రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“నెలమూడు శోభనాలు నీకు నతనికిదగు | కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా” అంటూ ప్రారంభమయ్యే “నెలమూడు శోభనాలు” అన్నమాచార్యుల అందమైన కల్యాణ కీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు మరియు అలమేలుమంగ అమ్మవారి దివ్య దాంపత్యాన్ని స్తుతించారు. స్వామివారికి ఉన్న వివిధ విష్ణు నామాలు, అమ్మవారికి ఉన్న సౌందర్య విశేషణాలు పరస్పరం సరిపోలేలా అన్నమయ్య పదప్రయోగం చేశారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి, వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, భక్తి, శృంగారం, తత్త్వం, ఆధ్యాత్మికత వంటి అనేక భావాలను తన కీర్తనల్లో వ్యక్తం చేశారు. “నెలమూడు శోభనాలు” కూడా ఆ కాలపు కల్యాణ గీతాల సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే కీర్తనగా భావించవచ్చు. అన్నమయ్య కీర్తనల సంకలనాల్లో ఈ కీర్తనను “పెళ్లి పాటలు” విభాగంలో కూడా గుర్తించారు.

ఈ కీర్తనకు లభించే కొన్ని సంగీత రూపాల్లో ఆది తాళం, “సోభనాలు” అనే రాగ సూచన కనిపిస్తుంది; మరో ప్రాచుర్యంలో వరాళి రాగంలో కూడా ఆలపించబడుతోంది.

పల్లవి

నెలమూడు శోభనాలు నీకు నతనికిదగు |
కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా ||

చరణం 1

రామనామమతనిది రామవు నీవైతేను |
చామన వర్ణమతడు చామవు నీవు |
వామనుడందురతని వామనయనవు నీవు |
ప్రేమపుమీ యిద్దరికి పేరుబలమొకటే ||

చరణం 2

హరి పేరాతనికి హరిణేక్షణవు నీవు |
కరిగాచెదాను నీవు కరియానవు |
సరి జలధిశాయి జలధికన్యవు నీవు |
బెరసి మీయిద్దరికి బేరుబలమొకటే ||

చరణం 3

జలజ నాభుడతడు జలజముఖివి నీవు |
అలమేలుమంగవు నిన్నెలమెదాను |
ఇలలో శ్రీవేంకటేశుడిటు నిన్నురానమోచె |
పిలిచి పేరుచెప్పెబేరుబలమొకటే ||

పద అర్థాలు

భావం – పల్లవి

ఓ అమ్మా అలమేలుమంగ! నీకు, ఆయనకు ఈ మంగళకరమైన శోభనాలు ఎంతో తగినవి. మీ ఇద్దరి దివ్య కల్యాణం ఎల్లప్పుడూ శుభమంగళాలతో, ఆనందంతో కొనసాగాలి.

ఇది కేవలం ఒక వివాహ సందర్భంలో పలికే ఆశీర్వాదం కాదు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు–అలమేలుమంగల దివ్య దాంపత్యం నిత్యమైనది అనే భావాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అందుకే “నిత్యకల్యాణం” అనే భావం ఈ పల్లవికి హృదయం.

భావం – చరణం 1

మొదటి చరణంలో అన్నమయ్య శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పేర్లను, అలమేలుమంగ సౌందర్యాన్ని జతచేస్తారు.

ఆయనకు రామ అనే నామం ఉంది; ఆమె కూడా రమణీయమైన రూపంతో “రామ” భావాన్ని కలిగి ఉంది. ఆయన చామన వర్ణుడు, ఆమె కూడా ఆ పదప్రయోగానికి అనుగుణంగా సౌందర్యాన్ని కలిగినది. ఆయనను వామనుడు అంటారు; ఆమె వామనయన – అందమైన కన్నులు కలిగినది.

ఇలా ఒకరి పేరును మరొకరి సౌందర్య లక్షణంతో కలుపుతూ అన్నమయ్య ఒక అద్భుతమైన పదక్రీడ చేశారు.

“మీ ఇద్దరికీ పేరుబలం ఒకటే” అని చెప్పడం ద్వారా, పేర్లలోని శబ్దసామ్యం మాత్రమే కాదు, భావసామ్యం కూడా మీ దాంపత్యాన్ని మరింత అందంగా చేస్తోంది అని కవి సూచిస్తున్నారు.

భావం – చరణం 2

రెండవ చరణంలో శ్రీహరికి సంబంధించిన మరిన్ని పురాణ నామాలను తీసుకున్నారు.

“హరి పేరాతనికి హరిణేక్షణవు నీవు” – ఆయన హరి; నీవు హరిణిలాంటి అందమైన చూపులు కలిగినదానివి.

“కరిగాచెదాను నీవు కరియానవు” అనే పాదంలో అద్భుతమైన శ్లేష ఉంది. శ్రీహరి గజేంద్రుని రక్షించినవాడు. మరోవైపు అమ్మవారి నడకను ఏనుగు నడకతో పోల్చి గజగామిని అనే సౌందర్య భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

తర్వాత ఆయనను జలధిశాయి అంటారు – క్షీరసాగరంలో శయనించే మహావిష్ణువు. ఆమెను జలధికన్య అంటారు – క్షీరసాగర మథనంలో అవతరించిన శ్రీమహాలక్ష్మి.

అంటే, ఆయన సముద్రంలో శయనించేవాడు; ఆమె సముద్రం నుంచి అవతరించిన దేవి. ఈ విధంగా వారి ఉనికే ఒకదానితో ఒకటి విడదీయలేనంతగా అనుసంధానమై ఉంది.

భావం – చరణం 3

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య ఈ దివ్య దాంపత్యాన్ని తిరుమల రూపంలో మన కళ్లముందుకు తీసుకొస్తారు.

“జలజ నాభుడతడు జలజముఖివి నీవు” – ఆయన పద్మనాభుడు; నీవు పద్మంలాంటి ముఖం కలిగినదానివి.

తర్వాత నేరుగా ఆమెను అలమేలుమంగ అని సంబోధిస్తారు. చివరికి ఆయన శ్రీ వేంకటేశుడు, ఆమె అలమేలుమంగ. భూలోకంలో కూడా ఈ ఇద్దరి దివ్య కలయికను చూసి, వారి పేర్లను పలికి మంగళం పాడుతున్నట్లుగా కీర్తన ముగుస్తుంది.

ఈ చివరి చరణం మొత్తం కీర్తనకు ఒక అందమైన ముగింపు. మొదటి రెండు చరణాల్లో విష్ణువు యొక్క పురాణ నామాలు, లక్ష్మీదేవి సౌందర్య లక్షణాలు కనిపిస్తే, చివరికి అవే తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు–అలమేలుమంగ రూపంలో మనకు సాక్షాత్కరిస్తాయి.

ఈ కీర్తనలోని ప్రత్యేకత

“నెలమూడు శోభనాలు”లో అన్నమయ్య ఉపయోగించిన ప్రధాన కవితా లక్షణం శ్లేష, పదసామ్యం, నామసామ్యం.

ఒకవైపు విష్ణువు యొక్క నామాలు:

రాముడు – వామనుడు – హరి – జలధిశాయి – జలజనాభుడు

మరోవైపు అమ్మవారి సౌందర్య విశేషణాలు:

రామ – చామ – వామనయన – హరిణేక్షణ – కరియాన – జలధికన్య – జలజముఖి

ఇవి పరస్పరం జతపడుతూ, “పేరుబలమొకటే” అనే పాదంలోకి చేరుతాయి.

అంటే దైవదంపతుల మధ్య ఉన్న అనుబంధం కేవలం భార్యాభర్తల సంబంధం మాత్రమే కాదు; వారి నామాలు, రూపాలు, పురాణగాథలు, దైవస్వరూపాలు కూడా పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

సందర్భం – ఎప్పుడు పాడుతారు?

ఈ కీర్తన స్వభావమే మంగళకరమైనది. అందువల్ల వివాహాలు, కల్యాణోత్సవాలు, శుభకార్యాలు, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి–అలమేలుమంగ దివ్య కల్యాణ సందర్భాలు వంటి సందర్భాల్లో పాడటానికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.

“కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా” అనే పల్లవి కారణంగా ఇది పెళ్లి పాటగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. అన్నమయ్య కీర్తనలలో కల్యాణం, మంగళం, దైవదంపతుల సౌందర్యాన్ని వర్ణించే పాటలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ కీర్తనను వివిధ కళాకారులు విభిన్న రాగాల్లో ఆలపించారు; నిత్య సంతోషిణి గానం చేసిన “Kalyanamamma” రూపం కూడా సంగీత రికార్డింగుల్లో కనిపిస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “నెలమూడు శోభనాలు” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు మరియు అలమేలుమంగ అమ్మవారి దివ్య కల్యాణం గురించి. అన్నమయ్య విష్ణువు యొక్క వివిధ నామాలను, లక్ష్మీదేవి సౌందర్య విశేషణాలను జతచేసి వారి దివ్య దాంపత్యాన్ని స్తుతించారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడుతారు?

ఇది మంగళకరమైన కల్యాణ కీర్తన. వివాహాలు, కల్యాణోత్సవాలు, దేవాలయాల్లో జరిగే దైవకల్యాణ కార్యక్రమాలు మరియు ఇతర శుభసందర్భాల్లో పాడటానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

3. “పేరుబలమొకటే” అంటే ఏమిటి?

“పేరుబలమొకటే” అన్నది ఈ కీర్తనలోని అద్భుతమైన పదప్రయోగం. శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఉన్న రామ, హరి, వామన, జలధిశాయి, జలజనాభుడు వంటి పేర్లకు అనుగుణంగా అలమేలుమంగకు రామ, వామనయన, హరిణేక్షణ, జలధికన్య, జలజముఖి వంటి సౌందర్య/సంబంధ విశేషణాలను అన్నమయ్య జతచేశారు. వారి పేర్లు, రూపాలు, భావాలు పరస్పరం ఒకదానిని మరొకటి ప్రతిబింబిస్తున్నాయని ఈ పదబంధం సూచిస్తుంది.

“నెలమూడు శోభనాలు” కేవలం ఒక వివాహ గీతం కాదు; ఇది అన్నమయ్య కవితా ప్రతిభకు ఒక అందమైన ఉదాహరణ. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని విష్ణు స్వరూపాన్ని, అలమేలుమంగ అమ్మవారి లక్ష్మీ స్వరూపాన్ని, వారి దివ్య దాంపత్యాన్ని ఒకే భావప్రవాహంలో కలిపిన కీర్తన ఇది.

ప్రతి చరణంలో ఒకరి నామాన్ని మరొకరి రూపంతో అనుసంధానిస్తూ, చివరికి “బెరసి మీయిద్దరికి పేరుబలమొకటే” అని చెప్పడం ద్వారా దైవదంపతుల అవినాభావ సంబంధాన్ని అన్నమయ్య మనకు తెలియజేస్తారు.

అందుకే ఈ కీర్తన వినిపించినప్పుడు అది ఒక శుభకార్యానికి మంగళం పలికినట్లే అనిపిస్తుంది. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి–అలమేలుమంగ అమ్మవారి నిత్యకల్యాణం మన జీవితాల్లో కూడా శుభం, సౌభాగ్యం, ఆనందం నింపాలని కోరుకుందాం.

ఓం నమో వేంకటేశాయ 🙏