Close Menu

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    కార్తీక ఏకాదశి 2026: దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత, వ్రత కథ, పూజా విధానం

    November 17, 2026

    క్షీరాబ్ది ద్వాదశి /చిలుకు ద్వాదశి 2026

    November 17, 2026

    కార్తీక పౌర్ణమి 2026: ప్రాముఖ్యత, పురాణ కథ, పూజా విధానం, దీపారాధన విశేషాలు

    November 17, 2026
    Facebook Instagram YouTube
    • అక్టోబర్ 6, 2026 ఇందిరా ఏకాదశి 2026: విశిష్టత
    • 2026లో పితృ పక్షం, మహాలయ అమావాస్య
    • దసరా మహోత్సవములు 2026: ఇంద్రకీలాద్రిపై శ్రీ కనకదుర్గమ్మవారి అలంకారాలు, తేదీలు మరియు ప్రసాదములు
    • శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక వ్రతకల్పము 2026 (శ్రీ పసుపు గణపతి పూజా విధానం, పత్ర నామ, సహిత)
    • వినాయక చవితి వ్రత కథ
    • వినాయక చవితి, సోమవారం సెప్టెంబర్ 14, 2026
    విష్ణుముఖం | Vishnumukham
    • డౌన్లోడ్స్
    • దేవాలయాలు
    • భగవత్ గీత
    Facebook YouTube
    Subscribe
    • Home
    • మన పండుగలు

      కార్తీక ఏకాదశి 2026: దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత, వ్రత కథ, పూజా విధానం

      November 17, 2026

      క్షీరాబ్ది ద్వాదశి /చిలుకు ద్వాదశి 2026

      November 17, 2026

      కార్తీక పౌర్ణమి 2026: ప్రాముఖ్యత, పురాణ కథ, పూజా విధానం, దీపారాధన విశేషాలు

      November 17, 2026

      భగినీ హస్త భోజనం – అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధానికి ప్రతీక, యమ ద్వితీయ పండుగ విశిష్టత

      November 10, 2026

      నాగుల చవితి 2026: తేదీ, ప్రాముఖ్యత, పురాణ కథలు, పూజా విధానం

      November 8, 2026
    • భక్తి

      భగినీ హస్త భోజనం – అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధానికి ప్రతీక, యమ ద్వితీయ పండుగ విశిష్టత

      November 10, 2026

      విజయనగరం శ్రీ పైడితల్లి అమ్మవారి జాతర 2026 – అక్టోబర్ 27న సిరిమానోత్సవం

      October 27, 2026

      2026 అక్టోబర్ 19 నుంచి అక్టోబర్ 29 వరకు శుక్ర మౌఢ్యమి

      October 19, 2026

      గణపతి తాళం – మూలం మరియు ప్రాముఖ్యత

      September 21, 2026

      సంకటహర గణపతి – కష్టాలను తొలగించి శాంతి, ధైర్యం మరియు కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించే వినాయక స్వరూపం

      September 13, 2026
    • విజ్ఞానం
    • డౌన్లోడ్స్

      శ్రీ కేదారేశ్వర వ్రత కల్పం (పసుపు విఘ్నేశ్వరుని సహిత)

      November 8, 2026

      శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక వ్రతకల్పము 2026 (శ్రీ పసుపు గణపతి పూజా విధానం, పత్ర నామ, సహిత)

      September 10, 2026

      యజ్ఞోపవీత ధారణ విధిః

      August 26, 2026

      శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతకల్పము 2026 (శ్రీ పసుపు గణపతి (విఘ్నేశ్వర) పూజా విధానం సహిత)

      August 17, 2026

      శ్రీ రుద్ర నమకం/చమకం

      July 4, 2021
    • దేవాలయాలు
    • మా గురించి
    • Contact Us
    విష్ణుముఖం | Vishnumukham
    అన్నమయ్య కీర్తనలు

    అన్నమాచార్య కీర్తన – నెలమూడు శోభనాలు

    By JosyulaUpdated:September 3, 2026
    Share Facebook Twitter LinkedIn Email
    Follow Us
    Facebook Instagram YouTube WhatsApp
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Email

    రచన: అన్నమాచార్య

    పరిచయం

    “నెలమూడు శోభనాలు నీకు నతనికిదగు | కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా” అంటూ ప్రారంభమయ్యే “నెలమూడు శోభనాలు” అన్నమాచార్యుల అందమైన కల్యాణ కీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు మరియు అలమేలుమంగ అమ్మవారి దివ్య దాంపత్యాన్ని స్తుతించారు. స్వామివారికి ఉన్న వివిధ విష్ణు నామాలు, అమ్మవారికి ఉన్న సౌందర్య విశేషణాలు పరస్పరం సరిపోలేలా అన్నమయ్య పదప్రయోగం చేశారు.

    అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి, వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించిన ఆయన, భక్తి, శృంగారం, తత్త్వం, ఆధ్యాత్మికత వంటి అనేక భావాలను తన కీర్తనల్లో వ్యక్తం చేశారు. “నెలమూడు శోభనాలు” కూడా ఆ కాలపు కల్యాణ గీతాల సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే కీర్తనగా భావించవచ్చు. అన్నమయ్య కీర్తనల సంకలనాల్లో ఈ కీర్తనను “పెళ్లి పాటలు” విభాగంలో కూడా గుర్తించారు.

    ఈ కీర్తనకు లభించే కొన్ని సంగీత రూపాల్లో ఆది తాళం, “సోభనాలు” అనే రాగ సూచన కనిపిస్తుంది; మరో ప్రాచుర్యంలో వరాళి రాగంలో కూడా ఆలపించబడుతోంది.

    పల్లవి

    నెలమూడు శోభనాలు నీకు నతనికిదగు |
    కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా ||

    చరణం 1

    రామనామమతనిది రామవు నీవైతేను |
    చామన వర్ణమతడు చామవు నీవు |
    వామనుడందురతని వామనయనవు నీవు |
    ప్రేమపుమీ యిద్దరికి పేరుబలమొకటే ||

    చరణం 2

    హరి పేరాతనికి హరిణేక్షణవు నీవు |
    కరిగాచెదాను నీవు కరియానవు |
    సరి జలధిశాయి జలధికన్యవు నీవు |
    బెరసి మీయిద్దరికి బేరుబలమొకటే ||

    చరణం 3

    జలజ నాభుడతడు జలజముఖివి నీవు |
    అలమేలుమంగవు నిన్నెలమెదాను |
    ఇలలో శ్రీవేంకటేశుడిటు నిన్నురానమోచె |
    పిలిచి పేరుచెప్పెబేరుబలమొకటే ||

    పద అర్థాలు

    పదం అర్థం
    నెలమూడు ఈ పదానికి పాఠభేదాల కారణంగా వివరణల్లో కొంత భిన్నమైన అర్థాలు కనిపిస్తాయి. కీర్తన సందర్భంలో ఇది శుభాకాంక్షలు, మంగళకరమైన శోభనాలు అనే భావంతో అనుసంధానించబడుతుంది.
    శోభనాలు శోభనం అంటే మంగళకరం, శుభప్రదమైనది. వివాహ సందర్భంలో వధూవరులకు శుభం కలగాలని పలికే మంగళ వాక్యాలు లేదా పాటలను కూడా “శోభనాలు” అంటారు.
    నతనికి / అతనికి ఇక్కడ అతనికి అంటే శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి.
    నిచ్చకల్యాణం నిత్య కల్యాణం అనే భావం. ఎల్లప్పుడూ కొనసాగుతున్న, శాశ్వతమైన దివ్య దాంపత్యం.
    రామనామము ఇక్కడ “రామ” అనే పదాన్ని కేవలం శ్రీరాముని పేరుగా మాత్రమే కాకుండా, అందమైనది, మనోహరమైనది అనే పదప్రయోగంతోనూ చూడవచ్చు. అన్నమయ్య ఇక్కడ పేర్లలోని శబ్దసామ్యాన్ని ఉపయోగించి శ్లేషను సృష్టించారు.
    చామన వర్ణము చామన వర్ణం అంటే నల్లని లేదా శ్యామవర్ణం. శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క నీలమేఘశ్యామల రూపాన్ని సూచించే భావం.
    వామనుడు విష్ణువు దశావతారాలలో ఒకటైన వామనావతారం ధరించినవాడు. వామనుడు అంటే మరుగుజ్జు రూపంలో అవతరించిన శ్రీమహావిష్ణువు.
    వామనయన వామ + నయన అనే భావంలో అందమైన, మనోహరమైన కన్నులు కలిగిన స్త్రీ అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది.
    పేరుబలం / బేరుబలం ఇద్దరికీ సంబంధించిన పేర్లు, నామాలు, వాటిలోని శబ్దసామ్యం మరియు అర్థసామ్యం ఒకదానితో ఒకటి సరిపోవడాన్ని అన్నమయ్య చమత్కారంగా చెబుతున్నారు.
    హరి పాపాలను, దుఃఖాలను హరించేవాడు. శ్రీమహావిష్ణువుకు ప్రసిద్ధమైన నామం.
    హరిణేక్షణ హరిణి + ఈక్షణ. జింకలాంటి చురుకైన, సున్నితమైన, అందమైన చూపులు కలిగిన స్త్రీ.
    కరి కరి అంటే ఏనుగు. ఇక్కడ గజేంద్రుని రక్షించిన శ్రీహరిని సూచించే పురాణసంబంధం ఉంది.
    కరియాన కరి అంటే ఏనుగు; యానం అంటే నడక లేదా గమనం. అందువల్ల ఏనుగు వంటి గంభీరమైన నడక కలిగినది – గజగామిని అనే సౌందర్యవర్ణన.
    జలధిశాయి జలధి అంటే సముద్రం; శాయి అంటే శయనించేవాడు. క్షీరసాగరంలో శేషతల్పంపై శయనించే శ్రీమహావిష్ణువు.
    జలధికన్య జలధి అంటే సముద్రం. జలధికన్య అంటే సముద్రుని కుమార్తె. లక్ష్మీదేవి క్షీరసాగర మథనంలో అవతరించినందున ఈ పేరు వచ్చింది.
    జలజ నాభుడు జలజం అంటే నీటిలో పుట్టిన పద్మం. నాభి నుండి పద్మం ఉద్భవించినవాడు – పద్మనాభుడు. శ్రీమహావిష్ణువుకు ఇది ప్రసిద్ధ నామం.
    జలజముఖి జలజం = పద్మం; ముఖి = ముఖం కలది. పద్మంలాంటి అందమైన ముఖం కలిగిన స్త్రీ.
    అలమేలుమంగ తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యసతీమణిగా పూజించబడే శ్రీ పద్మావతి / అలమేలుమంగ తాయారు.

    భావం – పల్లవి

    ఓ అమ్మా అలమేలుమంగ! నీకు, ఆయనకు ఈ మంగళకరమైన శోభనాలు ఎంతో తగినవి. మీ ఇద్దరి దివ్య కల్యాణం ఎల్లప్పుడూ శుభమంగళాలతో, ఆనందంతో కొనసాగాలి.

    ఇది కేవలం ఒక వివాహ సందర్భంలో పలికే ఆశీర్వాదం కాదు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు–అలమేలుమంగల దివ్య దాంపత్యం నిత్యమైనది అనే భావాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అందుకే “నిత్యకల్యాణం” అనే భావం ఈ పల్లవికి హృదయం.

    భావం – చరణం 1

    మొదటి చరణంలో అన్నమయ్య శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పేర్లను, అలమేలుమంగ సౌందర్యాన్ని జతచేస్తారు.

    ఆయనకు రామ అనే నామం ఉంది; ఆమె కూడా రమణీయమైన రూపంతో “రామ” భావాన్ని కలిగి ఉంది. ఆయన చామన వర్ణుడు, ఆమె కూడా ఆ పదప్రయోగానికి అనుగుణంగా సౌందర్యాన్ని కలిగినది. ఆయనను వామనుడు అంటారు; ఆమె వామనయన – అందమైన కన్నులు కలిగినది.

    ఇలా ఒకరి పేరును మరొకరి సౌందర్య లక్షణంతో కలుపుతూ అన్నమయ్య ఒక అద్భుతమైన పదక్రీడ చేశారు.

    “మీ ఇద్దరికీ పేరుబలం ఒకటే” అని చెప్పడం ద్వారా, పేర్లలోని శబ్దసామ్యం మాత్రమే కాదు, భావసామ్యం కూడా మీ దాంపత్యాన్ని మరింత అందంగా చేస్తోంది అని కవి సూచిస్తున్నారు.

    భావం – చరణం 2

    రెండవ చరణంలో శ్రీహరికి సంబంధించిన మరిన్ని పురాణ నామాలను తీసుకున్నారు.

    “హరి పేరాతనికి హరిణేక్షణవు నీవు” – ఆయన హరి; నీవు హరిణిలాంటి అందమైన చూపులు కలిగినదానివి.

    “కరిగాచెదాను నీవు కరియానవు” అనే పాదంలో అద్భుతమైన శ్లేష ఉంది. శ్రీహరి గజేంద్రుని రక్షించినవాడు. మరోవైపు అమ్మవారి నడకను ఏనుగు నడకతో పోల్చి గజగామిని అనే సౌందర్య భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

    తర్వాత ఆయనను జలధిశాయి అంటారు – క్షీరసాగరంలో శయనించే మహావిష్ణువు. ఆమెను జలధికన్య అంటారు – క్షీరసాగర మథనంలో అవతరించిన శ్రీమహాలక్ష్మి.

    అంటే, ఆయన సముద్రంలో శయనించేవాడు; ఆమె సముద్రం నుంచి అవతరించిన దేవి. ఈ విధంగా వారి ఉనికే ఒకదానితో ఒకటి విడదీయలేనంతగా అనుసంధానమై ఉంది.

    భావం – చరణం 3

    చివరి చరణంలో అన్నమయ్య ఈ దివ్య దాంపత్యాన్ని తిరుమల రూపంలో మన కళ్లముందుకు తీసుకొస్తారు.

    “జలజ నాభుడతడు జలజముఖివి నీవు” – ఆయన పద్మనాభుడు; నీవు పద్మంలాంటి ముఖం కలిగినదానివి.

    తర్వాత నేరుగా ఆమెను అలమేలుమంగ అని సంబోధిస్తారు. చివరికి ఆయన శ్రీ వేంకటేశుడు, ఆమె అలమేలుమంగ. భూలోకంలో కూడా ఈ ఇద్దరి దివ్య కలయికను చూసి, వారి పేర్లను పలికి మంగళం పాడుతున్నట్లుగా కీర్తన ముగుస్తుంది.

    ఈ చివరి చరణం మొత్తం కీర్తనకు ఒక అందమైన ముగింపు. మొదటి రెండు చరణాల్లో విష్ణువు యొక్క పురాణ నామాలు, లక్ష్మీదేవి సౌందర్య లక్షణాలు కనిపిస్తే, చివరికి అవే తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు–అలమేలుమంగ రూపంలో మనకు సాక్షాత్కరిస్తాయి.

    ఈ కీర్తనలోని ప్రత్యేకత

    “నెలమూడు శోభనాలు”లో అన్నమయ్య ఉపయోగించిన ప్రధాన కవితా లక్షణం శ్లేష, పదసామ్యం, నామసామ్యం.

    ఒకవైపు విష్ణువు యొక్క నామాలు:

    రాముడు – వామనుడు – హరి – జలధిశాయి – జలజనాభుడు

    మరోవైపు అమ్మవారి సౌందర్య విశేషణాలు:

    రామ – చామ – వామనయన – హరిణేక్షణ – కరియాన – జలధికన్య – జలజముఖి

    ఇవి పరస్పరం జతపడుతూ, “పేరుబలమొకటే” అనే పాదంలోకి చేరుతాయి.

    అంటే దైవదంపతుల మధ్య ఉన్న అనుబంధం కేవలం భార్యాభర్తల సంబంధం మాత్రమే కాదు; వారి నామాలు, రూపాలు, పురాణగాథలు, దైవస్వరూపాలు కూడా పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

    సందర్భం – ఎప్పుడు పాడుతారు?

    ఈ కీర్తన స్వభావమే మంగళకరమైనది. అందువల్ల వివాహాలు, కల్యాణోత్సవాలు, శుభకార్యాలు, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి–అలమేలుమంగ దివ్య కల్యాణ సందర్భాలు వంటి సందర్భాల్లో పాడటానికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.

    “కలకాలమును నిచ్చకల్యాణమమ్మా” అనే పల్లవి కారణంగా ఇది పెళ్లి పాటగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. అన్నమయ్య కీర్తనలలో కల్యాణం, మంగళం, దైవదంపతుల సౌందర్యాన్ని వర్ణించే పాటలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ కీర్తనను వివిధ కళాకారులు విభిన్న రాగాల్లో ఆలపించారు; నిత్య సంతోషిణి గానం చేసిన “Kalyanamamma” రూపం కూడా సంగీత రికార్డింగుల్లో కనిపిస్తుంది.

    తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

    1. “నెలమూడు శోభనాలు” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

    ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు మరియు అలమేలుమంగ అమ్మవారి దివ్య కల్యాణం గురించి. అన్నమయ్య విష్ణువు యొక్క వివిధ నామాలను, లక్ష్మీదేవి సౌందర్య విశేషణాలను జతచేసి వారి దివ్య దాంపత్యాన్ని స్తుతించారు.

    2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడుతారు?

    ఇది మంగళకరమైన కల్యాణ కీర్తన. వివాహాలు, కల్యాణోత్సవాలు, దేవాలయాల్లో జరిగే దైవకల్యాణ కార్యక్రమాలు మరియు ఇతర శుభసందర్భాల్లో పాడటానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

    3. “పేరుబలమొకటే” అంటే ఏమిటి?

    “పేరుబలమొకటే” అన్నది ఈ కీర్తనలోని అద్భుతమైన పదప్రయోగం. శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఉన్న రామ, హరి, వామన, జలధిశాయి, జలజనాభుడు వంటి పేర్లకు అనుగుణంగా అలమేలుమంగకు రామ, వామనయన, హరిణేక్షణ, జలధికన్య, జలజముఖి వంటి సౌందర్య/సంబంధ విశేషణాలను అన్నమయ్య జతచేశారు. వారి పేర్లు, రూపాలు, భావాలు పరస్పరం ఒకదానిని మరొకటి ప్రతిబింబిస్తున్నాయని ఈ పదబంధం సూచిస్తుంది.

    “నెలమూడు శోభనాలు” కేవలం ఒక వివాహ గీతం కాదు; ఇది అన్నమయ్య కవితా ప్రతిభకు ఒక అందమైన ఉదాహరణ. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని విష్ణు స్వరూపాన్ని, అలమేలుమంగ అమ్మవారి లక్ష్మీ స్వరూపాన్ని, వారి దివ్య దాంపత్యాన్ని ఒకే భావప్రవాహంలో కలిపిన కీర్తన ఇది.

    ప్రతి చరణంలో ఒకరి నామాన్ని మరొకరి రూపంతో అనుసంధానిస్తూ, చివరికి “బెరసి మీయిద్దరికి పేరుబలమొకటే” అని చెప్పడం ద్వారా దైవదంపతుల అవినాభావ సంబంధాన్ని అన్నమయ్య మనకు తెలియజేస్తారు.

    అందుకే ఈ కీర్తన వినిపించినప్పుడు అది ఒక శుభకార్యానికి మంగళం పలికినట్లే అనిపిస్తుంది. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి–అలమేలుమంగ అమ్మవారి నిత్యకల్యాణం మన జీవితాల్లో కూడా శుభం, సౌభాగ్యం, ఆనందం నింపాలని కోరుకుందాం.

    ఓం నమో వేంకటేశాయ 🙏

    Share. Facebook Twitter LinkedIn Email

    ఇంకా చదవండి

    కొండలలో నెలకొన్న

    March 16, 2019

    అన్నమయ్య కీర్తన – మేలుకో శృంగారరాయ

    March 16, 2019

    అన్నమయ్య కీర్తన ముద్దుగారే యశోద

    March 16, 2019
    వర్గం
    • 30 రోజులు 30 శ్లోకాలు (31)
    • అన్నమయ్య కీర్తనలు (110)
    • అష్టోత్తరం (43)
    • గణపతి 32 రూపాలు (32)
    • డౌన్లోడ్స్ (5)
    • దేవాలయాలు (7)
    • దేవి మహాత్మ్యం (17)
    • పూజ (13)
    • భక్తి (179)
    • భగవత్ గీత (18)
    • మన పండుగలు (52)
    • ముఖ్యం (4)
    • విజ్ఞానం (21)
    • స్తోత్రాలు (53)
    Don't Miss

    కార్తీక ఏకాదశి 2026: దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత, వ్రత కథ, పూజా విధానం

    November 17, 2026 మన పండుగలు

    కార్తీక ఏకాదశి ఎప్పుడు? | శుక్రవారం, నవంబర్ 20, 2026 హిందూ సంప్రదాయంలో ఏకాదశి తిథికి ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం…

    క్షీరాబ్ది ద్వాదశి /చిలుకు ద్వాదశి 2026

    November 17, 2026

    కార్తీక పౌర్ణమి 2026: ప్రాముఖ్యత, పురాణ కథ, పూజా విధానం, దీపారాధన విశేషాలు

    November 17, 2026

    భగినీ హస్త భోజనం – అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధానికి ప్రతీక, యమ ద్వితీయ పండుగ విశిష్టత

    November 10, 2026
    Stay In Touch
    • Facebook
    • Twitter
    • Instagram
    • YouTube
    © 2026 Vishnumukham. Designed by JSNSoft.
    • మా గురించి
    • Contact Us
    • Terms
    • Privacy Policy

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.