రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“జయ జయ రామా సమరవిజయ రామా” అన్నది శ్రీరాముని వీరత్వాన్ని, భక్తుల పట్ల ఆయన కరుణను, ధర్మ పరిరక్షణను స్తుతించే అందమైన అన్నమాచార్య సంకీర్తన. ఈ కీర్తనలో శ్రీరాముడు కేవలం అయోధ్యకు రాజుగా మాత్రమే కాకుండా, సముద్రంపై వారధిని నిర్మించిన రాముడిగా, రావణుని సంహరించిన వీరుడిగా, అహల్యను రక్షించిన దయామూర్తిగా, కుశలవులను ప్రేమించిన తండ్రిగా మరియు చివరికి శ్రీవేంకటాద్రిపై వెలసిన దైవస్వరూపంగా దర్శనమిస్తాడు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని కేంద్రంగా చేసుకుని అనేక వేల సంకీర్తనలు రచించారు. ఈ కీర్తనలో రామాయణంలోని ముఖ్యమైన ఘట్టాలను సంక్షిప్తంగా ప్రస్తావిస్తూ, శ్రీరాముని మహిమను భక్తి, శౌర్యం, ధర్మం అనే మూడు కోణాల్లో ఆవిష్కరించారు.

పూర్తిసాహిత్యం

పల్లవి

జయ జయ రామా సమరవిజయ రామా |
భయహర నిజభక్తపారీణ రామా ||

చరణం 1

జలధిబంధించిన సౌమిత్రిరామా
సెలవిల్లువిరచినసీతారామా |
అలసుగ్రీవునేలినాయోధ్యరామా
కలిగి యఙ్ఞముగాచేకౌసల్యరామా ||

చరణం 2

అరిరావణాంతక ఆదిత్యకులరామా
గురుమౌనులను గానేకోదండరామా |
ధర నహల్యపాలిటిదశరథరామా
హరురాణినుతులలోకాభిరామా ||

చరణం 3

అతిప్రతాపముల మాయామృగాంతక రామా
సుతకుశలవప్రియ సుగుణ రామా |
వితతమహిమలశ్రీవేంకటాద్రిరామా
మతిలోనబాయనిమనువంశరామా ||

పదం	అర్థం
జయ జయ	విజయము కలుగుగాక, కీర్తి కలుగుగాక
సమరవిజయ	యుద్ధంలో విజయాన్ని సాధించినవాడు
భయహర	భయాన్ని తొలగించేవాడు
నిజభక్త	నిజమైన, పరిపూర్ణమైన భక్తుడు
పారీణ	రక్షించేవాడు, సంరక్షించేవాడు
జలధి	సముద్రం
జలధిబంధించిన	సముద్రంపై వారధి నిర్మించిన
సౌమిత్రి	సుమిత్రాదేవి కుమారుడు లక్ష్మణుడు
సెలవిల్లు	శివుని విల్లు; పినాకం
విరచించిన	విరిచిన, విరగగొట్టిన
సీతారామ	సీతాదేవి భర్త అయిన శ్రీరాముడు
సుగ్రీవుడు	వానర రాజు; శ్రీరామునికి మిత్రుడు
అలసు	బాధపడిన, శ్రమించిన
అయోధ్యరామ	అయోధ్యకు చెందిన శ్రీరాముడు
యజ్ఞము	పవిత్రమైన వైదిక కర్మ
కౌసల్య	శ్రీరాముని తల్లి
అరి	శత్రువు
రావణాంతక	రావణుని సంహరించినవాడు
ఆదిత్యకుల	సూర్యవంశానికి చెందిన
కోదండరామ	కోదండం అనే విల్లు ధరించిన శ్రీరాముడు
నహల్య / అహల్య	గౌతమ మహర్షి భార్య; శ్రీరాముని అనుగ్రహంతో శాపవిముక్తురాలు
పాలిటి	పాలించిన, రక్షించిన, అనుగ్రహించిన
హరురాణి	పార్వతీదేవి
నుతులు	స్తుతులు, ప్రశంసలు
లోకాభిరామ	సమస్త లోకాలకు ఆనందాన్ని కలిగించేవాడు
అతిప్రతాపము	అపారమైన పరాక్రమం
మాయామృగం	మారీచుడు ధరించిన మాయా జింక రూపం
మాయామృగాంతక	మాయామృగాన్ని సంహరించినవాడు
సుత	కుమారుడు / సంతానం
కుశలవ	శ్రీరాముని కుమారులు కుశుడు, లవుడు
ప్రియ	ఇష్టమైనవాడు, ప్రేమించేవాడు
సుగుణ	మంచి గుణాలు కలిగినవాడు
వితత	విస్తరించిన, అపారమైన
మహిమ	గొప్పతనం, దైవ వైభవం
శ్రీవేంకటాద్రి	తిరుమలలోని పవిత్రమైన వేంకట పర్వతం
మతిలోనబాయని	మనస్సులోనుండి ఎన్నటికీ తొలగిపోని
మనువంశ	సూర్యవంశ పరంపరకు చెందిన

పల్లవి భావం

“జయ జయ రామా సమరవిజయ రామా” అంటూ అన్నమాచార్యులు శ్రీరాముని విజయాన్ని కీర్తిస్తున్నారు. ధర్మం కోసం జరిగిన యుద్ధంలో విజయం సాధించిన రాముడు భక్తుల భయాలను తొలగించే దయామూర్తి. తనను నిజమైన మనసుతో ఆశ్రయించిన భక్తులను రక్షించడం ఆయన స్వభావం.

ఇక్కడ శ్రీరాముని వీరత్వంతో పాటు ఆయనలోని భక్తవాత్సల్యాన్ని కూడా కవి ప్రస్తావిస్తున్నారు. శత్రువులకు యుద్ధవీరుడైన రాముడే భక్తులకు మాత్రం అభయాన్ని ఇచ్చే కరుణామూర్తి.

చరణం 1 భావం

మొదటి చరణంలో రామాయణంలోని ముఖ్యమైన సంఘటనలను వరుసగా గుర్తుచేస్తారు.

“జలధిబంధించిన సౌమిత్రిరామా” అనే భావంలో సముద్రాన్ని దాటి లంకకు చేరేందుకు రామసేన నిర్మించిన సముద్ర వారధి గుర్తుకు వస్తుంది. సౌమిత్రి అంటే లక్ష్మణుడు. రాముని కార్యసాధనలో లక్ష్మణుని సేవ, సహకారం కూడా ముఖ్యమైనది.

“సెలవిల్లువిరచిన సీతారామా” ద్వారా సీతాస్వయంవరంలో శివధనుస్సును విరిచిన శ్రీరాముని పరాక్రమాన్ని కీర్తిస్తున్నారు. సీతాదేవిని వివాహం చేసుకున్న రాముడు “సీతారాముడు”గా భక్తుల హృదయాలలో నిలిచాడు.

తరువాత సుగ్రీవుడికి రాముడు అందించిన సహాయాన్ని గుర్తుచేస్తారు. సుగ్రీవుని బాధను తొలగించి అతనికి రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందేలా చేసిన రాముడు స్నేహధర్మాన్ని నిలబెట్టాడు.

చివరగా కౌసల్యాదేవి కుమారుడైన రాముని స్మరిస్తూ, యజ్ఞాది పవిత్ర కార్యాలతో అనుబంధమైన ఆయన దైవస్వరూపాన్ని కవి సూచిస్తున్నారు.

చరణం 2 భావం

రెండవ చరణంలో శ్రీరాముని శౌర్యం మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

“అరిరావణాంతక” అంటే శత్రువైన రావణుని అంతం చేసినవాడు. రావణ సంహారం ద్వారా ధర్మాన్ని స్థాపించిన రాముడు ఆదిత్యకుల రాముడు, అంటే సూర్యవంశానికి చెందినవాడు.

“కోదండరామ” అనే పదం రాముని ప్రసిద్ధ ఆయుధమైన కోదండాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. ధర్మరక్షణ కోసం విల్లు ధరించిన రాముడు వీరత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాడు.

అహల్యకు రాముని అనుగ్రహం మరో ముఖ్యమైన ఘట్టం. రాముని పాదస్పర్శతో అహల్య శాపవిముక్తురాలైన కథను కవి “నహల్యపాలిటి దశరథరామా” అనే భావంలో గుర్తుచేస్తారు. అందువల్ల రాముడు కేవలం శత్రువులను సంహరించే వీరుడే కాదు; బాధితులను ఉద్ధరించే కరుణామూర్తి కూడా.

చివరగా శివుని కుటుంబానికి, దేవతలకు, సమస్త లోకాలకు ప్రీతిపాత్రుడైన లోకాభిరాముడిగా శ్రీరాముని స్తుతిస్తున్నారు.

చరణం 3 భావం

మూడవ చరణంలో రాముని పరాక్రమంతో పాటు ఆయన కుటుంబ ప్రేమ, సుగుణాలు మరియు తిరుమలతో ఆయనకున్న దైవిక సంబంధాన్ని కవి చూపిస్తున్నారు.

సీతమ్మను అపహరించడానికి కారణమైన మాయామృగాన్ని సంహరించిన రాముడు “మాయామృగాంతక”. ఈ సంఘటన రామాయణ కథలో కీలకమైన మలుపు.

“సుత కుశలవప్రియ సుగుణ రామా” అంటూ తన కుమారులైన కుశుడు, లవుడిని ప్రేమించిన తండ్రిగా రాముని చిత్రిస్తున్నారు. రాజధర్మాన్ని పాటించడంతో పాటు కుటుంబ ప్రేమను కలిగిన సుగుణశీలిగా ఆయనను కవి స్మరిస్తున్నారు.

చివరగా ఈ కీర్తన భక్తిని తిరుమల వైపు తీసుకువెళుతుంది. “వితత మహిమల శ్రీవేంకటాద్రి రామా” అంటూ శ్రీవేంకటాద్రిపై వెలసిన రాముని అపారమైన మహిమను కీర్తిస్తున్నారు.

“మతిలోన బాయని మనువంశ రామా” అంటే మనస్సులో నుంచి ఎన్నటికీ తొలగిపోని సూర్యవంశ రాముడని భావం. శ్రీరాముని నామస్మరణ భక్తుని మనస్సులో ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉండాలని ఈ చరణం సూచిస్తుంది.

సందర్భం

ఈ కీర్తనను శ్రీరాముని భక్తి, రామాయణ ఘట్టాలు మరియు ధర్మవిజయాన్ని స్మరించే సందర్భాల్లో ఆలపించవచ్చు. ముఖ్యంగా శ్రీరామ నవమి, రామాలయ ఉత్సవాలు, భజన కార్యక్రమాలు, హరికథలు మరియు అన్నమాచార్య సంకీర్తన కార్యక్రమాల్లో దీనికి అనుకూలమైన స్థానం ఉంటుంది.

కీర్తనలో చివరగా “శ్రీవేంకటాద్రిరామా” అనే సంబోధన రావడం వల్ల తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిలో రామతత్త్వాన్ని దర్శించే వైష్ణవ భక్తి భావం కూడా ఇందులో కనిపిస్తుంది.

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలను సంగీత కచేరీలు, భజన సంప్రదాయాలు మరియు ఆలయ సంగీత కార్యక్రమాల్లో వివిధ రాగాలు, తాళాలతో ఆలపిస్తుంటారు. ఈ కీర్తనకు కూడా గాయకులు తమ సంగీత సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా భిన్నమైన బాణీలను ఉపయోగిస్తారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “జయ జయ రామా సమరవిజయ రామా” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీరామచంద్రుని గురించి. రామాయణంలోని ఆయన పరాక్రమం, భక్తరక్షణ, ధర్మపాలన, సుగుణాలు మరియు రావణ సంహారాన్ని అన్నమాచార్యులు కీర్తించారు. చివరగా శ్రీవేంకటాద్రిపై వెలసిన రామస్వరూపాన్ని కూడా స్మరించారు.

2. ఈ కీర్తనలో ఏ రామాయణ ఘట్టాలను ప్రస్తావించారు?

సముద్రంపై వారధి నిర్మాణం, శివధనుస్సు విరచడం, సుగ్రీవునికి సహాయం చేయడం, రావణ సంహారం, అహల్యకు శాపవిమోచనం, మాయామృగ సంహారం మరియు కుశలవుల పట్ల రాముని ప్రేమ వంటి అనేక ముఖ్యమైన ఘట్టాలు ఇందులో కనిపిస్తాయి.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడవచ్చు?

శ్రీరామ నవమి, రామాలయ ఉత్సవాలు, భజన కార్యక్రమాలు, అన్నమాచార్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు మరియు శ్రీరాముని భక్తి కార్యక్రమాల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపించవచ్చు. రాముని నామస్మరణకు అనుకూలమైన భక్తి గీతంగా కూడా దీనిని పాడవచ్చు.

“జయ జయ రామా సమరవిజయ రామా” కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు శ్రీరాముని ఒకే రూపంలో చూపించలేదు. వీరుడిగా, ధర్మరక్షకుడిగా, స్నేహశీలిగా, భక్తరక్షకుడిగా, కరుణామూర్తిగా, సుగుణశీలి తండ్రిగా మరియు శ్రీవేంకటాద్రి దైవస్వరూపంగా రాముని అనేక పార్శ్వాలను ఆవిష్కరించారు. అందుకే ఈ కీర్తన రామభక్తికి మాత్రమే కాకుండా, ధర్మం, సద్గుణం మరియు భక్తి విలువలను గుర్తుచేసే సంకీర్తనగా నిలుస్తుంది.

శ్రీరాముని నామస్మరణ మన హృదయాలలో ఎల్లప్పుడూ నిలిచి, భయాలను తొలగించి ధైర్యాన్ని, భక్తిని ప్రసాదించాలని ప్రార్థిద్దాం.