అన్నమయ్య కీర్తన కొలని దోపరికి

రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“కొలని దోపరికి గొబ్బిళ్ళో” అన్నది శ్రీకృష్ణుని బాలలీలలు, దుష్ట సంహారం, భక్త రక్షణ వంటి మహిమలను కీర్తించే అన్నమాచార్యుల అందమైన సంకీర్తన. ఇందులో ప్రధానంగా శ్రీకృష్ణుడు, యదుకుల స్వామి, గోపబాలుడు, దైత్య సంహారి రూపాలలో స్తుతించబడతాడు. చివరగా అదే దివ్య స్వరూపం వేంకటగిరిపై కొండలయ్యగా, అంటే శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా దర్శనమిస్తుంది.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ తెలుగు వాగ్గేయకారులు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కీర్తిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, పురాణ కథలను సామాన్యులకు అర్థమయ్యే సరళమైన తెలుగు భాషలో అందించారు. “గొబ్బిళ్ళో” వంటి పదప్రయోగాలతో ఈ కీర్తనలో భక్తి, జానపద గేయశైలి, కృష్ణలీలలు ఒకే చోట కలుస్తాయి. అందువల్ల ఈ కీర్తన భక్తిగీతంగా మాత్రమే కాకుండా, తెలుగు సాంప్రదాయ గేయ సంపదలోనూ ప్రత్యేక స్థానాన్ని పొందింది.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

కొలని దోపరికి గొబ్బిళ్ళో యదు |
కుల స్వామికిని గొబ్బిళ్ళో ||

చరణం 1

కొండ గొడుగుగా గోవుల గాచిన |
కొండొక శిశువునకు గొబ్బిళ్ళో |
దండగంపు దైత్యుల కెల్లను తల |
గుండు గండనికి గొబ్బిళ్ళో ||

చరణం 2

పాప విధుల శిశుపాలుని తిట్టుల |
కోపగానికిని గొబ్బిళ్ళో |
యేపున కంసుని యిడుమల బెట్టిన |
గోప బాలునికి గొబ్బిళ్ళో ||

చరణం 3

దండివైరులను తరిమిన దనుజుల |
గుండె దిగులునకు గొబ్బిళ్ళో |
వెండిపైడి యగు వేంకట గిరిపై |
కొండలయ్యకును గొబ్బిళ్ళో ||

పదం	అర్థం
కొండొక శిశువు	చిన్నవాడైన బాలుడు; ఇక్కడ బాలకృష్ణుని సూచన
దండగంపు	పెద్ద సమూహం, గుంపు
దైత్యులు	రాక్షసులు, అసురులు
తల గుండు గండని	శత్రువులకు తీవ్రమైన ప్రమాదంగా మారినవాడు; దుష్టులను సంహరించేవాడు
పాప విధులు	పాపకార్యాలకు పాల్పడే వారు; దుష్టులు
శిశుపాలుడు	శ్రీకృష్ణునికి విరోధిగా ఉన్న రాజు; మహాభారతంలోని ప్రసిద్ధ పాత్ర
తిట్టులు	దూషణలు, నిందలు
కోపగాని	కోపించినవాడు; ఇక్కడ శిశుపాలుని దూషణలకు ఆగ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు
యేపున	ఉత్సాహంతో, బలంగా, సమర్థంగా అనే భావంలో
కంసుడు	మథురకు రాజైన శ్రీకృష్ణుని మేనమామ, కృష్ణునికి ప్రధాన శత్రువు
యిడుమలు	కష్టాలు, బాధలు, ఇబ్బందులు
బెట్టిన	కలిగించిన, పెట్టిన
గోప బాలుడు	గోపకుల మధ్య పెరిగిన బాలకృష్ణుడు
దండివైరులు	అనేకమంది శత్రువులు
తరిమిన	పారద్రోలిన, ఓడించి వెళ్లగొట్టిన
దనుజులు	దానవులు, అసురులు, రాక్షసులు
గుండె దిగులు	భయం, ఆందోళన, కలవరం
వేంకటగిరి	తిరుమల పర్వతం
వెండిపైడి	వెండి వలె ప్రకాశించేది; వేంకటగిరి యొక్క దివ్య ప్రకాశాన్ని సూచించే పదప్రయోగం
కొండలయ్య	కొండపై వెలసిన స్వామి; శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి అన్నమయ్య ఉపయోగించిన ఆప్యాయమైన పేరు

పల్లవి భావం

అన్నమయ్య శ్రీకృష్ణుని యదుకుల స్వామిగా స్తుతిస్తూ “గొబ్బిళ్ళో” అంటూ భక్తితో కీర్తిస్తున్నాడు. కృష్ణుడు తన లీలలతో ప్రజల హృదయాలను ఆకర్షించిన దైవస్వరూపుడు. యదువంశానికి ఆరాధ్యుడైన ఆ శ్రీకృష్ణుని మహిమను స్త్రీల భక్తి గేయ శైలిలో ఆనందంగా గానం చేయాలనే భావం పల్లవిలో కనిపిస్తుంది.

చరణం 1 భావం

గోవర్ధనగిరిని తన చిన్న వేలు మీద గొడుగులా ఎత్తి గోకుల ప్రజలను, గోవులను భారీ వర్షం నుంచి రక్షించిన బాలకృష్ణుని అన్నమయ్య స్మరిస్తున్నాడు. చిన్న బాలుడిగా కనిపించినప్పటికీ ఆయన చేసిన కార్యం అసాధారణమైనది.

అదే విధంగా అనేకమంది దైత్యులకు భయంకరుడై, దుష్ట శక్తులను సంహరించిన శ్రీకృష్ణుని వీరత్వాన్ని కూడా ఈ చరణం స్తుతిస్తుంది. బాలుడి రూపంలో ఉన్నా, లోకరక్షకుడైన పరమాత్మ అనే విరుద్ధమైన అందాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ చూపిస్తాడు.

చరణం 2 భావం

శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుని సభలో ఎన్నో విధాలుగా నిందించి, దూషించిన విషయం మహాభారతంలో ప్రసిద్ధి. అతని అవమానకరమైన మాటలకు శ్రీకృష్ణుడు చివరకు శిశుపాలుని సంహరించాడు. ఈ సంఘటనను గుర్తుచేసుకుంటూ అన్నమయ్య శ్రీకృష్ణుని ధర్మరక్షకుడిగా కీర్తిస్తున్నాడు.

తరువాత కంసుని సంహరించిన గోపబాలుడిని స్తుతిస్తున్నాడు. చిన్ననాటి నుంచి కంసుడు కృష్ణుని నాశనం చేయడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, చివరకు కృష్ణుడే కంసుని సంహరించాడు. అందువల్ల ఈ చరణంలో దుష్ట సంహారం, ధర్మ రక్షణ ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి.

చరణం 3 భావం

అనేకమంది శత్రువులను, దానవులను తరిమికొట్టి వారిలో భయాన్ని కలిగించిన శ్రీకృష్ణుని పరాక్రమాన్ని అన్నమయ్య వర్ణిస్తున్నాడు. దుష్టులకు భయంకరుడైనా, భక్తులకు మాత్రం రక్షకుడైన దైవం కృష్ణుడు.

చివరగా కృష్ణుని అదే దివ్య స్వరూపం తిరుమల వేంకటగిరిపై “కొండలయ్య” గా వెలసిందని అన్నమయ్య చెబుతున్నాడు. బాలకృష్ణునిగా గోకులాన్ని కాపాడిన పరమాత్మ, ఇప్పుడు వేంకటేశ్వరునిగా భక్తులను కాపాడుతున్నాడనే భావంతో కీర్తన ముగుస్తుంది.

“గొబ్బిళ్ళో” అనే పదం ప్రత్యేకత

ఈ కీర్తనలో పదేపదే వినిపించే “గొబ్బిళ్ళో” అనే పదం పాటకు ప్రత్యేకమైన జానపద గేయ స్వరూపాన్ని ఇస్తుంది. తెలుగు సంప్రదాయంలో గొబ్బిళ్లు, గొబ్బెమ్మలు, స్త్రీల సమూహ గేయాలు వంటి ఆచారాల్లో భక్తి, ఆనందం, సామూహిక గానం కలిసి కనిపిస్తాయి.

అన్నమయ్య ఇలాంటి సుపరిచితమైన గేయ ధోరణిని ఉపయోగించి పురాణంలోని శ్రీకృష్ణుని వీరగాథలను ప్రజలకు దగ్గరగా తీసుకువచ్చాడు. అందుకే ఈ కీర్తనలో శాస్త్రీయ భక్తి భావంతో పాటు జానపద గేయం వంటి సహజమైన ఉత్సాహం కూడా కనిపిస్తుంది.

సందర్భం

“కొలని దోపరికి గొబ్బిళ్ళో” కీర్తనలో శ్రీకృష్ణుని బాలలీలలు, గోవర్ధనగిరి లీల, కంస వధ, శిశుపాల సంహారం వంటి ప్రసిద్ధ పురాణ ఘట్టాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల కృష్ణాష్టమి, గోకులాష్టమి, శ్రీకృష్ణునికి సంబంధించిన భక్తి కార్యక్రమాలు వంటి సందర్భాల్లో ఈ కీర్తనను పాడేందుకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.

అదే సమయంలో చివరి చరణంలో వేంకటగిరిపై వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా కృష్ణుని దర్శించడం వల్ల, ఇది తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఆరాధనలోనూ ప్రత్యేకమైన అనుసంధానాన్ని కలిగి ఉంది.

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలకు శాస్త్రీయ సంగీత రంగంలో అనేక మంది గాయకులు, సంగీతకారులు వివిధ రాగాలు, బాణీల్లో స్వరరచనలు చేశారు. ఈ కీర్తనను కూడా సంప్రదాయ అన్నమయ్య సంకీర్తన గాన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత వేదికలు, ఆలయ ఉత్సవాల్లో వివిధ బాణీల్లో ఆలపిస్తారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “కొలని దోపరికి గొబ్బిళ్ళో” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీకృష్ణుని గురించి. కృష్ణుని గోవర్ధనగిరి లీల, శిశుపాల సంహారం, కంస వధ, దుష్ట సంహారం వంటి ఘట్టాలను అన్నమయ్య స్తుతించాడు. చివరలో అదే దైవస్వరూపాన్ని తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో అనుసంధానించాడు.

2. ఈ కీర్తనలో “గొబ్బిళ్ళో” అంటే ఏమిటి?

“గొబ్బిళ్ళో” అనేది భక్తి, ఆనందం, ఉత్సాహంతో చేసే స్తుతి గేయంలో వచ్చే జానపద ఉద్గార పదంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇది కీర్తనకు స్త్రీల సామూహిక గేయ సంప్రదాయాన్ని గుర్తుచేసే ప్రత్యేకమైన శైలిని ఇస్తుంది.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

శ్రీకృష్ణునికి సంబంధించిన కృష్ణాష్టమి, గోకులాష్టమి వంటి పర్వదినాల్లో, అలాగే ఆలయ భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమాచార్య సంకీర్తన గాన కార్యక్రమాల్లో పాడవచ్చు. వేంకటేశ్వరుని మహిమతో అనుసంధానం ఉన్నందున తిరుమల భక్తి కార్యక్రమాలకు కూడా ఇది అనుకూలమైన కీర్తన.

“కొలని దోపరికి గొబ్బిళ్ళో” కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు శ్రీకృష్ణుని బాలసౌందర్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆయన లోకరక్షకుడు, దుష్ట సంహారకుడు, భక్తపాలకుడు అనే మహత్తర స్వరూపాలను కూడా ఆవిష్కరించారు. గోవర్ధనగిరిని ఎత్తిన బాలకృష్ణుని నుంచి కంస, శిశుపాల వంటి దుష్టులను సంహరించిన వీరుడి వరకు కృష్ణుని అనేక రూపాలను చూపించి, చివరికి అదే పరమాత్మను వేంకటగిరిపై కొండలయ్యగా దర్శింపజేశారు.

అందుకే ఈ కీర్తనలోని “గొబ్బిళ్ళో” అనే ఆనందభరితమైన పిలుపు కేవలం పాటలోని పదం కాదు — భగవంతుని మహిమను సామూహికంగా, ఉత్సాహంగా, భక్తితో స్మరించే ఒక అందమైన తెలుగు సంప్రదాయ స్వరం.