రచన: అన్నమాచార్య

ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: భగవంతుని దివ్య నామస్మరణే ఇహపర మంత్రం.

“నారాయణాయ నమో నమో” అనేది శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని అనేక దివ్య నామాలతో స్తుతించే అన్నమాచార్యుల భక్తి సంకీర్తన. ఇందులో నారాయణుడు, గోవిందుడు, గోపాలుడు, దామోదరుడు, వామనుడు, నరసింహుడు, వేంకటనాయకుడు వంటి శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క అనేక నామాలు వరుసగా వస్తాయి.

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి పరమ భక్తుడు. ఆయన తిరుమల శ్రీనివాసుని మహిమను కీర్తిస్తూ వేలాది సంకీర్తనలు రచించినట్లు ప్రసిద్ధి. ఈ కీర్తనలో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే—ఒకే దేవుడిని అనేక నామరూపాలతో స్మరిస్తూ, ఆ నామస్మరణనే “ఇహపర మంత్రము”గా భావించడం.

సరళమైన పదాలతో, లోతైన తాత్త్విక భావంతో సాగుతున్న ఈ కీర్తన భక్తులకు నామస్మరణ యొక్క గొప్పతనాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.

పూర్తి సాహిత్యం

చరణం: 1

నారాయణాయ నమో నమో నానాత్మనే నమో నమో
యీరచనలనే యెవ్వరు దలచిన యిహపర మంత్రము లిందరికి ||

చరణం: 2

గోవిందాయ నమో నమో గోపాలాయ నమో నమో
భావజగురవే నమో నమో ప్రణవాత్మనే నమో నమో |
దేవేశాయ నమో నమో దివ్యగుణాయ నమో యనుచు
యీవరుసలనే యెవ్వరు దలచిన యిహపర మంత్రము లిందరికి ||

చరణం: 3

దామోదరాయ నమో నమో ధరణీశాయ నమో నమో
శ్రీమహిళాపతయే నమో శిష్టరక్షిణే నమో నమో |
వామనాయ తే నమో నమో వనజాక్షాయ నమో నమో
యీమేరలనే యెవ్వరు దలచిన యిహపర మంత్రము లిందరికి ||

చరణం: 4

పరిపూర్ణాయ నమో నమో ప్రణవాగ్రాయ నమో నమో
చిరంతన శ్రీ వేంకటనాయక శేషశాయినే నమో నమో |
నరకధ్వంసే నమో నమో నరసింహాయ నమో నమో
యిరవుగ నీగతి నెవ్వరు దలచిన యిహపర మంత్రము లిందరికి ||

ఈ కీర్తనలోని కొన్ని సంస్కృత పదాలకు లోతైన అర్థాలు ఉన్నాయి. వాటి భావాన్ని సులభంగా తెలుసుకుందాం.

మొదటి చరణం భావం:

అన్నమాచార్యులు మొదట నారాయణునికి పదేపదే నమస్కారం చేస్తున్నారు. నారాయణుడు ఒకే రూపానికి పరిమితమైన దేవుడు కాదని, అనేక రూపాలు మరియు భావాల ద్వారా భక్తులకు దర్శనమిచ్చే పరమాత్మ అని ఈ చరణం సూచిస్తుంది.

“ఈ నామాలను ఎవరైతే మనసులో నిలుపుకుంటారో, వారికి ఇవే ఇహపర మంత్రాలు” అనే భావాన్ని కవి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

అంటే, భగవంతుని నామస్మరణ కేవలం ఒక ఆచారం కాదు; జీవితానికి మార్గదర్శకమైన ఆధ్యాత్మిక సాధన.

రెండవ చరణం భావం:

ఇక్కడ శ్రీహరిని గోవిందుడు, గోపాలుడు వంటి నామాలతో స్తుతిస్తున్నారు. ఇవి శ్రీకృష్ణుని మధురమైన బాలలీలలను గుర్తుచేస్తాయి.

అదే సమయంలో “ప్రణవాత్మనే” అనే పదం ద్వారా భగవంతుడు “ఓం” అనే ప్రణవ మంత్రానికి స్వరూపుడని చెబుతున్నారు.

“దేవేశుడు”, “దివ్యగుణుడు” వంటి నామాల ద్వారా ఆయన దేవతలకే అధిపతి, సకల దివ్య గుణాలకు నిలయమని కీర్తిస్తున్నారు.

ఇక్కడ అన్నమయ్య చెప్పే ప్రధాన సందేశం—భగవంతుని ఏ నామంతో పిలిచినా, ఆ నామస్మరణ భక్తిని భగవంతుని వైపు నడిపిస్తుంది.

మూడవ చరణం భావం:

ఈ చరణంలో విష్ణువు యొక్క వివిధ అవతారాలు, సంబంధాలను గుర్తుచేస్తారు.

దామోదరుడు అంటే యశోదమ్మ ప్రేమతో శ్రీకృష్ణుని నడుముకు తాడు కట్టిన బాలకృష్ణ స్వరూపం. అనంతుడైన పరబ్రహ్ముడు భక్తి ప్రేమకు ఎలా వశుడవుతాడో దామోదర నామం గుర్తుచేస్తుంది.

శ్రీమహిళాపతి అనే నామం ద్వారా శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి భర్త అయిన శ్రీమహావిష్ణువును స్మరిస్తున్నారు.

శిష్టరక్షిణి అంటే సజ్జనులను రక్షించేవాడు. వామనుడు ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు అవతరించిన విష్ణువు. వనజాక్షుడు అంటే పద్మనేత్రుడు.

ఈ నామాలన్నింటినీ స్మరించడం ద్వారా భక్తుడు శ్రీహరి యొక్క కరుణ, రక్షణ, సౌందర్యం, ధర్మస్వరూపాన్ని ధ్యానిస్తాడు.

నాలుగవ చరణం భావం:

చివరి చరణంలో కీర్తన మరింత ఉన్నతమైన తాత్త్విక స్థాయికి చేరుతుంది.

భగవంతుడు “పరిపూర్ణుడు”—అంటే సంపూర్ణమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు. ఆయనకు ఆది అంతాలు లేవు. అందుకే “చిరంతన” అని స్తుతిస్తున్నారు.

తరువాత అన్నమయ్య ప్రత్యేకంగా “శ్రీ వేంకటనాయక శేషశాయినే” అని పేర్కొంటారు. అనేక నామాలతో స్తుతించిన పరమాత్మ చివరికి తిరుమల శిఖరాలపై కొలువైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిగా భక్తునికి దర్శనమిస్తాడు.

నరకధ్వంసి, నరసింహుడు వంటి నామాల ద్వారా భగవంతుని రక్షక స్వభావాన్ని గుర్తుచేస్తారు.

అందుకే ఈ నామస్మరణను ఎవరైతే భక్తితో ఆశ్రయిస్తారో, వారికి ఇదే ఇహపర మంత్రస్వరూపమని అన్నమయ్య ముగిస్తున్నారు.

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన సందేశం

ఈ సంకీర్తన మొత్తం ఒక అందమైన ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని చెబుతుంది:

దేవుని నామం మారవచ్చు, రూపం మారవచ్చు; కానీ స్మరించేది అదే పరమాత్మ.

నారాయణుడు, గోవిందుడు, గోపాలుడు, దామోదరుడు, వామనుడు, నరసింహుడు, వేంకటేశ్వరుడు—ఇవన్నీ శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క వివిధ నామరూపాలు.

అందువల్ల భక్తి మార్గంలో నామస్మరణకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉందని ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది.

“నారాయణాయ నమో నమో” వంటి అన్నమాచార్య సంకీర్తనలు సాధారణంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆరాధన, భజనలు, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు మరియు భక్తి సంగీత కార్యక్రమాల్లో ఆలపించడానికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటాయి.

తిరుమల–తిరుపతి సంప్రదాయంలో అన్నమాచార్య సంకీర్తనలకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. శ్రీహరి నామాలను వరుసగా స్మరించే ఈ కీర్తనను ఆలయ భజనలు, ఆధ్యాత్మిక సమావేశాలు, సత్సంగాలు మరియు పూజా సందర్భాల్లో కూడా ఆలపించవచ్చు.

వివాహాలు లేదా శుభకార్యాల్లో వినిపించే భక్తి సంకీర్తనల సందర్భంలో కూడా అన్నమయ్య కీర్తనలు ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అయితే ఈ నిర్దిష్ట కీర్తనకు ఒకే ఒక ప్రత్యేక సందర్భం మాత్రమే అని చెప్పడం కంటే, శ్రీహరి నామసంకీర్తనకు అనువైన కీర్తనగా చూడటం సముచితం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువు మరియు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని స్తుతిస్తుంది. నారాయణ, గోవింద, గోపాల, దామోదర, వామన, నరసింహ, వేంకటనాయక వంటి అనేక విష్ణు నామాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

2. “ఇహపర మంత్రము” అంటే ఏమిటి?

“ఇహపర” అంటే ఇహలోకం మరియు పరలోకం. భగవంతుని నామస్మరణ ఈ లోకంలో మనసుకు శాంతి, భక్తి, ధైర్యాన్ని కలిగించడంతో పాటు ఆధ్యాత్మికంగా కూడా మేలు చేస్తుందని భక్తి సంప్రదాయంలోని భావన. అందుకే అన్నమయ్య ఈ దివ్య నామాలను “ఇహపర మంత్రము”గా పేర్కొన్నారు.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడవచ్చు?

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి పూజ, భజన, సత్సంగం, సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, ఆలయ ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు మరియు ఇతర భక్తి సందర్భాల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపించవచ్చు. ముఖ్యంగా శ్రీహరి నామస్మరణకు అనుకూలమైన కీర్తనగా దీనిని భక్తితో పాడవచ్చు.

“నారాయణాయ నమో నమో” కేవలం నామాల సమాహారం కాదు. శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క అనేక రూపాలను ఒకే నామస్మరణలో దర్శించే భక్తి మార్గం ఇది.

అన్నమాచార్యులు నారాయణుని నుంచి ప్రారంభించి, గోవిందుడు, గోపాలుడు, దామోదరుడు, వామనుడు, నరసింహుడు వంటి అనేక దివ్య నామాలను స్మరించి, చివరికి శ్రీ వేంకటనాయకుని ఆశ్రయిస్తారు.

భక్తితో ఒక్కసారి “నారాయణాయ నమో నమో” అని పలికినప్పుడు కూడా మనసు శ్రీహరి వైపు మళ్లుతుంది. అదే ఈ కీర్తన యొక్క సరళమైన అందం—అనేక నామాలు, అనేక రూపాలు, కానీ ఆరాధించేది ఒక్క పరమాత్మనే.