రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“ఎండగాని నీడగాని యేమైనగాని – కొండల రాయడె మాకులదైవము” అనేది తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల భక్తి తత్త్వాన్ని ఎంతో సరళమైన జానపద భాషలో వ్యక్తం చేసే అద్భుతమైన సంకీర్తన. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామినే తమ కులదైవంగా, నిజమైన దైవంగా, ఇంటిదైవంగా భావిస్తూ సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రకటిస్తారు. ఈ కీర్తనను అన్నమాచార్యుల 15వ శతాబ్దపు సాహిత్య సంపదలోని ఒక అధ్యాత్మ సంకీర్తనగా గుర్తిస్తారు. ఆంధ్రభారతి ఆధారంలో ఇది సంపుటము 1-214, రేకు 35-1గా, బౌళి రాగంలో నమోదై ఉంది.

అన్నమాచార్యులు సుమారు 15వ శతాబ్దంలో జీవించి, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని స్తుతిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ప్రకారం ఆయనకు సుమారు 32,000 సంకీర్తనలు రచించిన ఘనత ఉంది.

ఈ కీర్తన ప్రత్యేకత ఏమిటంటే—ఎండైనా, నీడైనా, పామైనా, ధూళైనా, చిన్న చీమైనా, పెద్ద విపత్తైనా, ఏ పరిస్థితి ఎదురైనా “మాకు దైవం ఒక్కడే—వేంకటేశ్వరుడు” అనే అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని అన్నమయ్య వ్యక్తం చేయడం.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

ఎండగాని నీడగాని యేమైనగాని
కొండల రాయడె మాకులదైవము ॥

చరణం 1

తేలుగాని పాముగాని దేవపట్టయినగాని
గాలిగాని ధూళిగాని కానియేమైన ।
కాలకూటవిషమైనా గ్రక్కున మింగిన నాటి-
నీలవర్ణుడేమా నిజదైవము ॥

చరణం 2

చీమగాని దోమగాని చెలది యేమైనగాని
గాముగాని నాముగాని కానియేమైన ।
పాములనిన్నిటి మ్రింగె బలుతేజిపై నెక్కు
ధూమకేతువేమో దొరదైవము ॥

చరణం 3

పిల్లిగాని నల్లిగాని పిన్న యెలుకైన గాని
కల్లగని నల్లిగాని కానియేమైన ।
బల్లిదుడై వేంకటాద్రి పైనున్న యాతడి
మమ్మెల్ల కాలము నేలేటి యింటిదైవము ॥

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
ఎండ	సూర్యకాంతి, వేడి; కష్టమైన పరిస్థితికి కూడా సూచన
నీడ	చల్లని ఆశ్రయం; సుఖమైన పరిస్థితికి సూచన
కొండల రాయడు	కొండలపై వెలసిన రాజు; తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుడు
కులదైవము	ఒక కుటుంబం లేదా వంశం తరతరాలుగా ఆరాధించే ప్రధాన దైవం
తేలు	విషపూరితమైన చిన్న జీవి, scorpion
దేవపట్ట	దేవునికి సమర్పించిన లేదా పవిత్రమైన పట్ట/వస్త్రం; ఈ సందర్భంలో ఏ రూపమైనా అనే భావంలో ప్రయోగం
కాలకూట విషము	అత్యంత భయంకరమైన విషం; సముద్రమథనంలో ఉద్భవించిన హాలాహల విషానికి పేరు
గ్రక్కున	వెంటనే, ఏమాత్రం ఆలస్యం లేకుండా
నీలవర్ణుడు	నీలిరంగు శరీరకాంతి కలవాడు; శ్రీమహావిష్ణువు/వేంకటేశ్వరునికి సూచన
నిజదైవము	నిజమైన, శాశ్వతమైన దైవం
చెలది	చిన్న పురుగు/జీవి అనే ప్రాచీన ప్రయోగం
గాము	గ్రామం లేదా ప్రాంతం అనే అర్థంలో వచ్చే పదప్రయోగం
నాము	పేరు, నామము
బలుతేజి	గొప్ప తేజస్సు కలిగినవాడు
ధూమకేతువు	తోకచుక్క; ప్రకాశవంతమైన ఆకాశ వస్తువు
దొరదైవము	ప్రభువైన దైవం, పాలకుడైన దేవుడు
పిల్లి	పిల్లి
నల్లి	చిన్న పురుగు; ఇక్కడ అల్పమైన జీవికి ఉదాహరణ
పిన్న ఎలుక	చిన్న ఎలుక
బల్లిదుడు	బలవంతుడు, శక్తిశాలి
వేంకటాద్రి	తిరుమల కొండ; శ్రీవేంకటేశ్వరుడు వెలసిన పవిత్ర పర్వతం
యాతడు	అతడు; ఆ స్వామి
నేలేటి	పాలించేవాడు, పరిపాలించేవాడు
యింటిదైవము	ఇంటిని కాపాడే కుటుంబ దైవం

పల్లవి భావం

“ఎండగాని నీడగాని యేమైనగాని, కొండల రాయడె మాకులదైవము”

ఎండైనా, నీడైనా, సుఖమైనా, కష్టమైనా, ఏ పరిస్థితి ఎదురైనా మా దైవం మాత్రం తిరుమల కొండలపై వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే అని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

ఇక్కడ ఎండ–నీడ అనే రెండు పదాలు కేవలం ప్రకృతి పరిస్థితులను మాత్రమే సూచించవు. జీవితంలోని సుఖదుఃఖాలు, విజయాపజయాలు, అనుకూల ప్రతికూల పరిస్థితులు అన్నింటినీ సూచిస్తాయి.

భక్తుడికి పరిస్థితులు మారవచ్చు; కానీ దైవంపై ఉన్న విశ్వాసం మారకూడదు. ఇదే పల్లవిలోని ప్రధాన సందేశం.

చరణం 1 భావం

“తేలుగాని పాముగాని… గాలిగాని ధూళిగాని…”

చిన్న విషజంతువైనా, పామైనా, గాలైనా, ధూళైనా—ఏది ఎదురైనా భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే అన్నింటికంటే శక్తిమంతుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు తమకు అండగా ఉన్నాడనే విశ్వాసం భక్తుడికి ఉంది.

ఆ తర్వాత అన్నమయ్య కాలకూట విషాన్ని ప్రస్తావిస్తారు. సముద్రమథనంలో ఉద్భవించిన భయంకరమైన హాలాహల విషాన్ని శివుడు మింగిన పురాణ ఘట్టాన్ని గుర్తుకు తెచ్చే ఈ పదప్రయోగం ద్వారా, ఎంతటి ఘోరమైన ప్రమాదమైనా దైవశక్తికి అధీనమే అనే భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

“నీలవర్ణుడేమా నిజదైవము”—నీలవర్ణుడైన శ్రీహరియే మా నిజమైన దైవం. తాత్కాలికమైన భయాల కంటే శాశ్వతమైన దైవంపై విశ్వాసమే గొప్పది.

చరణం 2 భావం

“చీమగాని దోమగాని… కానియేమైన”

ఇక్కడ అన్నమయ్య చాలా చిన్న జీవుల నుంచి పెద్ద ప్రమాదాల వరకు ఒక వరుసను సృష్టించారు. చీమ, దోమ వంటి అతి చిన్న జీవులైనా, మరేదైనా వస్తువైనా—ఏదైనా సరే, భక్తుడి మనసులో ప్రధానమైనది దైవస్మరణ.

“పాములనిన్నిటి మ్రింగె…” అనే భావంలో అపారమైన దైవశక్తిని చిత్రిస్తున్నారు. ధూమకేతువులా ప్రకాశించే, అపారమైన తేజస్సు కలిగిన ఆ స్వామినే తమ ప్రభువుగా భావిస్తున్నారు.

ఈ చరణం ద్వారా దైవంపై ఆధారపడిన భక్తుడికి భయం తగ్గిపోతుంది అనే భావం బలంగా వ్యక్తమవుతుంది.

చరణం 3 భావం

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య మరింత సాధారణమైన ఉదాహరణలను తీసుకొస్తారు.

పిల్లి, నల్లి, చిన్న ఎలుక—జీవితంలో కనిపించే చిన్నచిన్న విషయాల నుంచి పెద్ద సమస్యల వరకు ఏదైనా ఎదురైనా, వేంకటాద్రిపై వెలసిన స్వామి తమను ఎల్లప్పుడూ పాలించే దైవమని చెబుతున్నారు.

“మమ్మెల్ల కాలము నేలేటి యింటిదైవము” అనే పాదం ఈ కీర్తనకు ఎంతో ఆత్మీయమైన ముగింపును ఇస్తుంది.

స్వామి కేవలం తిరుమలలోని దేవుడు మాత్రమే కాదు; తమ ఇంటి దేవుడు, తమ కుటుంబాన్ని కాపాడే దేవుడు, జీవితాంతం తమను నడిపించే దేవుడు.

అందుకే పల్లవిలో చెప్పిన “మా కులదైవము” అనే భావం చివరికి **“యింటిదైవము”**గా మరింత వ్యక్తిగతమైన భక్తి అనుభూతిగా మారుతుంది.

రాగం మరియు తాళం

ఈ కీర్తనకు అందుబాటులో ఉన్న పాఠాలలో బౌళి రాగం, ఆది తాళంగా పేర్కొనబడింది.

బౌళి రాగంలోని ప్రశాంతమైన, భక్తిరసపూరితమైన స్వభావం ఈ కీర్తనలోని శరణాగతి భావానికి చక్కగా సరిపోతుంది.

ఎక్కడ పాడుతారు?

“ఎండగాని నీడగాని”కి ఒక నిర్దిష్టమైన వివాహం లేదా ఒక్క ప్రత్యేక పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తనగా ఆధారాలు కనిపించవు. ఇది ప్రధానంగా అన్నమాచార్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత కచేరీలు, వేంకటేశ్వర స్వామి భజనలు, తిరుమల–తిరుపతి సంబంధిత ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాల్లో పాడదగిన కీర్తన.

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలోని అన్నమాచార్య ప్రాజెక్ట్ సంగీత విభాగం దేశంలోని దేవాలయాలు, సంగీత సభలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, విద్యాసంస్థలు తదితర ప్రాంతాల్లో అన్నమయ్య సంకీర్తనలను ప్రదర్శిస్తోంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. అన్నమయ్య ఆయనను “కొండల రాయడు”, “నీలవర్ణుడు”, “నిజదైవము”, “యింటిదైవము” అని భక్తితో సంబోధించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

ఇది ఒకే పండుగకు పరిమితమైన కీర్తన కాదు. అన్నమాచార్య జయంతి కార్యక్రమాలు, వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, సంగీత కచేరీలు, భజనలు మరియు ఆధ్యాత్మిక సభల్లో పాడవచ్చు. తిరుమలలో అన్నమయ్య సంకీర్తనలను ప్రోత్సహించేందుకు TTD ప్రత్యేకంగా అన్నమాచార్య ప్రాజెక్ట్‌ను నిర్వహిస్తోంది.

3. ఈ కీర్తనలో ప్రధాన సందేశం ఏమిటి?

జీవితంలో సుఖం వచ్చినా, కష్టం వచ్చినా, భయం కలిగినా, అనుకోని పరిస్థితులు ఎదురైనా దైవంపై విశ్వాసాన్ని కోల్పోకూడదు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడినే కులదైవంగా, నిజదైవంగా, ఇంటిదైవంగా భావించి ఆయనను ఆశ్రయించడమే ఈ కీర్తన యొక్క ప్రధాన సందేశం.

“ఎండగాని నీడగాని యేమైనగాని” అన్నమయ్య భక్తి తత్త్వాన్ని అత్యంత సరళంగా చెప్పిన కీర్తన. జీవితంలో పరిస్థితులు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు—ఎప్పుడో ఎండ, ఎప్పుడో నీడ; ఎప్పుడో సుఖం, ఎప్పుడో కష్టం. కానీ భక్తుడి మనసులోని దైవనమ్మకం మాత్రం స్థిరంగా ఉండాలి.

“కొండల రాయడె మాకులదైవము” అనే ఒక్క వాక్యంలోనే అన్నమయ్య తన సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రకటించారు. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుడు తమకు కేవలం దేవుడు మాత్రమే కాదు—కులదైవం, నిజదైవం, దొరదైవం, ఇంటిదైవం. ఇదే ఈ అమూల్యమైన అన్నమాచార్య సంకీర్తన మనకు అందించే శాశ్వతమైన భక్తి సందేశం.