అన్నమయ్య కీర్తన మూసిన ముత్యాలకేలే

రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“మూసిన ముత్యాల కేలే మొరగులు” అనే ఈ మధురమైన అన్నమాచార్య కీర్తనలో దైవిక సౌందర్యాన్ని కవితాత్మకంగా వర్ణించారు. అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని ఆరాధిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, భక్తిని వివిధ భావాల ద్వారా వ్యక్తం చేశారు. ఈ కీర్తనలో ఆభరణాల శబ్దం, కస్తూరి పరిమళం, చేమంతి పువ్వులు, సొగసైన నడక, మధురమైన చూపులు, చిరునవ్వు, మృదువైన మాటలు వంటి సున్నితమైన అంశాలను కవి అందంగా చిత్రించారు. కీర్తన చివరలో “తిరువేంకటాద్రీశు” అనే పదంతో ఈ సౌందర్య వర్ణన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి దివ్య సన్నిధితో ముడిపడుతుంది. భక్తి, సౌందర్యం, అనురాగం కలిసిన కవితా శైలికి ఈ కీర్తన ఒక చక్కని ఉదాహరణ.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

మూసిన ముత్యాల కేలే మొరగులు
ఆశల చిత్తాని కేలే అలవోకలు ॥

చరణం 1

కందులేని మోమున కేలే కస్తూరి
చిందు నీ కొప్పున కేలే చేమంతులు |
మందయానమున కేలే మట్టెల మోతలు
గంధమేలే పైపై కమ్మని నీ మేనికి ||

చరణం 2

భారపు గుబ్బల కేలే పయ్యెద నీ
బీరపు జూపుల కేలే పెడమోము |
జీరల భుజాల కేలే చెమటలు నీ
గోరంట గోళ్ళ కేలే కొనవాండ్లు ||

చరణం 3

ముద్దుల మాటల కేలే ముదములు నీ
యద్దపు జెక్కుల కేలే అరవిరి |
వొద్దికమాటల కేలే వూర్పులు నీకు
నద్దమేలే తిరు వేంకటాద్రీశు గూడి ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
మూసిన ముత్యాలు	ముత్యాలవలె మెరిసే, సన్నిహితంగా లేదా బిగుసుకుని ఉన్న ఆభరణ సౌందర్యానికి సూచన
మొరగులు	ఆభరణాలు కదిలినప్పుడు వినిపించే మ్రోగే శబ్దాలు
ఆశల చిత్తం	కోరికలు, అనురాగంతో నిండిన మనస్సు
అలవోకలు	సహజమైన, సొగసైన, ఎలాంటి కష్టం లేకుండా జరిగే కదలికలు
కందులేని మోము	మచ్చలు లేని నిర్మలమైన ముఖం
కస్తూరి	సువాసన కలిగిన కస్తూరి; అలంకరణలో ఉపయోగించే పరిమళ ద్రవ్యం
కొప్పు	తల వెంట్రుకలను చుట్టి వేసుకునే జడ లేదా కేశాలంకారం
చేమంతులు	చేమంతి పువ్వులు
మందయానం	నెమ్మదిగా, సొగసుగా సాగే నడక
మట్టెలు	పాదాలకు ధరించే అలంకార ఆభరణాలు
మట్టెల మోతలు	మట్టెలు కదిలినప్పుడు వినిపించే మధురమైన శబ్దాలు
గంధం	చందనం లేదా ఇతర సువాసన కలిగించే పరిమళ ద్రవ్యం
మేని	శరీరం, దేహం
పయ్యెద	వక్షస్థలాన్ని కప్పే వస్త్రం
బీరపు జూపులు	ప్రత్యేకమైన ధైర్యం లేదా గంభీరతను వ్యక్తం చేసే చూపులు
పెడమోము	పక్కకు తిప్పిన ముఖం; అలక, సిగ్గు లేదా చిలిపితనాన్ని సూచించే ముఖకవళిక
జీరలు	సన్నని వస్త్రాలు లేదా వస్త్రపు మడతలను సూచించే పదప్రయోగం
గోరంట	గోరింటాకు; చేతులు, గోళ్ళ అలంకరణకు ఉపయోగించే మొక్క
కొనవాండ్లు	గోళ్ళ కొనలు లేదా గోళ్ళ అందాన్ని సూచించే పదప్రయోగం
ముద్దుల మాటలు	ప్రేమతో, ఆప్యాయతతో పలికే మధురమైన మాటలు
ముదములు	ఆనందాలు, సంతోషాలు
యద్దపు జెక్కులు	అద్దంలా మెరుస్తున్న చెక్కిళ్లు లేదా బుగ్గలు
అరవిరి	వికసించిన, విప్పారిన, ప్రకాశించిన
వొద్దికమాటలు	మృదువుగా, చక్కగా, సున్నితంగా పలికే మాటలు
వూర్పులు	భావోద్వేగంతో వచ్చే నిట్టూర్పులు లేదా లోతైన శ్వాసలు
తిరువేంకటాద్రీశు	తిరువేంకట పర్వతానికి అధిపతి అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
గూడి	కలిసి, ఏకమై, సమీపంగా ఉండటం

పల్లవి భావం

“మూసిన ముత్యాల కేలే మొరగులు” అంటూ కవి ఆభరణాల మధురమైన శబ్దాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నారు. ముత్యాల ఆభరణాలు కదిలినప్పుడు వినిపించే చిన్న చిన్న ధ్వనులు ఎంత ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయో, అలాగే దైవ సౌందర్యంలోని ప్రతి కదలిక మనసును ఆకర్షిస్తుంది.

ఆశలు, అనురాగంతో నిండిన మనస్సుకు ఈ సహజమైన కదలికలు మరింత ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. ఇక్కడ “అలవోకలు” అనే పదం చాలా అందమైన భావాన్ని ఇస్తుంది. ఎటువంటి ప్రయత్నం లేకుండా సహజంగా జరిగే ఒక చిన్న కదలిక కూడా చూసేవారి మనస్సును ఆకర్షించేంత అందంగా ఉందని కవి చెబుతున్నారు.

చరణం 1 – ముఖ సౌందర్యం, పుష్పాలు, నడక

మొదటి చరణంలో ముఖ సౌందర్యంతో కీర్తన ప్రారంభమవుతుంది. మచ్చలు లేని నిర్మలమైన ముఖంపై కస్తూరి అలంకారం మరింత అందాన్ని తీసుకువస్తుంది. తలలో అలంకరించిన చేమంతి పువ్వులు ఆ రూపానికి సువాసనతో కూడిన ప్రత్యేక ఆకర్షణను ఇస్తాయి.

తర్వాత కవి నడకను వర్ణిస్తున్నారు. నెమ్మదిగా, సొగసుగా సాగే నడకకు పాదాలకు ధరించిన మట్టెల మోత తోడవుతుంది. అంటే రూపాన్ని కేవలం కళ్లతో చూడటం మాత్రమే కాదు; ఆ రూపంతో పాటు వినిపించే శబ్దాన్ని కూడా కవి తన వర్ణనలో భాగం చేశారు.

చివరగా దేహానికి పూసిన గంధం లేదా పరిమళం గురించి చెబుతున్నారు. ముఖం, కేశాలు, పుష్పాలు, నడక, ఆభరణాల శబ్దం, శరీర పరిమళం—ఇలా ఒక దృశ్యాన్ని అనేక ఇంద్రియ అనుభూతులతో కవి మన కళ్ల ముందు నిలబెడుతున్నారు.

చరణం 2 – చూపులలోని భావాలు

రెండవ చరణంలో కవి అలంకరణతో పాటు ముఖకవళికలు, చూపులు, వస్త్రధారణ వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తున్నారు. పయ్యెద, భుజాలు, గోళ్ళు వంటి చిన్న చిన్న వివరాలను కూడా కవి తన సౌందర్య వర్ణనలో చేర్చారు.

“బీరపు జూపులు” అనే పదప్రయోగం చూపుల్లోని ప్రత్యేకమైన గంభీరతను సూచిస్తుంది. ఆ చూపుల తరువాత “పెడమోము” అనే ముఖకవళిక రావడం వల్ల సిగ్గు, అలక, చిలిపితనం వంటి భావాలు కూడా మనకు ఊహించబడతాయి.

భుజాలపై కనిపించే చెమటబిందువులను కూడా కవి సహజమైన సౌందర్యంగా చూస్తున్నారు. గోరింటాకు, గోళ్ళ అందం వంటి అంశాలు ఈ వర్ణనను మరింత సున్నితంగా చేస్తాయి.

ఈ చరణం ద్వారా ఒక ముఖ్యమైన విషయం తెలుస్తుంది. కవికి సౌందర్యం అంటే కేవలం ఆభరణాలు లేదా అలంకరణ మాత్రమే కాదు. సహజమైన భావాలు, చిన్న చిన్న ముఖకవళికలు, శరీరంపై కనిపించే సహజ లక్షణాలు కూడా అందులో భాగమే.

చరణం 3 – మధురమైన మాటలు, చిరునవ్వు

మూడవ చరణంలో కవి రూప సౌందర్యం నుంచి మాటల మాధుర్యానికి వెళ్తారు. ముద్దుల మాటలు వినగానే కలిగే ఆనందాన్ని “ముదములు” అనే పదంతో వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

అద్దంలా మెరిసే చెక్కిళ్లు, వికసించిన ముఖం, మృదువైన మాటలు—ఇవి అన్నీ కలిసినప్పుడు ఆ రూపం మరింత ఆనందదాయకంగా మారుతుంది.

“వొద్దికమాటల కేలే వూర్పులు” అనే పాదంలో మృదువైన మాటలు మనసులో కలిగించే భావోద్వేగాన్ని కవి సూచిస్తున్నారు. ఒక ఆప్యాయమైన మాట మనసును ఎంతగా కదిలించగలదో ఈ పాదం తెలియజేస్తుంది.

చివరి పాదంలో “తిరు వేంకటాద్రీశు” అనే పదంతో కీర్తన తన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రానికి చేరుతుంది. తిరువేంకటాద్రిపై కొలువైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామితో ఈ సౌందర్య భావన ఏకమవుతుంది.

ఈ కీర్తనలోని ప్రత్యేకత

అన్నమాచార్యుల కవిత్వంలో భక్తి అనేక రూపాల్లో వ్యక్తమవుతుంది. ఈ కీర్తనలో సౌందర్య వర్ణన ద్వారా భక్తిని వ్యక్తపరిచిన తీరు ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది.

ముత్యాల మ్రోగులు, కస్తూరి పరిమళం, చేమంతి పువ్వులు, మట్టెల శబ్దం, చూపులు, చెక్కిళ్లు, మధురమైన మాటలు—ఇలా శబ్దం, వాసన, రూపం, కదలిక, భావం అన్నింటినీ కవి ఒకే కవితా ప్రవాహంలో కలిపారు.

అందువల్ల ఈ కీర్తనను కేవలం సౌందర్య వర్ణనగా కాకుండా, దైవాన్ని అత్యంత సన్నిహితమైన అనుభూతిగా దర్శించే అన్నమయ్య భక్తి కవిత్వంలో ఒక భాగంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

సందర్భం – ఎప్పుడు ఆలపిస్తారు?

అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనలు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆరాధనా సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన స్థానం కలిగి ఉన్నాయి. ఆయన కీర్తనలు ఆలయ కార్యక్రమాలు, భజనలు, సంగీత కచేరీలు, అన్నమయ్య జయంతి వేడుకలు, సంకీర్తనోత్సవాలు మరియు వివిధ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో ఆలపించబడుతుంటాయి.

ఈ కీర్తనకు ఒక నిర్దిష్ట పండుగ సందర్భమే తప్పనిసరి అని చెప్పడం కంటే, అన్నమయ్య సంకీర్తన సంప్రదాయంలో భాగంగా భక్తి మరియు సంగీత కార్యక్రమాల్లో వినిపించే కీర్తనగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “మూసిన ముత్యాల కేలే మొరగులు” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తనలోని చివరి పాదమైన “తిరు వేంకటాద్రీశు” ద్వారా తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని సూచించారు. కీర్తనలోని సౌందర్య వర్ణన చివరికి శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి దివ్య సన్నిధితో అనుసంధానమవుతుంది.

2. ఈ కీర్తనను ఎప్పుడు పాడతారు?

అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, ఆలయ భజనలు, సంగీత కచేరీలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య జయంతి మరియు సంకీర్తనోత్సవాల వంటి సందర్భాల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపించవచ్చు. నిర్దిష్టంగా ఒకే పండుగకు పరిమితమైన కీర్తనగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు.

3. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా ఏ భావం కనిపిస్తుంది?

ఈ కీర్తనలో భక్తి-శృంగార భావం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. దైవ రూపంలోని సౌందర్యాన్ని ఆభరణాలు, పుష్పాలు, పరిమళం, నడక, చూపులు, చిరునవ్వు మరియు మధురమైన మాటల ద్వారా కవి అనుభూతి చెందుతున్నారు. ఈ సౌందర్య వర్ణన చివరికి తిరువేంకటాద్రిపై కొలువైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామితో ఏకమవుతుంది.

“మూసిన ముత్యాల కేలే మొరగులు” కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు సౌందర్యాన్ని ఎంతో సున్నితమైన కవితా భాషలో ఆవిష్కరించారు. ఆభరణాల శబ్దం నుంచి పరిమళం వరకు, చూపుల నుంచి మధురమైన మాటల వరకు ప్రతి చిన్న అంశాన్ని ఒక దైవానుభూతిగా మలిచారు.

అన్నమయ్య కవిత్వంలో కనిపించే ప్రత్యేకత ఇదే—సాధారణంగా కనిపించే ఒక అందమైన దృశ్యాన్ని కూడా భక్తి అనుభూతిగా మార్చడం. ఈ కీర్తనలోని ప్రతి పాదం ఆ సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదిస్తూ చివరికి మనసును తిరువేంకటాద్రి శ్రీనివాసుని వైపు తీసుకెళ్తుంది.