రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి / శ్రీమహావిష్ణువు
ప్రధాన భావం: పరమాత్మ యొక్క సర్వవ్యాపకత్వం, భక్తరక్షణ, అవతార వైభవం, శరణాగతి

పరిచయం

“ఘనుడాతడే మము గాచుగాక హరి” అనే అన్నమాచార్య కీర్తనలో భగవంతుని సర్వోన్నతత్వాన్ని, ఆయనపై సంపూర్ణ శరణాగతిని అన్నమయ్య వ్యక్తం చేస్తున్నారు. “ఆయనే మమ్మల్ని కాపాడుగాక; ఎల్లప్పుడూ ఆయనకే శరణు” అనే భావంతో కీర్తన ప్రారంభమవుతుంది. తరువాత శ్రీహరి సృష్టికి మూలమైన పరమాత్మ అని, బ్రహ్మదేవుడు ఆయన నాభికమలం నుంచి ఉద్భవించాడని, సమస్త చరాచర జగత్తుకూ ఆయనే మూలమని చెబుతారు. వామన–త్రివిక్రమ అవతారాన్ని, గజేంద్రుడి రక్షణను, దుష్ట సంహారాన్ని స్మరిస్తూ, భక్తుల కోసం తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా వెలసిన స్వామినే తనకు పరమాశ్రయమని అన్నమయ్య ప్రకటిస్తారు. ఈ కీర్తనలో “ఆయనే అన్నిటికీ మూలం—అందుకే ఆయనకే శరణు” అనే భావం ప్రతి చరణంలో మరింత బలపడుతుంది.

రాగం / తాళం

మీరు అందించిన సాహిత్యంలో రాగం, తాళం వివరాలు లేవు. అన్నమయ్య సంకీర్తనలకు తరువాతి కాలంలో వివిధ సంగీత సంప్రదాయాల్లో స్వరరూపాలు ఏర్పడ్డాయి. అందువల్ల నిర్దిష్ట స్వరపాఠం లేకుండా రాగం లేదా తాళాన్ని ఊహించి ఇవ్వడం సరైనది కాదు.

రాగం: నిర్దిష్ట స్వరపాఠం ఆధారంగా నమోదు చేయాలి
తాళం: నిర్దిష్ట స్వరపాఠం ఆధారంగా నమోదు చేయాలి

మీరు ఉపయోగిస్తున్న గానరూపానికి సంబంధించిన రాగం/తాళం తెలిసినట్లయితే, దానినే పేజీలో చేర్చడం ఉత్తమం.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

ఘనుడాతడే మము గాచుగాక హరి
అనిశము నేమిక నతనికె శరణు ॥

చరణం 1

యెవ్వని నాభిని యీ బ్రహ్మాదులు
యెవ్వడు రక్షకుడిన్నిటికి |
యెవ్వని మూలము యీ సచరాచర
మవ్వల నివ్వల నతనికే శరణు ॥

చరణం 2

పురుషోత్తముడని పొగడి రెవ్వరిని
కరి నెవ్వడు గాచె |
ధర యెవ్వడెత్తి దనుజుల బొరిగొనె
అరుదుగ మేమిక నతనికె శరణు ॥

చరణం 3

శ్రీసతి యెవ్వని జేరి వురమునను
భాసిల్లె నెవ్వడు పరమంబై |
దాసుల కొరకై తగు శ్రీవేంకట
మాస చూపి నితడతనికె శరణు ॥

పద అర్థాలు

ఈ కీర్తనలోని పదాలు సరళంగా కనిపించినా, వాటి వెనుక పురాణ మరియు వేదాంత భావాలు ఉన్నాయి.

పదం	అర్థం
ఘనుడు	గొప్పవాడు, మహిమగలవాడు
మము	మమ్మల్ని
గాచు	కాపాడు
అనిశము	ఎల్లప్పుడూ, నిరంతరం
నేమిక	మరెవరికి? ఇంకెందుకు? అనే భావం
శరణు	ఆశ్రయం
నాభి	బొడ్డు
బ్రహ్మాదులు	బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు
రక్షకుడు	కాపాడేవాడు
చరాచరము	కదిలేవి, కదలనివి—సమస్త జగత్తు
మూలము	కారణం, మూలాధారం
అవ్వల నివ్వల	ఇక్కడా అక్కడా; అన్ని వైపులా అనే భావం
పురుషోత్తముడు	సమస్త పురుషులలో/జీవులలో ఉత్తముడు; పరమాత్మ
పొగడు	స్తుతించు
కరి	ఏనుగు; గజేంద్రుడు
గాచె	కాపాడాడు
ధర	భూమి
ఎత్తి	పైకి ఎత్తి
దనుజులు	రాక్షసులు, అసురులు
బొరిగొను	నాశనం చేయు/ఓడించు అనే భావం
అరుదుగ	అపూర్వంగా, విశేషంగా
శ్రీసతి	శ్రీదేవి, మహాలక్ష్మి
జేరి	చేరి
ఉరము	ఛాతీ, వక్షస్థలం
భాసిల్లె	ప్రకాశించింది
పరమము	అత్యున్నతమైనది
దాసులు	భక్తులు, సేవకులు
తగు	తగిన, అనుకూలమైన
శ్రీవేంకట	శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
మాస చూపి	తన దర్శనం చూపించి/తన కృపాదృష్టిని ప్రసరించి
నితడు	ఇతడే, ఈయనే

భావం – పల్లవి

“ఘనుడాతడే మము గాచుగాక హరి

అనిశము నేమిక నతనికె శరణు”

అన్నమయ్య మొదటే తన నిర్ణయాన్ని స్పష్టంగా చెబుతున్నారు.

“మమ్మల్ని కాపాడగలిగిన మహానుభావుడు ఆయనే—శ్రీహరి.”

అందుకే:

“ఎల్లప్పుడూ ఆయనకే శరణు.”

ఇది సాధారణ ప్రార్థన కంటే ఎక్కువ.

ఇందులో పూర్తి శరణాగతి ఉంది.

మనిషికి కష్టాలు వచ్చినప్పుడు అనేక ఆధారాలను వెతుకుతాడు. ధనం, బంధువులు, శక్తి, జ్ఞానం, పదవి—ఇలా ఎన్నో.

కానీ అన్నమయ్య చెబుతున్నది:

ఇవన్నీ పరిమితమైన ఆధారాలు. పరమమైన రక్షకుడు మాత్రం హరి.

అందుకే “నతనికె శరణు” అని మళ్లీ మళ్లీ చెబుతున్నారు.

భావం – మొదటి చరణం

“యెవ్వని నాభిని యీ బ్రహ్మాదులు

యెవ్వడు రక్షకుడిన్నిటికి”

ఇక్కడ అన్నమయ్య విష్ణువు సృష్టి తత్త్వాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.

వైష్ణవ పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రీమహావిష్ణువు నాభికమలం నుంచి బ్రహ్మదేవుడు ఉద్భవించాడు. బ్రహ్మదేవుడు సృష్టికార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు.

అందుకే అన్నమయ్య ప్రశ్నిస్తున్నారు:

“బ్రహ్మదేవుడే ఎవరి నాభి నుంచి ఉద్భవించాడు?”

ఆయనే శ్రీహరి.

అయితే సమస్తానికి రక్షకుడు ఎవరు?

ఆయనే.

ఇక్కడ అన్నమయ్య బ్రహ్మ, విష్ణువుల మధ్య సాధారణ పోలిక చేయడం కాదు. తన భక్తి సంప్రదాయంలో విష్ణువే పరమాత్మ అనే భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

“యెవ్వని మూలము యీ సచరాచర

మవ్వల నివ్వల నతనికే శరణు”

సచరాచర జగత్తు అంటే కదిలే జీవులు, కదలని పదార్థాలు—మొత్తం సృష్టి.

ఈ సమస్త జగత్తుకూ మూలం ఎవరు?

శ్రీహరే.

అందుకే అన్నమయ్య:

“అటువంటి పరమాత్మకే నా శరణు.”

అని చెబుతున్నారు.

ఇది కీర్తనలో మొదటి ముఖ్యమైన తాత్త్విక మెట్టు:

భగవంతుడు నా రక్షకుడు మాత్రమే కాదు; ఆయనే నా ఉనికికి మూలం.

భావం – రెండవ చరణం

“పురుషోత్తముడని పొగడి రెవ్వరిని

కరి నెవ్వడు గాచె”

ఇక్కడ అన్నమయ్య శ్రీహరిని పురుషోత్తముడుగా సంబోధిస్తున్నారు.

అంటే సర్వోన్నత పరమాత్మ.

తర్వాత గజేంద్ర మోక్షంను గుర్తుచేస్తున్నారు.

“కరి” అంటే ఏనుగు. ఇక్కడ గజేంద్రుడిని సూచిస్తుంది.

గజేంద్రుడు మొసలి బారిన చిక్కుకున్నప్పుడు తన శక్తితో బయటపడలేక చివరికి పరమాత్మను ప్రార్థించాడు. అతని ఆర్తనాదానికి స్పందించిన శ్రీహరి వచ్చి గజేంద్రుడిని రక్షించాడనే పురాణకథ ప్రసిద్ధి.

అందుకే అన్నమయ్య ప్రశ్న:

“ఆపదలో చిక్కుకున్న గజేంద్రుడిని ఎవరు రక్షించారు?”

సమాధానం:

శ్రీహరి.

ఇది భక్తికి ఒక ముఖ్యమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

మనిషి తన శక్తి పూర్తిగా విఫలమైనప్పుడు కూడా దైవాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు.

భక్తుడి ఆర్తి భగవంతునికి చేరుతుంది.

“ధర యెవ్వడెత్తి దనుజుల బొరిగొనె”

ఇక్కడ అన్నమయ్య శ్రీహరి అవతార వైభవాన్ని గుర్తుచేస్తున్నారు.

“ధర ఎత్తినవాడు” అనే భావం విష్ణువు వివిధ అవతారాలను, ముఖ్యంగా భూమిని రక్షించిన దైవకార్యాలను గుర్తు చేస్తుంది.

“దనుజులు” అంటే అసురులు.

విష్ణువు అనేక అవతారాల్లో దుష్టశక్తులను అణచి ధర్మాన్ని రక్షించాడు.

అందువల్ల భక్తునికి ఆయన:

రక్షకుడు.

లోకానికి:

ధర్మరక్షకుడు.

అధర్మానికి:

అణచివేసే శక్తి.

అందుకే అన్నమయ్య మళ్లీ అదే నిర్ణయానికి వస్తారు:

“మేమిక ఆయనకే శరణు.”

భావం – మూడవ చరణం

“శ్రీసతి యెవ్వని జేరి వురమునను

భాసిల్లె నెవ్వడు పరమంబై”

ఇక్కడ అన్నమయ్య శ్రీమహాలక్ష్మిని ప్రస్తావిస్తున్నారు.

“శ్రీసతి” అంటే శ్రీదేవి.

విష్ణువు వక్షస్థలంపై శ్రీదేవి నివసిస్తుందని వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భావిస్తారు.

అందుకే అన్నమయ్య:

“శ్రీదేవి ఎవరి వక్షస్థలంలో ప్రకాశిస్తోంది?”

అని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ఆయనే పరమాత్మ.

ఇక్కడ శ్రీ–నారాయణ తత్త్వం కనిపిస్తుంది.

శ్రీదేవి అనుగ్రహం మరియు నారాయణుని అనుగ్రహం భక్తి సంప్రదాయంలో పరస్పర సంబంధితంగా భావించబడతాయి.

“దాసుల కొరకై తగు శ్రీవేంకట

మాస చూపి నితడతనికె శరణు”

కీర్తన చివరికి మన దృష్టి తిరుమల వైపు వస్తుంది.

వేదాలు, పురాణాలు చెప్పే పరమాత్మ ఎక్కడ ఉన్నాడు?

అన్నమయ్య సమాధానం:

శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా తిరుమలలో.

భక్తుల కోసం తనను తాను అందుబాటులో ఉంచుకున్న దైవం.

ఇక్కడ “దాసుల కొరకై” అనే పదం చాలా ముఖ్యమైనది.

భక్తులు స్వామిని చేరుకోవడానికి ఆయన స్వయంగా తిరుమలలో కొలువై ఉన్నాడనే భక్తి భావన ఇందులో కనిపిస్తుంది.

అంటే:

పరబ్రహ్మం → శ్రీహరి → శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు

అన్నమయ్య దృష్టిలో ఇవి వేర్వేరు దేవతలు కాదు.

ఒకే పరమాత్మ యొక్క దైవస్వరూపాలు.

అందుకే చివరికి:

“అతనికే శరణు.”

అని కీర్తన ముగుస్తుంది.

“ఎవ్వని…” అనే ప్రశ్నలలో దాగిన సమాధానం

ఈ కీర్తనలో ఒక ప్రత్యేకమైన కవితా నిర్మాణం ఉంది.

అన్నమయ్య పదేపదే ప్రశ్నిస్తున్నారు:

ఎవ్వని నాభిని?
ఎవ్వడు రక్షకుడు?
ఎవ్వని మూలము?
ఎవ్వడు గాచె?
ఎవ్వడు పరమంబై?

ప్రతి ప్రశ్నకు సమాధానం ఒక్కటే:

శ్రీహరి.

ఇది కీర్తనకు గొప్ప నిర్మాణాత్మక అందాన్ని ఇస్తుంది.

అన్నమయ్య మొదట ప్రశ్నిస్తారు.

తర్వాత పురాణ ఘట్టాలను గుర్తుచేస్తారు.

చివరికి ప్రతి ప్రశ్నను శరణాగతిగా మార్చేస్తారు.

ఈ కీర్తనలో శ్రీహరి యొక్క ఐదు రూపాలు

ఈ కీర్తనను గమనిస్తే శ్రీహరి ఐదు ప్రధాన రూపాల్లో కనిపిస్తాడు.

సృష్టికి మూలం

బ్రహ్మదేవుడికి మూలమైనవాడు.

జగద్రక్షకుడు

సమస్త సచరాచర జగత్తును రక్షించేవాడు.

ఆపద్బాంధవుడు

గజేంద్రుడిని రక్షించినవాడు.

ధర్మరక్షకుడు

దనుజులను అణచి ధర్మాన్ని కాపాడినవాడు.

భక్తవత్సలుడు

దాసుల కోసం తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా కొలువైనవాడు.

ఈ ఐదు భావాలు కలిసినప్పుడు అన్నమయ్యకు కనిపించే శ్రీహరి సంపూర్ణ స్వరూపం మనకు అర్థమవుతుంది.

శరణాగతి – ఈ కీర్తన యొక్క హృదయం

ఈ కీర్తనలో పదేపదే వచ్చే మాట:

“అతనికే శరణు.”

ఇది యాదృచ్ఛికంగా పునరావృతం కాదు.

అన్నమయ్య చెప్పే తత్త్వం:

మనకు అన్నింటికీ సమాధానం తెలియకపోవచ్చు.

మన శక్తి పరిమితమే.

మన భవిష్యత్తు మనకు తెలియదు.

కష్టాలు ఎప్పుడు వస్తాయో తెలియదు.

కానీ ఒకటి మాత్రం మన చేతిలో ఉంది—

ఎవరిని ఆశ్రయించాలో నిర్ణయించుకోవడం.

అన్నమయ్యకు ఆ ఆశ్రయం:

శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

ఆధునిక జీవితానికి ఈ కీర్తన చెప్పే సందేశం

నేటి జీవితంలో మనిషి ఎన్నో ఆధారాలపై ఆధారపడుతున్నాడు.

ఉద్యోగం, డబ్బు, టెక్నాలజీ, సంబంధాలు, సామాజిక స్థానం—ఇవన్నీ అవసరమైనవే.

కానీ ఇవన్నీ మారిపోయే అవకాశం ఉంది.

ఒక రోజు ఉన్నది మరొక రోజు ఉండకపోవచ్చు.

అలాంటి మార్పుల మధ్య మనస్సుకు ఒక ఆధ్యాత్మిక ఆధారం అవసరం.

అన్నమయ్య దృష్టిలో ఆ ఆధారం శ్రీహరి.

ఇది ప్రపంచాన్ని వదిలి వెళ్లమనే సందేశం కాదు.

ప్రపంచంలో జీవిస్తూ, అంతరంగంలో దైవాన్ని ఆశ్రయించమనే సందేశం.

ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య జయంతి ఉత్సవాలు, ఆలయ సంగీత సేవలు, భజనలు, ఆధ్యాత్మిక సభలు మరియు కర్ణాటక సంగీత కార్యక్రమాల్లో ఆలపించడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

ప్రత్యేకంగా శరణాగతి, భక్తవాత్సల్యం, శ్రీహరి మహిమ ప్రధానమైన సందర్భాల్లో ఈ కీర్తన ఎంతో అర్థవంతంగా ఉంటుంది.

సంబంధిత అన్నమయ్య కీర్తనలు

విష్ణుముఖంలో మరిన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలను కూడా చదవండి:

• అన్ని మంత్రములు — శ్రీ వేంకటేశ్వర నామ మహిమ
• బ్రహ్మ కడిగిన పాదము — శ్రీహరి దివ్యచరణ మహిమ
• కొండలలో నెలకొన్న — భక్తులపై శ్రీనివాసుని కరుణ
• ఇందరికీ అభయంబు — శ్రీహరి దివ్యహస్తం, అభయప్రదత్వం

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “ఘనుడాతడే మము గాచుగాక” కీర్తన ఎవరి గురించి?

ఈ కీర్తన శ్రీమహావిష్ణువు మరియు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. అన్నమయ్య శ్రీహరిని సృష్టికి మూలమైనవాడిగా, జగద్రక్షకుడిగా, భక్తులను కాపాడేవాడిగా స్తుతించారు.

2. ఈ కీర్తనలో గజేంద్రుడిని ఎందుకు ప్రస్తావించారు?

గజేంద్రుడు ఆపదలో చిక్కుకున్నప్పుడు శ్రీహరిని శరణు కోరాడు. విష్ణువు అతని ప్రార్థనకు స్పందించి రక్షించాడనే గజేంద్ర మోక్షం పురాణ ఘట్టాన్ని అన్నమయ్య గుర్తుచేస్తున్నారు. దీని ద్వారా భక్తుని ఆర్తికి శ్రీహరి స్పందిస్తాడనే భావం వ్యక్తమవుతుంది.

3. “సచరాచరమవ్వల నివ్వల” అంటే ఏమిటి?

సచరాచరము అంటే కదిలే జీవులు మరియు కదలని పదార్థాలతో కూడిన సమస్త సృష్టి. ఆ సమస్త జగత్తుకూ శ్రీహరే మూలాధారం అని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

“ఘనుడాతడే మము గాచుగాక హరి” అన్నమయ్యలోని సంపూర్ణ శరణాగతి భావాన్ని మనకు పరిచయం చేసే కీర్తన.

బ్రహ్మదేవుడికి మూలమైనవాడు ఆయనే.

సమస్త చరాచర జగత్తుకు మూలమైనవాడు ఆయనే.

గజేంద్రుడిని రక్షించినవాడు ఆయనే.

అధర్మాన్ని అణచినవాడు ఆయనే.

శ్రీదేవిని తన వక్షస్థలంలో ధరించినవాడు ఆయనే.

భక్తుల కోసం తిరుమలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా కొలువైనవాడు కూడా ఆయనే.

అందుకే అన్నమయ్య ప్రతి చరణం చివర ఒకే నిర్ణయానికి వస్తారు:

“అతనికే శరణు.”

మనిషి తన శక్తితో సాధించగలిగినదానికి ఒక పరిమితి ఉంటుంది. కానీ భక్తి, విశ్వాసం, శరణాగతికి హద్దులు లేవు.

అన్నమయ్య చూపించిన మార్గం అందుకే చాలా సరళమైనది:

పరమాత్మను గుర్తించు — ఆయనను ఆశ్రయించు — ఆయనపై విశ్వాసం ఉంచు.

ఆ పరమాశ్రయమే:

శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.