రచన: తాళ్లపాక అన్నమాచార్య
రాగం: ఆభేరి
తాళం: ఆదితాళం
దైవం: అలమేలుమంగమ్మ / శ్రీ పద్మావతి దేవి

పరిచయం

“ఏమని పొగడుదుమే” అన్న కీర్తనలో తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు అలమేలుమంగమ్మ సౌందర్యాన్ని, ఆమె చిరునవ్వును, చూపులను, మధురమైన పలుకులను, శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో ఆమెకున్న దివ్య దాంపత్యానురాగాన్ని అత్యంత సున్నితంగా వర్ణించారు. “నిన్ను ఎలా పొగడగలం?” అనే ఆశ్చర్యంతో ప్రారంభమయ్యే ఈ కీర్తనలో భౌతిక సౌందర్య వర్ణన వెనుక దైవికమైన ప్రేమ, శృంగారభక్తి, లక్ష్మీనారాయణుల ఏకత్వ భావన దాగి ఉంటుంది.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. ఆయన సుమారు 1408–1503 కాలంలో జీవించినట్లు ప్రసిద్ధి. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, స్వామివారి మహిమతో పాటు అలమేలుమంగమ్మ వైభవాన్ని కూడా అనేక కీర్తనల్లో అద్భుతంగా కీర్తించారు.

ఈ కీర్తన ప్రత్యేకత ఏమిటంటే—అలమేలుమంగమ్మ అందాన్ని కేవలం ఒక స్త్రీ సౌందర్యంగా కాకుండా, శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించే దివ్య సౌందర్యంగా అన్నమయ్య దర్శించారు. అందుకే ఈ కీర్తనలోని ప్రతి ఉపమానం భక్తి, ప్రేమ, మాధుర్యంతో నిండి ఉంటుంది.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

ఏమని పొగదుడుమే యికనిను |
ఆమని సొబగుల అలమేల్మంగ ||

చరణం 1

తెలికన్నుల నీ తేటలే కదవే |
వెలయగ విభునికి వెన్నెలలు |
పులకల మొలకల పొదులివి గదవే |
పలుమరు పువ్వుల పానుపులు ||

చరణం 2

తియ్యపు నీమోవి తేనెలే కదవే |
వియ్యపు రమణుని విందులివి |
ముయ్యక మూసిన మొలక నవ్వు గదె |
నెయ్యపు గప్పురపు నెరి బాగాలు ||

చరణం 3

కైవసమగు నీ కౌగిలే కదవే |
శ్రీ వేంకటేశ్వరు సిరి నగరు |
తావు కొన్న మీ తమకములే కదే |
కావించిన మీ కల్యాణములు ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
ఏమని	ఏ విధంగా, ఎలాంటి మాటలతో
పొగదుడుమే	పొగడగలం, స్తుతించగలం
ఆమని	ఆహ్లాదకరమైన, మనోహరమైన, మధురమైన
సొబగులు	అందాలు, సౌందర్య విశేషాలు
అలమేల్మంగ	అలమేలుమంగమ్మ; శ్రీ పద్మావతి దేవి
తెలికన్నులు	నిర్మలమైన, ప్రకాశవంతమైన కన్నులు
తేటలు	స్పష్టమైన చూపులు; నిర్మలమైన కాంతి
విభుడు	ప్రభువు; ఇక్కడ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
వెలయగ	ప్రకాశించేటట్లు, వెలుగునిచ్చేటట్లు
వెన్నెలలు	చంద్రకాంతులు; ఇక్కడ ప్రియునికి ఆనందాన్నిచ్చే కాంతి
పులకలు	ఆనందంతో శరీరంలో కలిగే రోమాంచనం
మొలకలు	కొత్తగా చిగురించే భావాలు లేదా అందాలు
పొదులు	సమూహాలు, సముదాయాలు
పానుపులు	పాన్పులు, శయ్యలు, పూలతో చేసిన పరుపులు
మోవి	పెదవులు
తేనెలు	తేనెలాంటి మాధుర్యం
వియ్యపు	ప్రియమైన, ప్రేమకు సంబంధించిన
రమణుడు	ప్రియుడు; ఇక్కడ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
విందులు	ఆనందాన్ని కలిగించే విందులు; రుచికరమైన అనుభూతులు
ముయ్యక	పూర్తిగా మూయకుండా
మొలక నవ్వు	చిగురించే చిరునవ్వు
నెయ్యపు	ప్రేమతో కూడిన, స్నేహపూర్వకమైన
గప్పురపు	కర్పూరానికి సంబంధించిన; కర్పూర సువాసనతో కూడిన
నెరి బాగాలు	అందమైన, ఆకర్షణీయమైన విశేషాలు
కైవసమగు	వశమయ్యే, తన ఆధీనంలోకి వచ్చే
కౌగిలి	ఆలింగనం
సిరి నగరు	సంపదతో కూడిన గొప్ప నగరం; ఇక్కడ రూపకంగా శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఆనందనిలయం
తమకము	ప్రేమ, మమకారం, పరస్పర అనురాగం
కల్యాణములు	వివాహ వైభవాలు; శుభకరమైన దివ్య కలయికలు

పల్లవి – భావం

“ఏమని పొగడుదుమే యికనిను?” అని అన్నమయ్య ప్రశ్నిస్తున్నారు. అలమేలుమంగమ్మ సౌందర్యాన్ని ఏ మాటలతో వర్ణించాలి? ఆమె అందాన్ని వివరించడానికి మాటలే చాలవన్న భావం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

“ఆమని సొబగుల అలమేల్మంగ” అంటూ ఆమె అందం కేవలం బాహ్య సౌందర్యం కాదని, మనసును ఆహ్లాదపరిచే దివ్య సౌందర్యమని కవి తెలియజేస్తున్నారు.

ఇక్కడ కవి వర్ణించడానికి ప్రయత్నించేవాడి కంటే, వర్ణించలేక ఆశ్చర్యపోయే భక్తుడిగా కనిపిస్తాడు.

మొదటి చరణం – భావం

అలమేలుమంగమ్మ నిర్మలమైన కన్నుల నుంచి వెలువడే చూపులు శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి వెన్నెలలాంటివి.

చంద్రుని వెన్నెల చీకటిని తొలగించి మనసుకు ప్రశాంతతను ఇస్తుంది. అదే విధంగా అమ్మవారి చూపులు స్వామివారి హృదయానికి ఆనందం, శాంతి, మాధుర్యాన్ని అందిస్తాయి.

ఆమె మనసులో పుడుతున్న పులకరింతలు, చిగురించే భావాలు పూల సమూహాల్లా ఉన్నాయి. ఆ అందమైన భావాలన్నీ కలిసి, స్వామికి సుగంధభరితమైన పూల పాన్పులవుతున్నాయని అన్నమయ్య అద్భుతమైన రూపకాన్ని ఉపయోగించారు.

చూపు → వెన్నెల → పులకింత → పూల పాన్పు
అనే అందమైన భావ పరంపర ఈ చరణంలో కనిపిస్తుంది.

రెండవ చరణం – భావం

రెండవ చరణంలో కవి మరింత సున్నితమైన సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తారు.

అలమేలుమంగమ్మ పెదవులు తేనెలా తియ్యగా ఉన్నాయి. ఆ మధురమైన పెదవులు ఆమె రమణుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఒక మధురమైన విందులాంటివి.

ఆమె నవ్వు పూర్తిగా బయటకు రాదు; కొంత దాగి, కొంత కనిపించే చిగురునవ్వు. ఆ చిన్న నవ్వులోనే ఎంతో ప్రేమ, సిగ్గు, మమకారం దాగి ఉన్నాయి.

ఆమె పెదవుల సౌందర్యాన్ని, కర్పూర సువాసనను గుర్తుచేసే రూపకంతో అన్నమయ్య మరింత మధురంగా వర్ణించారు. ఈ చరణం మొత్తం మాధుర్యభావానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

మూడవ చరణం – భావం

చివరి చరణంలో కీర్తన ఒక అందమైన ఆధ్యాత్మిక శిఖరానికి చేరుతుంది.

అలమేలుమంగమ్మ కౌగిలిలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు పొందే ఆనందమే ఆయనకు ఒక గొప్ప “సిరి నగరం” అని కవి చెబుతున్నారు.

వారి పరస్పర ప్రేమ, మమకారం, అనురాగం సాధారణ దాంపత్య భావం కాదు. అది దివ్య దంపతుల కల్యాణ వైభవం.

అమ్మవారి కౌగిలి స్వామికి ఆనందనిలయంగా, వారి ప్రేమ దివ్య ఉత్సవంగా, వారి కలయిక శుభకరమైన కల్యాణంగా అన్నమయ్య దర్శించారు.

ఇక్కడ అలమేలుమంగమ్మ = శ్రీమహాలక్ష్మి, వేంకటేశ్వరుడు = శ్రీమహావిష్ణువు అనే దైవిక ఏకత్వ భావన స్పష్టమవుతుంది.

కీర్తన ఎక్కడ, ఎప్పుడు పాడుతారు?

“ఏమని పొగడుదుమే” అలమేలుమంగమ్మను కేంద్రంగా చేసుకున్న మాధుర్యభక్తి కీర్తన. తిరుమల–తిరుపతి సంప్రదాయంలోని అన్నమయ్య సంకీర్తనల గాన కార్యక్రమాల్లో, అలమేలుమంగమ్మకు సంబంధించిన భక్తి కార్యక్రమాల్లో, సంగీత కచేరీల్లో ఈ కీర్తనను వినవచ్చు.

కీర్తనలోని “కల్యాణములు” అనే భావం కారణంగా దివ్య దంపతుల కల్యాణోత్సవాలు, వివాహ సంబంధిత భక్తి కార్యక్రమాలు, దేవాలయ సంగీత కార్యక్రమాలు వంటి సందర్భాలకు కూడా ఇది చక్కగా సరిపోతుంది.

అయితే ప్రతి ఆలయంలో ప్రతి సందర్భంలో ఈ కీర్తన తప్పనిసరిగా పాడుతారని చెప్పడం కంటే, దీనిని అలమేలుమంగమ్మ–శ్రీ వేంకటేశ్వరుల దివ్య దాంపత్య భావాన్ని ప్రతిబింబించే కీర్తనగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “ఏమని పొగడుదుమే” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా అలమేలుమంగమ్మ / శ్రీ పద్మావతి దేవి సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తుంది. చివరి చరణంలో ఆమెకు శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో ఉన్న దివ్య దాంపత్యాన్ని అన్నమయ్య సుందరంగా చిత్రించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడుతారు?

అలమేలుమంగమ్మ–శ్రీ వేంకటేశ్వరుల దివ్య దాంపత్య భావానికి సంబంధించిన భక్తి కార్యక్రమాలు, కల్యాణోత్సవ సందర్భాలు, సంగీత కచేరీలు మరియు అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాల్లో పాడటానికి ఇది అనుకూలమైన కీర్తన.

3. “ఏమని పొగడుదుమే” కీర్తనలో ప్రధాన భావం ఏమిటి?

ప్రధానంగా అలమేలుమంగమ్మ దివ్య సౌందర్యం, ఆమె చిరునవ్వు, చూపులు, మాధుర్యం, శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో ఆమెకున్న ప్రేమ మరియు దివ్య కల్యాణ భావం ప్రధాన అంశాలు. సౌందర్య వర్ణన ద్వారా అన్నమయ్య మాధుర్యభక్తిని వ్యక్తం చేశారు.

“ఏమని పొగడుదుమే” అన్న ఒక్క ప్రశ్నలోనే అన్నమయ్య ఈ కీర్తన యొక్క హృదయాన్ని దాచారు—అలమేలుమంగమ్మను ఎంతగా వర్ణించినా ఆమె సౌందర్యానికి మాటలు సరిపోవు.

ఆమె కన్నులు స్వామికి వెన్నెలలు, ఆమె చిరునవ్వు పూల పరిమళం, ఆమె పెదవులు తేనె, ఆమె కౌగిలి స్వామికి సిరినగరం. చివరకు ఆ దివ్య దంపతుల ప్రేమే ఒక కల్యాణోత్సవంగా మారుతుంది.

అందుకే ఈ కీర్తనను వింటే మనకు కనిపించేది కేవలం ఒక అందమైన స్త్రీ రూపం కాదు—శ్రీమహాలక్ష్మి–శ్రీమహావిష్ణువుల దివ్య దాంపత్య సౌందర్యం. ఇదే అన్నమయ్య కవిత్వంలోని మాధుర్యం; ఇదే “ఏమని పొగడుదుమే” కీర్తనకు నేటికీ ఉన్న ప్రత్యేక ఆకర్షణ.