రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

అందరికాధారమైన ఆది పురుషుడీతడు అన్నది శ్రీమహావిష్ణువు, శ్రీకృష్ణుడు మరియు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఏకత్వాన్ని కీర్తించే అన్నమయ్య సంకీర్తన. అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయనను తెలుగు భక్తి సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన వాగ్గేయకారులలో ఒకరిగా భావిస్తారు.

ఈ కీర్తన యొక్క ఖచ్చితమైన రచన తేదీ అందుబాటులో లేకపోయినా, ఇది అన్నమాచార్యుల 15వ శతాబ్దపు సంకీర్తనా సంప్రదాయానికి చెందినదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కీర్తనలో విదురుని భక్తి, సనకాదుల స్తుతి, యశోద ఇంట శ్రీకృష్ణుని బాల్యం, గోపికలతో కృష్ణుని లీలలు, కుచేలుని అటుకులు, బ్రహ్మకు సృష్టికార్య బాధ్యత, చివరికి వేంకటగిరిపై వెలసిన పరమదైవం — ఇలా అనేక పురాణ భావాలను ఒకే ప్రవాహంలో కలిపారు.

అందుకే ఈ కీర్తన కేవలం ఒక దేవుని స్తుతి కాదు; “సర్వానికి ఆధారం ఎవరు?” అనే ప్రశ్నకు అన్నమయ్య ఇచ్చిన భక్తిమయమైన సమాధానం.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

అందరికాధారమైన ఆది పురుషుడీతడు
విందై మున్నారగించె విదురునికడ నీతుడు ||

చరణం 1

సనకాదులు కొనియాడెడి సర్వాత్మకుడీతడు
వనజ భవాదులకును దైవంబై నతడీతడు |
ఇనమండలమున జెలగేటిహితవై భవుడితడు
మునుపుట్టిన దేవతలకు మూలభూతి యీతడు ||

చరణం 2

సిరులొసగి యశోదయింట శిశువైనత డీతడు
ధరనావుల మందలలో తగ జరించె నీతడు |
సరసతలను గొల్లెతలకు జనవులొసగె నీతడు
ఆరసి కుచేలుని యడుకులు ఆరగించెనీతడు ||

చరణం 3

పంకజభవునకును బ్రహ్మ పద మొసగెను యీతుడు
సంకీర్తన లాద్యులచే జట్టి గొనియెనీతడు |
తెంకిగ నేకాలము పరదేవుడైన యీతడు
వేంకటగిరి మీద ప్రభల వెలసిన ఘనుడీతడు ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
అందరికాధారమైన	అందరికీ ఆధారమైనవాడు; సమస్త సృష్టికి మూలమైనవాడు
ఆది పురుషుడు	ఆదినుంచి ఉన్న పరమపురుషుడు; సనాతన పరమాత్మ
విందై	విందుగా, భోజనంగా
మున్నారగించె	ముందుగా ఆరగించె; ప్రేమతో స్వీకరించి భుజించె
విదురుడు	మహాభారతంలోని ధర్మనిష్ఠుడు, శ్రీకృష్ణుని పరమభక్తుడు
సనకాదులు	సనక, సనందన, సనాతన, సనత్కుమారులు మొదలైన మహర్షులు
సర్వాత్మకుడు	సమస్త జీవులలో అంతరాత్మగా ఉన్నవాడు
వనజభవుడు	పద్మంలో జన్మించినవాడు; బ్రహ్మదేవుడు
వనజభవాదులు	బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు
ఇనమండలము	సూర్యమండలం
జెలగు	ప్రకాశించు, వెలుగొందు
హితవైభవుడు	శుభమైన, మంగళకరమైన వైభవం కలిగినవాడు
మూలభూతి	మూలమైన ఆధారం; సమస్తానికి కారణమైన తత్త్వం
సిరులు	సంపదలు, ఐశ్వర్యాలు
జరించె	సంచరించె, తిరిగె
సరసతలు	ప్రేమతో కూడిన మధురమైన లీలలు, సాన్నిహిత్యాలు
గొల్లెతలు	గోపికలు
జనవులు	సాంగత్యం, అనురాగ సంబంధం
ఆరసి	పరిశీలించి, గుర్తించి
కుచేలుడు	శ్రీకృష్ణుని బాల్యమిత్రుడు సుదాముడు
అడుకులు	అటుకులు; కుచేలుడు కృష్ణునికి సమర్పించిన సాధారణ కానుక
పంకజభవుడు	పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మదేవుడు
బ్రహ్మపదము	బ్రహ్మదేవుని పదవి; సృష్టికార్య బాధ్యత
సంకీర్తన	భగవంతుని నామం, రూపం, గుణాలను కీర్తిస్తూ పాడే భక్తిగానం
పరదేవుడు	దేవతలకే దేవుడు; పరమదైవం
వేంకటగిరి	తిరుమల శేషాచలం; శ్రీవేంకటేశ్వరుని దివ్యక్షేత్రం
ఘనుడు	మహిమాన్వితుడు, గొప్పవాడు, తేజోవంతుడు

భావం పల్లవి

“అందరికాధారమైన ఆది పురుషుడీతడు
విందై మున్నారగించె విదురునికడ నీతుడు”

సమస్త జగత్తుకూ ఆధారమైన ఆది పురుషుడు ఎవరో కాదు — శ్రీహరియే. సృష్టికి మూలమైన పరమాత్మ అయినప్పటికీ, తన భక్తుని ఇంట సాధారణ అతిథిగా కూడా వెళ్లి ప్రేమతో సమర్పించిన ఆహారాన్ని స్వీకరించేవాడు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య విదురుని భక్తిని గుర్తుచేస్తారు. రాజసమైన వైభవం కంటే భక్తితో సమర్పించిన సాధారణ ఆతిథ్యానికే శ్రీకృష్ణుడు విలువనిచ్చాడనే భావం ఇందులో ఉంది.

భావం – మొదటి చరణం

సనకాది మహర్షులు స్తుతించే సర్వాత్మకుడు ఆయనే. బ్రహ్మదేవుడు వంటి దేవతలకు కూడా దైవమైన పరమాత్మ ఆయనే.

సూర్యమండలంలో ప్రకాశించే దివ్యశక్తిగా, సమస్త దేవతలకు మూలమైన పరమతత్త్వంగా ఆయనను అన్నమయ్య దర్శిస్తున్నారు.

ఇక్కడ కృష్ణుడిని కేవలం ఒక అవతారంగా కాకుండా సమస్త దేవతలకు మూలమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా కవి ప్రతిపాదిస్తున్నారు.

భావం – రెండవ చరణం

అదే పరమాత్మ యశోదమ్మ ఇంట చిన్నబిడ్డగా జన్మించాడు. గోకులంలో గోవుల మధ్య సంచరిస్తూ బాలకృష్ణుడిగా లీలలు చేశాడు.

గోపికలతో మధురమైన అనుబంధాన్ని కలిగించిన కృష్ణుడే, తన బాల్యమిత్రుడైన కుచేలుడు సమర్పించిన అటుకులను కూడా ప్రేమతో స్వీకరించాడు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య ఒక గొప్ప భక్తి సత్యాన్ని చెబుతున్నారు: భగవంతునికి కానుక విలువ కాదు, భక్తి విలువ.

విదురుని సాధారణ ఆతిథ్యమైనా, కుచేలుని అటుకులైనా — భక్తితో సమర్పించినవి కాబట్టి స్వామికి ప్రియమైనవే.

భావం – మూడవ చరణం

పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మదేవునికి సృష్టికార్యమైన బ్రహ్మపదాన్ని ప్రసాదించినవాడు కూడా ఈ పరమాత్మనే.

భగవంతుని సంకీర్తన చేసిన ప్రాచీన భక్తులను ఆదరించినవాడూ ఆయనే. అన్ని కాలాల్లోనూ పరమదైవంగా వెలుగొందుతున్నవాడూ ఆయనే.

చివరి పాదంలో అన్నమయ్య తన కీర్తన యొక్క అసలు గమ్యాన్ని వెల్లడిస్తారు:

“వేంకటగిరి మీద ప్రభల వెలసిన ఘనుడీతడు”

అంటే తిరుమల వేంకటగిరిపై దివ్య తేజస్సుతో వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారే ఈ ఆది పురుషుడు.

ఈ ముగింపు వల్ల కీర్తనకు ఒక అద్భుతమైన నిర్మాణం ఏర్పడుతుంది. మొదట “అందరికీ ఆధారం” అని ప్రారంభించి, పురాణాలలోని వివిధ రూపాలను చూపించి, చివరికి ఆ పరమాత్మను తిరుమల శ్రీనివాసునిగా మన ముందుంచుతారు.

సందర్భం

ఈ కీర్తన తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని భక్తి సంప్రదాయానికి అనుసంధానమైన అన్నమయ్య సంకీర్తన. అన్నమయ్య రచనల్లో శ్రీహరి, శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీనివాసుడు ఒకే పరమతత్త్వంగా దర్శించబడటం తరచుగా కనిపిస్తుంది.

తిరుమలలో, భజన కార్యక్రమాల్లో, అన్నమయ్య సంకీర్తనల గాన కార్యక్రమాల్లో, భక్తి సంగీత వేదికలపై ఇటువంటి కీర్తనలు ఆలపించబడుతూ ఉంటాయి. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని స్తుతించే కార్యక్రమాలు, భక్తి సభలు, సంకీర్తనోత్సవాలు, ఆధ్యాత్మిక సంగీత కార్యక్రమాలకు ఈ కీర్తన చక్కగా సరిపోతుంది.

అన్నమయ్య కీర్తనలకు ఆధునిక కాలంలో అనేక మంది గాయకులు, సంగీత విద్వాంసులు స్వరరూపాలు, గానరూపాలు అందించారు. అయితే ఈ నిర్దిష్ట కీర్తనకు ఒకే “ప్రామాణిక” ఆధునిక స్వరకల్పన లేదా ఒక్క గాయకుడి rendition అని చెప్పడం కంటే, వివిధ సంగీత సంప్రదాయాల్లో ఆలపించబడే అన్నమయ్య సంకీర్తనగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

“అందరికాధారమైన ఆది పురుషుడీతడు” కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువు/శ్రీకృష్ణుడిని, చివరికి తిరుమల వేంకటగిరిపై వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారిని పరమాత్మగా స్తుతిస్తుంది.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

అన్నమయ్య సంకీర్తనల గాన కార్యక్రమాలు, భజనలు, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆరాధనా కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత సభలు మరియు సంకీర్తనోత్సవాల్లో దీనిని ఆలపించవచ్చు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తన కాదు.

3. ఈ కీర్తనలో విదురుడు, కుచేలుడు ఎందుకు ప్రస్తావించబడ్డారు?

విదురుడు మరియు కుచేలుడు ఇద్దరూ శ్రీకృష్ణుని పట్ల అపారమైన భక్తి కలిగినవారు. వారి సమర్పణలు విలాసవంతమైనవి కాకపోయినా, భక్తితో నిండినవి. అందువల్ల కృష్ణుడు వాటిని ప్రేమతో స్వీకరించాడు. భగవంతునికి వస్తువు విలువ కంటే భక్తి విలువ ముఖ్యమనే సందేశాన్ని అన్నమయ్య ఈ రెండు సందర్భాల ద్వారా అందించారు.

“అందరికాధారమైన ఆది పురుషుడీతడు” అన్నమయ్య భక్తి తత్త్వానికి ఒక అందమైన ప్రతిరూపం. సనకాదుల స్తుతి నుంచి యశోదమ్మ ఒడిలోని బాలకృష్ణుడి వరకు, కుచేలుని అటుకుల నుంచి తిరుమల వేంకటగిరిపై వెలసిన శ్రీనివాసుని వరకు — ఒకే పరమాత్మ యొక్క అనేక రూపాలను ఈ కీర్తన మనకు దర్శింపజేస్తుంది.

అందరికీ ఆధారమైన ఆది పురుషుడే,
భక్తుల హృదయాలకు చేరువైన శ్రీకృష్ణుడే,
తిరుమలపై వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే.

అన్నమయ్య పదాల్లో ఈ ఏకత్వాన్ని అనుభవిస్తూ ఈ కీర్తనను ఆలపించడం, వినడం భక్తికి ఒక మధురమైన అనుభూతిని అందిస్తుంది.