రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము” అన్నది తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల భక్తి, శరణాగతి, దాస్యభావాన్ని ప్రతిబింబించే అద్భుతమైన సంకీర్తన. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని స్తుతిస్తూ, తనకు లభించిన పరమమైన సంపద భౌతిక ఐశ్వర్యం కాదని, స్వామి సేవలో ఉండటమే తనకు కైవల్యం అని ప్రకటిస్తారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దంలో తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని మహిమను కీర్తిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. ఈ కీర్తనలో కూడా విష్ణువు, గోవిందుడు, కేశవుడు, జనార్దనుడు, నారాయణుడు, లక్ష్మీపతి, పుండరీకనయనుడు, వేంకటాధిపతి వంటి అనేక నామాలతో స్వామిని సంబోధిస్తూ, చివరకు “నా గతియే నీ దాస్యము”, “నా క్రమమెల్లను నీ కైంకర్యమే” అనే భావానికి చేరుకుంటారు. అందుకే ఇది కేవలం స్తోత్రగీతం మాత్రమే కాకుండా, భక్తుడు తన జీవితాన్ని భగవంతుని సేవకు అర్పించే శరణాగతి గీతంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము
తొలుతనెవ్వరికి దొరకనిది ||

చరణం 1

జయపురుషోత్తమ జయ పీతాంబర
జయజయ కరుణాజలనిధి |
దయ యెఱంగ నే ధర్మము నెఱగ నా
క్రియ యిది నీదివ్యకీర్తనమే ||

చరణం 2

శరణము గోవింద శరణము కేశవ
శరణు శరణు శ్రీజనార్ధన |
పరమ మెఱంగను భక్తి యెఱంగను
నిరతము నాగతి నీదాస్యమే ||

చరణం 3

నమో నారాయణా నమో లక్ష్మీపతి
నమో పుండరీకనయనా |
అమిత శ్రీవేంకటాధిప యిదె నా
క్రమమెల్లను నీకింకర్యమే ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
కైవల్యము	మోక్షం; పరమాత్మను చేరిన స్థితి; జననమరణ బంధాల నుంచి విముక్తి
తొలుత	మొదటగా, ఆది నుంచే
పురుషోత్తమ	సర్వోత్తముడైన పరమపురుషుడు; శ్రీమహావిష్ణువు
పీతాంబర	పసుపు/పీతవర్ణ వస్త్రాలను ధరించినవాడు
కరుణాజలనిధి	కరుణకు సముద్రంలాంటి వాడు; అపార దయాసాగరుడు
యెఱంగ	తెలుసుకోవడం, గ్రహించడం
దయ యెఱంగ	భగవంతుని దయను పూర్తిగా గ్రహించడం
క్రియ	చేయు కార్యం, ఆచరణ
దివ్యకీర్తన	భగవంతుని మహిమను గానం చేయడం
గోవింద	గోవులను, భూమిని, జీవులను రక్షించేవాడు; శ్రీమహావిష్ణువు
కేశవ	కేశి అనే రాక్షసుని సంహరించినవాడు; విష్ణువు యొక్క ప్రసిద్ధ నామం
జనార్దన	ప్రజలను రక్షించేవాడు; దుష్టులను శిక్షించి సజ్జనులను కాపాడేవాడు
పరమ	అత్యున్నతమైనది; పరమసత్యం
భక్తి	భగవంతునిపై ప్రేమ, విశ్వాసం, అంకితభావం
నిరతము	ఎల్లప్పుడూ, నిరంతరం
గతి	ఆశ్రయం, మార్గం, దిక్కు
దాస్యము	భగవంతుని సేవకుడిగా ఉండే భావం
నారాయణ	సమస్త జీవులకు ఆధారమైన పరమాత్మ; శ్రీమహావిష్ణువు
లక్ష్మీపతి	మహాలక్ష్మీదేవి భర్త; శ్రీమహావిష్ణువు
పుండరీకనయన	తామరపువ్వుల వంటి నేత్రాలు కలిగినవాడు
వేంకటాధిప	వేంకటాద్రికి అధిపతి; తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
క్రమము	విధానం, జీవన విధి, ఆచరణ
కైంకర్యము	భగవంతునికి ప్రేమతో చేసే సేవ

పల్లవి భావం

“కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము” అని అన్నమయ్య ఎంతో ఆనందంతో చెబుతున్నారు. తనకు లభించిన గొప్ప వరం కైవల్యం, అంటే పరమాత్మను చేరే మోక్షమార్గం.

ఇక్కడ కైవల్యం అనేది కేవలం మరణానంతరం పొందే మోక్షంగా మాత్రమే చూడాల్సిన అవసరం లేదు. భగవంతుని పట్ల సంపూర్ణమైన శరణాగతి, ఆయన సేవలో మనస్సును నిలపడం కూడా కైవల్యానికి దారితీసే మార్గంగా అన్నమయ్య భావిస్తున్నారు.

“తొలుతనెవ్వరికి దొరకనిది” అనే మాట ద్వారా, అత్యంత అరుదైన ఆధ్యాత్మిక సంపద తనకు లభించిందనే ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

మొదటి చరణం భావం

మొదటి చరణంలో అన్నమయ్య స్వామిని వరుసగా అనేక నామాలతో స్తుతిస్తారు:

పురుషోత్తమా! పీతాంబరధారీ! కరుణాసముద్రమా!

భగవంతుని దయను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం తనకు సాధ్యం కాకపోయినా, తనకు తెలిసిన ధర్మం, తనకు చేతనైన కార్యం ఒక్కటే అని చెబుతున్నారు.

అది ఏమిటంటే—

“నీ దివ్యకీర్తన చేయడం.”

అంటే స్వామి మహిమను గానం చేయడం, ఆయన నామాన్ని స్మరించడం, ఆయన గుణాలను కీర్తించడం తన జీవితంలోని అత్యంత పవిత్రమైన కార్యమని అన్నమయ్య భావిస్తున్నారు.

ఇది అన్నమయ్య సంకీర్తనా సంప్రదాయానికి కూడా ఎంతో దగ్గరైన భావం. భగవంతుని నామస్మరణ, గుణగానం ద్వారా భక్తుడు తన జీవితాన్ని పవిత్రం చేసుకోవచ్చనే సందేశం ఇందులో ఉంది.

రెండవ చరణం భావం

రెండవ చరణం పూర్తిగా శరణాగతి భావంతో నిండి ఉంది.

“శరణము గోవింద, శరణము కేశవ, శరణు శరణు శ్రీజనార్దన” అంటూ అన్నమయ్య స్వామిని తన ఏకైక ఆశ్రయంగా ప్రకటిస్తున్నారు.

తనకు పరమసత్యం ఏమిటో పూర్తిగా తెలియకపోవచ్చు. భక్తి యొక్క లోతును కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోకపోవచ్చు. కానీ ఒక విషయం మాత్రం తనకు స్పష్టంగా తెలుసు:

స్వామికి దాసుడిగా ఉండటమే తనకు సరైన గతి.

ఇక్కడ దాస్యభావం ఎంతో ముఖ్యమైనది. భక్తుడు తన అహంకారాన్ని విడిచి, “నేను నీ వాడిని; నీవే నా దిక్కు” అని భగవంతుని ముందు అర్పించుకోవడం ఈ చరణం యొక్క ప్రధాన సందేశం.

మూడవ చరణం భావం

చివరి చరణంలో నారాయణుడు, లక్ష్మీపతి, పుండరీకనయనుడు, వేంకటాధిపతి వంటి దివ్యనామాలతో స్వామిని స్తుతిస్తున్నారు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య తన జీవితానికి ఒక స్పష్టమైన నిర్ణయాన్ని ప్రకటిస్తున్నారు:

“నా క్రమమెల్లను నీ కైంకర్యమే.”

అంటే తన జీవితం మొత్తం స్వామి సేవకే అంకితం.

ఈ భావం పల్లవిలోని కైవల్యము అనే పదానికి పరిపూర్ణతను ఇస్తుంది. భక్తుడికి మోక్షం అంటే స్వామి నుంచి దూరంగా ఉండే విముక్తి కాదు; స్వామి సేవలో, ఆయన సన్నిధిలో, ఆయన కృపలో జీవించడం అనే భావన ఈ కీర్తనలో బలంగా కనిపిస్తుంది.

సందర్భం – ఎక్కడ పాడుతారు?

“కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము” వంటి అన్నమయ్య సంకీర్తనలు ముఖ్యంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, భజనలు, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, దేవాలయ సంగీత సేవలు వంటి సందర్భాల్లో ఆలపించడానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి.

ప్రత్యేకంగా తిరుమల శ్రీవారి భక్తి సంప్రదాయంలో అన్నమయ్య సంకీర్తనలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. స్వామివారి నామస్మరణ, భక్తి సంగీత కార్యక్రమాలు, ఆధ్యాత్మిక సభల్లో ఇలాంటి కీర్తనలు భక్తులను శరణాగతి భావంలోకి తీసుకెళ్తాయి.

ఈ కీర్తనలోని “శరణము గోవింద”, “నమో నారాయణా”, “నీ కైంకర్యమే” వంటి పదాలు సామూహిక గానానికి కూడా ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటాయి.

అన్నమయ్య కీర్తనలను కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు, హరికథా కళాకారులు, భజన బృందాలు మరియు భక్తి గాయకులు వివిధ రాగ-తాళ రూపాల్లో ఆలపిస్తూ వస్తున్నారు. ఒకే కీర్తనకు భిన్నమైన సంగీత రూపకల్పనలు ఉండటం వల్ల ప్రతి గాయకుడి rendition‌లో ప్రత్యేకమైన భక్తిరసాన్ని ఆస్వాదించవచ్చు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. అన్నమయ్య స్వామిని పురుషోత్తముడు, గోవిందుడు, కేశవుడు, నారాయణుడు, లక్ష్మీపతి, వేంకటాధిపతి వంటి విష్ణు నామాలతో స్తుతిస్తున్నారు.

2. “కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము” అంటే ఏమిటి?

“నాకు కైవల్యం లభించింది” అని అర్థం. ఇక్కడ కైవల్యం అంటే మోక్షం, పరమాత్మను చేరే స్థితి. స్వామి సేవ, నామస్మరణ, శరణాగతే తనకు పరమమైన ఆధ్యాత్మిక సంపద అని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

3. ఈ కీర్తనలో ప్రధాన సందేశం ఏమిటి?

ఈ కీర్తన యొక్క ప్రధాన సందేశం భగవంతుని నామస్మరణ, సంపూర్ణ శరణాగతి మరియు స్వామి కైంకర్యం. భక్తుడు తన అహంకారాన్ని విడిచి, “నీవే నా దిక్కు; నీ సేవే నా జీవితం” అనే భావంతో భగవంతునికి తనను తాను అర్పించుకోవాలని అన్నమయ్య తెలియజేస్తున్నారు.

“కలిగెనిదె నాకు కైవల్యము” కీర్తనలో అన్నమయ్య భక్తి యొక్క అత్యున్నత స్థితిని ఎంతో సరళమైన పదాల్లో ఆవిష్కరించారు. స్వామి నామాన్ని పాడటం నుంచి శరణాగతికి, అక్కడి నుంచి కైంకర్యానికి భక్తుని ప్రయాణాన్ని ఈ కీర్తన చూపిస్తుంది.

“నిరతము నాగతి నీదాస్యమే” అనే మాటలో భక్తుని సంపూర్ణ సమర్పణ కనిపిస్తే, “క్రమమెల్లను నీ కైంకర్యమే” అనే మాటలో జీవిత పరమార్థం కనిపిస్తుంది. అందుకే ఈ కీర్తనను విన్నా, పాడినా భక్తునిలో వేంకటేశ్వరుని పట్ల ప్రేమ, శరణాగతి, సేవాభావం మేల్కొనేలా చేసే ఆధ్యాత్మిక గీతంగా భావించవచ్చు.