రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“హరినామము కడు నానందకరము” అనే అన్నమాచార్య కీర్తన భగవంతుని నామస్మరణ మహిమను ఎంతో సరళంగా, హృద్యంగా తెలియజేస్తుంది. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీహరి, శ్రీమహావిష్ణువు, ముఖ్యంగా శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి నామాన్ని స్మరించడం వల్ల కలిగే ఆనందం, పాప విమోచనం, మోక్షప్రాప్తి, ఆధ్యాత్మిక శాంతి గురించి అన్నమయ్య వివరిస్తారు. 15వ శతాబ్దానికి చెందిన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. ఈ కీర్తనలోని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే—క్లిష్టమైన తాత్త్విక విషయాలను కూడా “మనసా” అని మనసును నేరుగా సంబోధిస్తూ చాలా సులభమైన భాషలో చెప్పారు. హరినామాన్ని మరచిపోకుండా తలచమని, పొగడమని, మనసారా అనుభవించమని అన్నమయ్య ఇచ్చే ఆధ్యాత్మిక సందేశమే ఈ కీర్తనకు చిరస్థాయి ప్రాధాన్యతను ఇచ్చింది.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

హరినామము కడు నానందకరము
మరుగవో మరుగవో మరుగవో మనసా ||

చరణం 1

నళినాక్షు శ్రీనామము
కలిదోషహరము కైవల్యము |
ఫలసారము బహుబంధ మోచనము
తలచవో తలచవో మనసా ||

చరణం 2

నగధరు నామము నరకహరణము
జగదేకహితము సమ్మతము |
సగుణ నిర్గుణము సాక్షాత్కారము
పొగడవో పొగడవో పొగడవో మనసా ||

చరణం 3

కడగి శ్రీవేంకటపతి నామము
ఒడి ఒడినే సంపత్కరము |
అడియాలం బిల నతి సుఖమూలము
తడవవో తడవవో తడవవో మనసా ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
హరినామము	శ్రీహరి యొక్క పవిత్రమైన నామం; విష్ణువు నామస్మరణ
కడు	చాలా, అత్యంత
నానందకరము	గొప్ప ఆనందాన్ని కలిగించేది
మరుగవో	మరవకుము, మరచిపోవద్దు
నళినాక్షు	తామరపువ్వుల వంటి నేత్రాలు కలవాడు; శ్రీమహావిష్ణువు
కలిదోషహరము	కలియుగంలోని పాపాలు, దోషాలను తొలగించేది
కైవల్యము	మోక్షం; పరమాత్మతో ఏకత్వాన్ని పొందే పరమ స్థితి
ఫలసారము	సమస్త ఫలితాలలోని సారమైన పరమ ఫలితం
బహుబంధ మోచనము	అనేక బంధాల నుండి విముక్తి కలిగించేది
నగధరు	పర్వతాన్ని ధరించినవాడు; గోవర్ధనగిరిని ఎత్తిన శ్రీకృష్ణుడు
నరకహరణము	నరకభయం, నరకప్రాప్తి నుండి రక్షించేది
జగదేకహితము	సమస్త జగత్తుకు ఏకైక మేలు చేసేది
సమ్మతము	అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైనది; శాస్త్రసమ్మతమైనది
సగుణము	గుణాలు, రూపం, లక్షణాలతో భగవంతుడిని భావించడం
నిర్గుణము	గుణాలు, రూపాలకు అతీతమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపం
సాక్షాత్కారము	ప్రత్యక్షమైన దైవానుభూతి
కడగి	బాగా, సంపూర్ణంగా, శ్రద్ధగా
శ్రీవేంకటపతి	తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి
సంపత్కరము	సంపదను, శుభాన్ని కలిగించేది
అడియాలం	భక్తితో ఆశ్రయించడం/ఆధారపడటం అనే భావాన్ని సూచించే పదప్రయోగం
సుఖమూలము	నిజమైన ఆనందానికి మూలమైనది
తడవవో	తరచుగా స్మరించు, అనుభవించు, ఆశ్రయించు

పల్లవి భావం

“హరినామము కడు నానందకరము” అని అన్నమయ్య మొదటే ఒక గొప్ప సత్యాన్ని చెబుతున్నారు. శ్రీహరి నామాన్ని పలకడం, వినడం, స్మరించడం మనసుకు అపారమైన ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

ఇక్కడ “మనసా” అనే సంబోధన చాలా ముఖ్యమైనది. మనిషి బయట ప్రపంచంలోని విషయాల కోసం ఎంతగా పరుగులు తీసినా శాశ్వతమైన ఆనందం దొరకదు. కానీ భగవంతుని నామస్మరణలో లభించే ఆనందం అంతరంగానికి సంబంధించినది.

అందుకే అన్నమయ్య తన మనసుతో “ఈ హరినామాన్ని ఎన్నటికీ మరచిపోవద్దు” అని పదేపదే చెబుతున్నారు.

మొదటి చరణం భావం

“నళినాక్షు శ్రీనామము కలిదోషహరము కైవల్యము” — తామరలాంటి నేత్రాలు కలిగిన శ్రీహరి నామం కలియుగ దోషాలను తొలగిస్తుంది. అంతేకాదు, అది కైవల్యమనే పరమమైన మోక్షస్థితికి దారితీస్తుంది.

మనిషి జీవితంలో అనేక బంధాలు ఉంటాయి—కోరికలు, భయాలు, అహంకారం, కర్మబంధాలు, సంసార బాధ్యతలు. ఇవన్నీ మనసును నిరంతరం కలవరపెడుతుంటాయి.

అన్నమయ్య దృష్టిలో హరినామస్మరణ ఈ బంధాల నుండి విముక్తికి మార్గం. అందుకే “బహుబంధ మోచనము” అని అంటారు.

చివరగా తన మనసును ఉద్దేశించి “తలచవో” అని అడుగుతున్నారు. అంటే శ్రీహరి నామాన్ని నిరంతరం స్మరించమని ప్రేరేపిస్తున్నారు.

రెండవ చరణం భావం

“నగధరు నామము నరకహరణము” అని అన్నమయ్య శ్రీకృష్ణుని గోవర్ధనగిరి ధరించిన రూపాన్ని గుర్తు చేస్తున్నారు. ఆ పరమాత్మ నామస్మరణ నరకభయాన్ని తొలగించగలదని చెబుతున్నారు.

“జగదేకహితము” అనే పదంలో అన్నమయ్య సందేశం మరింత విశాలమవుతుంది. హరినామం ఒక వ్యక్తికి మాత్రమే కాదు, సమస్త జగత్తుకు మేలు చేసేదిగా ఆయన భావిస్తున్నారు.

అదే సమయంలో భగవంతుడు సగుణుడిగానూ, నిర్గుణుడిగానూ అనుభవించగల పరబ్రహ్మ స్వరూపమని చెబుతున్నారు.

రూపంతో ఉన్న శ్రీహరిని భక్తితో ఆరాధించినా, రూపరహితమైన పరబ్రహ్మను ధ్యానించినా చివరకు కలిగేది దైవానుభూతే. అందుకే “సగుణ నిర్గుణము సాక్షాత్కారము” అని అద్భుతమైన తాత్త్విక భావాన్ని ఒకే పాదంలో వ్యక్తం చేశారు.

మూడవ చరణం భావం

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య తన భక్తి దృష్టిని నేరుగా శ్రీవేంకటపతి వైపు తీసుకెళ్తారు.

శ్రీహరి నామాలలో తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని నామం తనకు అత్యంత ప్రియమైనదని ఈ చరణం ద్వారా తెలుస్తుంది. వేంకటపతి నామాన్ని భక్తితో స్మరించడం శుభాన్ని, సంపదను, సుఖాన్ని ప్రసాదిస్తుందని చెబుతున్నారు.

ఇక్కడ “సంపద” అంటే కేవలం ధనం మాత్రమే కాదు. భక్తి, మనశ్శాంతి, సద్బుద్ధి, దైవానుగ్రహం వంటి ఆధ్యాత్మిక సంపదలను కూడా ఇందులో భావించవచ్చు.

అందుకే చివరగా “తడవవో” అని మనసును పదేపదే ప్రేరేపిస్తున్నారు—శ్రీవేంకటేశ్వరుని నామాన్ని నిరంతరం ఆశ్రయించు, స్మరించు, అనుభవించు అని.

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన సందేశం

ఈ కీర్తన మొత్తాన్ని ఒకే వాక్యంలో చెప్పాలంటే:

“కలియుగంలో భగవంతుని నామస్మరణ సులభమైన, ఆనందదాయకమైన, మనసును పవిత్రం చేసే ఆధ్యాత్మిక మార్గం.”

అన్నమయ్య ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, పెద్ద పెద్ద తాత్త్విక సిద్ధాంతాలను సామాన్య భక్తుడికి అర్థమయ్యేలా చెప్పారు. “మనసా” అని తన మనసును సంబోధించడం ద్వారా ప్రతి శ్రోత తనతో తానే మాట్లాడుకున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది.

సందర్భం

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలు ప్రధానంగా తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి సంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానం పొందాయి. హరినామ మహిమను ప్రధానంగా చెప్పే ఈ కీర్తనను భజనలు, భక్తి సంగీత కార్యక్రమాలు, దేవాలయ సంగీత కార్యక్రమాలు, సంకీర్తన గోష్ఠుల్లో ఆలపించడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

పల్లవిలోని “మరుగవో మరుగవో మరుగవో మనసా”, చరణాల్లోని “తలచవో…”, “పొగడవో…”, “తడవవో…” వంటి పునరుక్తులు గానంలో భక్తి భావాన్ని మరింత బలంగా వ్యక్తం చేస్తాయి.

ఈ కీర్తనకు అనేక మంది గాయకులు, సంగీత విద్వాంసులు తమ తమ శైలిలో స్వరరూపాలు, గానరూపాలు అందించారు. అన్నమయ్య సంకీర్తనల మాదిరిగానే ఇది కూడా భక్తి సంగీత సంప్రదాయంలో నామస్మరణ ప్రాధాన్యాన్ని చాటుతుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీహరి, శ్రీమహావిష్ణువు, శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి నామ మహిమను గురించి చెబుతుంది. చివరి చరణంలో ప్రత్యేకంగా “శ్రీవేంకటపతి నామము” అని శ్రీవేంకటేశ్వరుని స్తుతించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

హరినామస్మరణ, భజనలు, దేవాలయ భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, ఆధ్యాత్మిక సంగీత సభల్లో ఈ కీర్తనను పాడవచ్చు. ప్రత్యేకంగా భగవన్నామ మహిమను ప్రధానంగా ఉంచే సందర్భాలకు ఇది ఎంతో అనుకూలం.

3. “మరుగవో మనసా” అనే పదానికి అర్థం ఏమిటి?

“మరుగవో మనసా” అంటే “ఓ మనసా! మరచిపోకు” అని అర్థం. శ్రీహరి నామాన్ని ఎప్పుడూ మరచిపోకుండా స్మరించమని అన్నమయ్య తన మనసుకు ఇచ్చే ఆధ్యాత్మిక ఉపదేశం ఇది.

“హరినామము కడు నానందకరము” కేవలం ఒక భక్తి గీతం మాత్రమే కాదు; నామస్మరణ యొక్క శక్తిని వివరించే ఆధ్యాత్మిక సందేశం కూడా. కలియుగ దోషాలను తొలగించే హరినామం, బంధాల నుంచి విముక్తిని ఇచ్చే నామం, సగుణ–నిర్గుణ పరబ్రహ్మ సాక్షాత్కారానికి దారితీసే నామం, చివరకు శ్రీవేంకటపతి నామంగా భక్తునికి సుఖాన్ని అందించే దైవనామం—ఈ నాలుగు కోణాలను అన్నమయ్య నాలుగు భాగాల్లో మన ముందుంచారు.

“తలచవో… పొగడవో… తడవవో… మనసా” అనే పిలుపు ఈ కీర్తనకు ప్రాణం. మనసును హరినామంలో నిలిపితే అదే నిజమైన ఆనందానికి మార్గమని అన్నమయ్య ఈ సంకీర్తన ద్వారా మనకు గుర్తుచేస్తున్నారు.