రచన: అన్నమాచార్య

చందమామ రావో జాబిల్లి రావో అనే ఈ మధురమైన అన్నమయ్య కీర్తనలో బాలకృష్ణుని బాల్య సౌందర్యం, చిలిపితనం, దివ్యత్వం ఒకేసారి దర్శనమిస్తాయి. చందమామను పిలుస్తూ, వెన్నపాలు తీసుకురమ్మని కోరుతున్నట్లుగా కనిపించినా, ప్రతి చరణంలోనూ ఆ బాలుడు సాధారణ శిశువు కాదని, జగన్నాయకుడైన శ్రీమన్నారాయణుడేనని అన్నమాచార్యులు గుర్తుచేస్తారు.

పరిచయం

“చందమామ రావో జాబిల్లి రావో” కీర్తన శ్రీకృష్ణుని బాలస్వరూపాన్ని అత్యంత ఆప్యాయంగా వర్ణించే అన్నమయ్య రచనల్లో ప్రసిద్ధమైనది. చందమామను, జాబిల్లిని పిలిచి, కుందనపు పాత్రలో వెన్నపాలు తీసుకురమ్మని కోరే ఈ కీర్తనలో ఒక తల్లి తన చిన్నారిని ముద్దాడుతున్నంత సహజమైన మాతృభావం కనిపిస్తుంది.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పరమ భక్తుడు. ఆయన రచనలు ప్రధానంగా శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఆరాధన చుట్టూ తిరిగినా, వాటిలో శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీరాముడు, అమ్మవారు తదితర దైవస్వరూపాల వైభవం కూడా కనిపిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో బాలకృష్ణుడిని ఉద్దేశించిన పదాలు ఉన్నప్పటికీ, చివరికి ఆ బాలుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే అని అన్నమయ్య వెల్లడిస్తారు.

బాలకృష్ణుని అందం, మాటలు, ఆటలు, గుణాలు, దివ్యశక్తులు—ఇవన్నింటినీ ఒకే కీర్తనలో మేళవించడం వల్ల ఈ పాట తరతరాలుగా భక్తుల హృదయాలను ఆకట్టుకుంటోంది.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

చందమామ రావో జాబిల్లి రావో
కుందనపు పైడి కోర వెన్న పాలు తేవో ||

చరణం 1

నగుమోము చక్కని యయ్యకు నలువ బుట్టించిన తండ్రికి
నిగమము లందుండే యప్పకు మా నీల వర్ణునికి |
జగమెల్ల నేలిన స్వామికి ఇందిర మగనికి
ముగురికి మొదలైన ఘనునికిమా ముద్దుల మురారి బాలునికి ||

చరణం 2

తెలిదమ్మి కన్నుల మేటికి మంచి తియ్యని మాటల గుమ్మకు
కలికి చేతల కోడెకుమా కతల కారి ఈ బిడ్డకు |
కుల ముద్ధించిన పట్టెకు మంచి గుణములు కలిగిన కోడెకు
నిలువెల్ల నిండు వొయ్యారికి నవ నిధుల చూపుల జూసే సుగుణునకు ||

చరణం 3

సురల గాచిన దేవరకు చుంచు గరుడుని నెక్కిన గబ్బికి
నెరవాది బుద్ధుల పెద్దకు మా నీటు చేతల పట్టికి |
విరుల వింటి వాని యయ్యకు వేవేలు రూపుల స్వామికి
సిరిమించు నెరవాది జాణకు మా శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
చందమామ	చంద్రుడు; చంద్రుని ఆప్యాయమైన సంబోధన
జాబిల్లి	వెన్నెలను ప్రసరించే చంద్రుడు
కుందనపు	స్వచ్ఛమైన బంగారంలాంటి
పైడి	బంగారం; బంగారు
వెన్న పాలు	వెన్న, పాలు; బాలకృష్ణునికి ఇష్టమైన ఆహారం
నగుమోము	చిరునవ్వుతో ప్రకాశించే ముఖం
నలువ బుట్టించిన	బ్రహ్మదేవుని సృష్టించిన; నాలుగు ముఖాలు కలిగిన బ్రహ్మకు సంబంధించిన
నిగమము	వేదాలు
నీల వర్ణుడు	నీలమేఘశ్యాముడైన శ్రీకృష్ణుడు
జగమెల్ల నేలిన	సమస్త జగత్తును పాలించిన
ఇందిర	శ్రీమహాలక్ష్మి
ఇందిర మగనికి	లక్ష్మీదేవి భర్తకు; శ్రీమహావిష్ణువుకు
ముగురికి మొదలైన	త్రిమూర్తులకు కూడా మూలమైన పరమాత్మ
మురారి	మురాసురుడిని సంహరించిన శ్రీకృష్ణుడు
తెలిదమ్మి కన్నులు	తామరపువ్వులవంటి అందమైన కన్నులు
కలికి చేతలు	చిలిపి, అందమైన బాలల చేష్టలు
కోడె	యువకుడు; బాలుడు అనే భావంలో ఉపయోగించిన పదం
కతల కారి	ఆటపాటలు, చిలిపి చేష్టలు చేసేవాడు
కుల ముద్ధించిన	వంశానికి కీర్తి తెచ్చినవాడు
వొయ్యారి	అందమైన నడక, హావభావాలతో కూడిన సొగసు
నవ నిధులు	తొమ్మిది రకాల దివ్య సంపదలు
సురలు	దేవతలు
గాచిన	రక్షించిన
గరుడుడు	శ్రీమహావిష్ణువు వాహనమైన గరుత్మంతుడు
నెరవాది	న్యాయబద్ధమైన, సమర్థమైన, వివేకవంతమైన
నీటు చేతలు	గొప్పదనాన్ని, ప్రత్యేకతను చూపించే చేతలు/చేష్టలు
విరుల వింటి వాడు	పుష్పబాణాలు ధరించే మన్మథుని వంటి అందగాడు
వేవేలు రూపులు	అనేక వేల రూపాలు
జాణ	తెలివైనవాడు, చతురుడు
శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు	తిరుమలలో కొలువైన శ్రీమన్నారాయణుడు

భావం పల్లవి

చందమామను పిలుస్తున్న బాలలీలా

“చందమామ రావో జాబిల్లి రావో” అంటూ కవి చంద్రుడిని ఆప్యాయంగా పిలుస్తున్నారు. చిన్నపిల్లాడిని అలరించడానికి చందమామను చూపించే తల్లి దృశ్యం మన కళ్లముందు నిలుస్తుంది. ఆ చందమామను కేవలం చూడమని కాదు—బంగారు పాత్రలో వెన్నపాలు తీసుకురమ్మని కోరుతున్నారు.

కృష్ణుడి బాల్యాన్ని గుర్తుచేసే వెన్న, పాలు ఈ చరణంలో ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. వెన్నను దొంగిలించి తినే బాలకృష్ణుడి చిలిపితనం, గోకులంలోని బాలలీలలు ఇక్కడ సున్నితంగా ప్రతిఫలిస్తాయి.

భావం – మొదటి చరణం

బాలుడిలో పరబ్రహ్మ దర్శనం

రెండవ చరణంలో బాలుడి నగుమోము, నీలవర్ణం, సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తూ కవి ఒక్కసారిగా అతని పరమాత్మ స్వరూపాన్ని వెల్లడిస్తారు.

అతడు వేదాలలో వర్ణించబడే పరమాత్మ. సమస్త జగత్తును పాలించేవాడు. లక్ష్మీదేవి భర్త. అంతేకాదు, బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకే మూలమైన పరబ్రహ్మ.

అయినా భక్తుడి దృష్టిలో ఆయన ఎవరు?

“మా ముద్దుల మురారి బాలుడు.”

ఇదే అన్నమయ్య కీర్తనలోని అద్భుతమైన భక్తి భావం. అనంతమైన పరబ్రహ్మ ఒక చిన్న బాలుడిగా భక్తుని ముందు నిలుస్తాడు.

భావం – రెండవ చరణం

బాలుడి సౌందర్యం, చిలిపితనం

ఈ చరణంలో కృష్ణుడి రూప సౌందర్యం మరింత దగ్గరగా కనిపిస్తుంది. ఆయన కన్నులు, తియ్యని మాటలు, చిలిపి చేతలు, అందమైన నడక—ప్రతి అంశాన్ని కవి ప్రేమగా వర్ణిస్తున్నారు.

కృష్ణుడు తన వంశానికి కీర్తి తెచ్చినవాడు. మంచి గుణాలతో నిండినవాడు. ఆయనను చూసే చూపులకే సంపద లభించినట్లుగా అనిపిస్తుంది.

ఇక్కడ “నవ నిధుల చూపులు” అనే భావం ఎంతో అందమైనది. భగవంతుని రూపాన్ని దర్శించడం కేవలం కళ్లకు ఆనందం కాదు; అది భక్తునికి ఆధ్యాత్మిక సంపదను ప్రసాదించే అనుభూతి.

భావం – మూడవ చరణం

బాలకృష్ణుడే శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు

చివరి చరణంలో కీర్తన యొక్క అసలు దైవస్వరూపం పూర్తిగా బయటపడుతుంది.

దేవతలను రక్షించినవాడు, గరుడునిపై విహరించేవాడు, అనేక రూపాలను ధరించేవాడు—అతడే ఈ ముద్దుల బాలుడు.

చివరగా అన్నమయ్య “మా శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి” అని ముగిస్తారు.

అంటే గోకులంలో బాలకృష్ణుడిగా కనిపించిన అదే పరమాత్మ తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిగా కొలువై ఉన్నాడనే భావనను కవి అందిస్తున్నారు. బాలుడి రూపంలో కనిపించే మాధుర్యం వెనుక విశ్వాన్ని నడిపించే పరమశక్తి ఉందని ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది.

ఈ కీర్తన ప్రత్యేకత ఏమిటి?

ఈ కీర్తనలో వాత్సల్య భక్తి ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. భగవంతుడిని భయంతో లేదా దూరంగా ఉండి ఆరాధించడం కాకుండా, తన ఇంటి చిన్నబిడ్డగా భావించి ప్రేమించడం ఇందులోని ప్రత్యేకత.

చందమామను పిలవడం, వెన్నపాలు తేవడం, బాలుడి నవ్వు, మాటలు, నడక, చిలిపి చేష్టలను వర్ణించడం—all కలిసి ఒక అందమైన బాలలీల చిత్రాన్ని సృష్టిస్తాయి.

అదే సమయంలో కీర్తన చివరికి ఆ బాలుడు సాధారణ శిశువు కాదని, అనంతమైన శ్రీమన్నారాయణుడని గుర్తుచేస్తుంది.

సందర్భం – ఎప్పుడు పాడుతారు?

“చందమామ రావో జాబిల్లి రావో” సాధారణంగా శ్రీకృష్ణుని బాలలీలలను గుర్తుచేసే సందర్భాల్లో, భక్తి సంగీత కార్యక్రమాల్లో, దేవాలయాల్లో మరియు ఇంటి భజనల్లో ఆలపించబడుతుంది.

శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి వంటి సందర్భాల్లో ఈ పాటకు ప్రత్యేకమైన అనుభూతి ఉంటుంది. బాలకృష్ణుని ఉయ్యాల సేవ, బాలలీలలు, నందగోపాలుడి వాత్సల్యాన్ని ప్రతిబింబించే కార్యక్రమాల్లో కూడా ఇది ఎంతో సహజంగా సరిపోతుంది.

అన్నమయ్య కీర్తనగా శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఆరాధనలో కూడా దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. శాస్త్రీయ సంగీతం, భక్తి సంగీతం, నృత్య ప్రదర్శనల్లో వివిధ కళాకారులు ఈ కీర్తనను తమదైన శైలిలో ఆలపించారు.

సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు

శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తి, బాలకృష్ణుని లీలలు, దైవస్వరూప మహిమను ఆస్వాదించాలనుకునే వారు మా ఇతర కీర్తనలను కూడా చదవవచ్చు:

• రాముడు లోకాభిరాముడు
• రాముడు రాఘవుడు
• రాజీవ నేత్రాయ రాఘవాయ నమో
• ఓ పవనాత్మజ ఓ ఘనుడా

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా బాలకృష్ణుడి గురించి. అయితే చివరి చరణంలో అన్నమాచార్యులు ఆ బాలకృష్ణుడే శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, అంటే శ్రీమహావిష్ణువు అని స్పష్టం చేస్తారు.

2. “చందమామ రావో జాబిల్లి రావో” కీర్తనలో ప్రధాన భావం ఏమిటి?

ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా వాత్సల్య భక్తి కనిపిస్తుంది. భగవంతుడిని ఒక చిన్న బాలుడిగా భావించి ప్రేమించడం, అతని అందాన్ని ఆస్వాదించడం, అతని బాలలీలలను ముద్దుగా వర్ణించడం ఈ కీర్తన యొక్క ప్రధాన భావం.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి, బాలకృష్ణుని ఉయ్యాల సేవ, భజనలు, దేవాలయ కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత కచేరీలు మరియు నృత్య ప్రదర్శనల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపిస్తారు. బాలకృష్ణుని ముద్దు రూపాన్ని ఆరాధించే ఏ సందర్భానికైనా ఈ కీర్తన ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.

“చందమామ రావో జాబిల్లి రావో” కేవలం బాలకృష్ణుని గురించి పాడే మధురమైన పాట కాదు. ఇది భక్తుడు భగవంతుడితో ఏర్పరచుకునే ఆత్మీయ సంబంధానికి అద్దం. చందమామను పిలిచే చిన్నారి ప్రపంచం నుంచి, వేదాలు వర్ణించే పరబ్రహ్మ వరకు కీర్తన మనలను తీసుకెళ్తుంది.

చివరికి అన్నమయ్య చూపించే సత్యం ఒక్కటే—ముద్దుల బాలకృష్ణుడిగా కనిపించేవాడే జగన్నాథుడు; గోకులంలో లీలలు చేసినవాడే తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిగా కొలువై ఉన్నాడు. అందుకే ఈ కీర్తనలో బాలలీలా మాధుర్యంతో పాటు పరమాత్మ తత్త్వం కూడా అంతర్లీనంగా వెలుగొందుతుంది.