతి	శరీర భాగం/రూపం అనే సందర్భార్థం
నొరగి	వాలి, ఆనుకుని
సన్నపు నడిమి	సన్నని నడుము
జందెపు ముత్యాలు	అందమైన ముత్యాల ఆభరణాలు
సరులహారములు	వరుసలుగా ఉన్న హారాలు
చందన గంధి	చందన పరిమళాన్ని వెదజల్లేది
విందయి	విందుగా, ఆనందాన్ని కలిగించేలా
వెంకట విభు	తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
సంది	కలయిక, సమాగమం
దండలు	హారాలు/ఆభరణాల వరుసలు; సందర్భానుసారం అలంకార భావం

కీర్తన భావం

పల్లవి – చక్కని తల్లికి చాంగుభళా

“చక్కని తల్లికి చాంగుభళా
తన చక్కెర మోవికి చాంగుభళా”

అన్నమయ్య ముందుగా అలమేలుమంగమ్మను “చక్కని తల్లి” అని ప్రేమతో సంబోధిస్తున్నారు. ఆమె ముఖం, ముఖ్యంగా ఆమె పెదవుల మాధుర్యం చక్కెర కంటే తియ్యగా ఉందని కవి భావిస్తున్నారు.

ఇది కేవలం బాహ్య సౌందర్య వర్ణన కాదు. లక్ష్మీదేవి స్వరూపమైన అమ్మవారి ముఖంలో కనిపించే కరుణ, మాధుర్యం, శాంతి, ప్రేమ అన్నింటినీ “చక్కెర మోవు” అనే అందమైన రూపకంలో కవి చూపిస్తున్నారు.

భావం – మొదటి చరణం

“కులికెడి మురిపెపు కుమ్మరింపు తన
సళుపు జూపులకు చాంగుభళా”

అమ్మవారి కదలికల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన ఒయ్యారం ఉంది. ఆమె చూపులు మృదువుగా, మనసును ఆకర్షించేలా ఉంటాయి. ఒక్క చూపుతోనే భక్తుని మనసును మురిపించే ఆ సౌందర్యాన్ని అన్నమయ్య ప్రశంసిస్తున్నారు.

“పలుకుల సొంపుల బతితో గసరెడి
చలముల యలుకకు చాంగుభళా”

ఆమె మాటల్లో మాధుర్యం ఉంది. మాట పలికే విధానంలోనూ అందం ఉంది. ఆమె చిలిపి చేష్టలు, సున్నితమైన అలకలు, హావభావాలు కూడా ఎంతో మనోహరంగా ఉంటాయని కవి అంటున్నారు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య ముఖసౌందర్యం → చూపుల సౌందర్యం → మాటల సౌందర్యం → హావభావాల సౌందర్యం అనే క్రమంలో అమ్మవారి రూపాన్ని మన కళ్ల ముందు నిలబెడతారు.

భావం – రెండవ చరణం

“కిన్నెరతో పతి కెలన నిలుచు తన
చన్ను మెఱుగులకు చాంగుభళా”

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పక్కన నిలిచిన అలమేలుమంగమ్మ రూపం మరింత శోభాయమానంగా కనిపిస్తుంది. కిన్నెర స్వరంలా మధురమైన ఆమె సాన్నిధ్యం, ఆమె శరీరకాంతి అన్నింటినీ కవి ఆనందంతో ప్రశంసిస్తున్నారు.

“ఉన్నతి బతిపై నొరగి నిలుచు తన
సన్నపు నడిమికి చాంగుభళా”

అమ్మవారి సొగసైన రూపంలో సన్నని నడుము ప్రత్యేక ఆకర్షణగా కనిపిస్తుందని కవి వర్ణిస్తున్నారు. ఇది సంప్రదాయ తెలుగు శృంగార కవిత్వంలోని రూపలావణ్య వర్ణన.

అయితే అన్నమయ్య కవిత్వంలో ఈ శృంగారం కేవలం లోకికమైనది కాదు. దైవాన్ని అత్యంత సన్నిహితంగా, ప్రేమతో, మానవ హృదయానికి దగ్గరగా అనుభవించే మాధుర్యభక్తిలో భాగంగా చూడవచ్చు.

భావం – మూడవ చరణం

“జందెపు ముత్యపు సరులహారముల
చందన గంధికి చాంగుభళా”

ముత్యాల వరుసల హారాలతో అలంకరించబడిన అమ్మవారు చందన పరిమళాన్ని వెదజల్లే దివ్య స్వరూపంగా కనిపిస్తున్నారు. ఆభరణాల మెరుపు, చందన సువాసన, అమ్మవారి సహజ సౌందర్యం కలిసి ఒక దివ్యమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి.

“విందయి వెంకట విభుబెన చినతన
సంది దండలకు చాంగుభళా”

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సాన్నిధ్యంలో అలమేలుమంగమ్మ మరింత శోభిల్లుతున్న దృశ్యాన్ని కవి ఆనందంగా చిత్రిస్తున్నారు. వెంకట విభువు మరియు అమ్మవారి దివ్య సమాగమం భక్తునికి ఒక మహోత్సవ దృశ్యంలా అనిపిస్తుంది.

కాబట్టి చివరి చరణంలో వ్యక్తిగత సౌందర్యవర్ణన క్రమంగా దైవదంపతుల మహిమగా మారుతుంది.

కీర్తనలోని ప్రధాన ఆధ్యాత్మిక సందేశం

“చక్కని తల్లికి చాంగుభళా”ను మొదటి చూపులో ఒక సౌందర్యవర్ణనగా అనిపించినా, దాని లోతులో అమ్మవారి దివ్యత్వాన్ని దర్శించి ఆనందించే భక్తుని హృదయం కనిపిస్తుంది.

అన్నమయ్యకు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు కేవలం ఆలయంలోని దేవుడు కాదు; ఆయనతో పాటు ఉన్న అలమేలుమంగమ్మ కూడా భక్తునికి అత్యంత సన్నిహితమైన తల్లి. అందుకే “చక్కని తల్లి” అనే సంబోధనలో భక్తి, ఆప్యాయత, ప్రేమ అన్నీ కలిసిపోయాయి.

ఈ కీర్తన ఎక్కడ పాడుతారు?

ఈ కీర్తన అన్నమయ్య సంకీర్తనల గాన సంప్రదాయంలో, దేవాలయ సంగీత కార్యక్రమాల్లో, భక్తి సంగీత కచేరీల్లో, అన్నమయ్య జయంతి మరియు ఇతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో వినిపిస్తుంది. తిరుమల–తిరుపతి సంప్రదాయానికి సంబంధించిన అన్నమయ్య గాన కార్యక్రమాల్లో కూడా ఇటువంటి సంకీర్తనలు ప్రముఖ స్థానం పొందాయి.

వివాహాలు లేదా ఇతర శుభకార్యాల్లో కూడా భక్తి/సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల సందర్భంలో ఈ పాటను పాడే సంప్రదాయం కనిపించవచ్చు. అయితే ఇది ఒక నిర్దిష్ట వివాహ క్రతువులో తప్పనిసరిగా పాడాల్సిన కీర్తన అని చెప్పడం కంటే, శుభ సందర్భాలకు అనువైన మధురమైన అన్నమయ్య కీర్తనగా చూడటం సముచితం.

ఈ కీర్తనకు పాడి రాగం ప్రస్తావనతో పాటు హంసధ్వని రాగ ప్రస్తావన కూడా కొన్ని సంగీత వనరుల్లో కనిపిస్తుంది.

ప్రముఖ గాన రూపాలు

“చక్కని తల్లికి” అనేక మంది గాయకులు తమదైన శైలిలో ఆలపించారు. కర్ణాటక సంగీత గాయని సుధా రఘునాథన్ ఆలపించిన రూపం రికార్డు రూపంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.

అన్నమయ్య కీర్తనలను ప్రజల్లోకి విస్తృతంగా తీసుకెళ్లిన ప్రముఖ గాయనీమణుల్లో శోభా రాజు కూడా ఒకరు; ఆమె ఆలపించిన “చక్కని తల్లికి” రూపం కూడా అందుబాటులో ఉంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “చక్కని తల్లికి చాంగుభళా” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా అలమేలుమంగమ్మ, శ్రీమహాలక్ష్మి స్వరూపిణి సౌందర్యం మరియు దివ్య వైభవాన్ని వర్ణిస్తుంది. చివరి చరణంలో ఆమె శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సాన్నిధ్యంలో మరింత శోభిల్లే దృశ్యం కనిపిస్తుంది.

2. “చాంగుభళా” అంటే ఏమిటి?

“చాంగుభళా” అనేది ఆనందంతో చేసే ప్రశంసా ధ్వని. “భళా! ఎంత బాగుంది!”, “శభాష్!”, “ఎంత ముచ్చటగా ఉంది!” అనే భావాలను వ్యక్తం చేస్తుంది. ఈ పదం ప్రతి చరణంలో పునరావృతం కావడం వల్ల కీర్తనకు ప్రత్యేకమైన ఉత్సాహం, లయ, మాధుర్యం ఏర్పడుతుంది.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

ఇది దేవాలయ భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన గానాలు, సంగీత కచేరీలు, భజన కార్యక్రమాలు, సాంస్కృతిక మరియు శుభ సందర్భాల్లో పాడవచ్చు. అలమేలుమంగమ్మ సౌందర్యాన్ని, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్య దంపతుల వైభవాన్ని స్మరించేందుకు ఈ కీర్తన ప్రత్యేకంగా అనుకూలమైనది.

“చక్కని తల్లికి చాంగుభళా”లో అన్నమయ్య ఒక దేవతా మూర్తిని కేవలం వర్ణించలేదు; అమ్మవారిని తన కళ్లముందు దర్శించి, ఆమె ప్రతి అందాన్ని ఆనందంతో ప్రశంసిస్తున్న భక్తుని మనోభావాన్ని కవిత్వంగా మలిచారు.

చూపుల్లో మాధుర్యం, మాటల్లో తీయదనం, కదలికల్లో ఒయ్యారం, రూపంలో లావణ్యం, ఆభరణాల్లో వైభవం, చందనంలో పరిమళం—ఇవన్నీ చివరకు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సాన్నిధ్యంలో ఒక దివ్య సౌందర్యంగా ఏకమవుతాయి.

అందుకే ప్రతి చరణం చివర వినిపించే “చాంగుభళా!” కేవలం ఒక పదం కాదు—అది అమ్మవారి సౌందర్యాన్ని దర్శించిన భక్తహృదయం నుంచి సహజంగా వెలువడే ఆనంద నాదం.

శ్రీ అలమేలుమంగమ్మ తల్లికి చాంగుభళా!
శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారికి చాంగుభళా!