రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

“నిత్య పూజలివిగో” అన్నమాచార్యులు రచించిన అత్యంత ఆధ్యాత్మికమైన కీర్తనల్లో ఒకటి. ఈ కీర్తనలో ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి / శ్రీ వేంకటరాయుడు పరమాత్మ స్వరూపంగా భావించబడతాడు. అయితే అన్నమయ్య చూపించే దైవదర్శనం కేవలం ఆలయంలోని విగ్రహానికే పరిమితం కాదు. మన శరీరమే ఆలయం, హృదయమే హరి పీఠం, మాటలే మంత్రాలు, చూపులే దీపాలు, మన ఆహారమే నైవేద్యం, మన జీవితమే భగవంతునికి సేవ అని ఆయన అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టిని అందించారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, తెలుగు వాగ్గేయకారుడు. ఈ కీర్తన కూడా ఆయన తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తి సంప్రదాయంతో అనుబంధమైన కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది. అయితే ఈ కీర్తనను అన్నమయ్య ఏ సంవత్సరంలో రచించారనే ఖచ్చితమైన ఆధారం అందుబాటులో లేదు. అన్నమయ్య కీర్తనలలో కనిపించే ఈ అంతర్ముఖ భక్తి భావమే “నిత్య పూజలివిగో”ను తరతరాలుగా ప్రజాదరణ పొందేలా చేసింది.

పూర్తి సాహిత్యం

పల్లవి

నిత్య పూజలివిగో నెరిచిన నోహో |
ప్రత్యక్షమైనట్టి పరమాత్మునికి నిత్య పూజలివిగో ||

చరణం 1

తనువే గుడియట తలయె శిఖరమట
పెను హృదయమే హరి పీఠమట |
కనుగొన చూపులే ఘన దీపములట
తన లోపలి అంతర్యామికిని ||

చరణం 2

పలుకే మంత్రమట పాదయిన నాలుకే
కలకల మను పిడి ఘంటయట |
నలువైన రుచులే నైవేద్యములట
తలపులోపలనున్న దైవమునకు ||

చరణం 3

గమన చేష్టలే అంగరంగ గతియట
తమి గల జీవుడే దాసుడట |
అమరిన ఊర్పులే ఆలబట్టములట
క్రమముతో శ్రీ వెంకటరాయునికి ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
నిత్య	ప్రతిరోజూ, ఎల్లప్పుడూ
పూజలు	భగవంతునికి సమర్పించే ఆరాధనలు
నెరిచిన / నేరిచిన	నేర్చుకున్న, అభ్యసించిన
ప్రత్యక్షమైనట్టి	ప్రత్యక్షంగా ఉన్న, మనకు కనిపించే
పరమాత్ముడు	సమస్తానికి మూలమైన పరమ దైవం
తనువు	శరీరం
గుడి	దేవాలయం
శిఖరం	ఆలయంపై ఉన్న ఎత్తైన భాగం; ఇక్కడ తలతో పోల్చబడింది
పెను	పెద్ద, విశాలమైన
హరి	శ్రీమహావిష్ణువు; ఇక్కడ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సూచిస్తుంది
పీఠం	దేవతను ప్రతిష్ఠించే ఆసనం
కనుగొన	చూడగల, దర్శించగల
ఘన	గొప్ప, ప్రకాశవంతమైన
దీపములు	వెలుగునిచ్చే దీపాలు
అంతర్యామి	జీవుల హృదయంలో అంతర్లీనంగా ఉండి నడిపించే పరమాత్మ
పలుకు	మాట, వాక్కు
మంత్రం	పవిత్రమైన దైవనామం లేదా శబ్దం
నాలుక	మాటలను పలికించే అవయవం
కలకల	నిరంతరం వినిపించే చలనం/శబ్దం
పిడి ఘంట	చేతితో పట్టి మోగించే ఆలయ గంట
నలువైన రుచులు	వివిధ రకాల రుచికరమైన ఆహార పదార్థాలు
నైవేద్యం	భగవంతునికి సమర్పించే ఆహారం
తలపు	ఆలోచన, ధ్యానం, స్మరణ
దైవం	భగవంతుడు
గమన	నడక, సంచారం
చేష్టలు	పనులు, కదలికలు, ప్రవర్తనలు
అంగరంగ గతి	ఆలయ సేవలో జరిగే ప్రదక్షిణాది కదలికలు అనే రూపక భావం
జీవుడు	ప్రాణి, వ్యక్తి, ఆత్మను ధరించిన జీవి
దాసుడు	భగవంతుని సేవకుడు
ఊర్పులు	ఊపిరులు, శ్వాసలు
ఆలవట్టము	దేవునికి వీచే విశేషమైన విసనకర్ర/చామరం వంటి ఆలయ సేవా ఉపకరణం
క్రమముతో	పద్ధతిగా, నియమానుసారం
శ్రీ వెంకటరాయుడు	తిరుమలలో కొలువైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి

పల్లవి – భావం

అన్నమయ్య భగవంతుడికి తాను ప్రతిరోజూ చేసే పూజను వివరిస్తున్నాడు. అయితే ఇది కేవలం పూలు, పత్రాలు, దీపాలు, నైవేద్యాలతో చేసే బాహ్య పూజ కాదు.

మనకు ప్రత్యక్షంగా ఉన్న పరమాత్ముడికి, మన జీవితంలోని ప్రతి క్షణాన్ని పూజగా మార్చుకోవడమే నిజమైన నిత్యపూజ అని కీర్తన చెబుతుంది.

భగవంతుడు మనకు దూరంగా ఉన్నాడని భావించకుండా, మనలోనే ఉన్న అంతర్యామిగా దర్శించుకోవాలి. మన శరీరం, మనసు, మాట, ఆలోచన, కదలిక—ఇవన్నీ దైవారాధనకు సాధనాలుగా మారాలి.

మొదటి చరణం – శరీరమే దేవాలయం

ఈ చరణం కీర్తనలోని అత్యంత ప్రసిద్ధమైన ఆధ్యాత్మిక రూపకాన్ని అందిస్తుంది.

అన్నమయ్య “తనువే గుడి” అంటాడు. అంటే మన శరీరాన్ని పవిత్రమైన దేవాలయంగా భావించాలి. దేవాలయానికి శిఖరం ఉన్నట్లే మన తల ఆ ఆలయ శిఖరం.

మన హృదయం మాత్రం మరింత పవిత్రమైనది. ఎందుకంటే అక్కడే హరి పీఠం ఉంది. అంటే మన హృదయంలోనే భగవంతుడు కొలువై ఉన్నాడు.

మన కళ్లను ఆయన దీపాలతో పోల్చాడు. ఆలయంలో దీపాలు దేవుని సన్నిధిని ప్రకాశింపజేసినట్లే, మన చూపులు అంతరంగంలోని దైవాన్ని దర్శించడానికి సాధనాలు.

ఇక్కడ “అంతర్యామి” అనే భావం అత్యంత ముఖ్యమైనది. భగవంతుడు బయట మాత్రమే కాకుండా మన అంతరంగంలోనే నివసించే చైతన్యస్వరూపుడు అని అన్నమయ్య చెబుతున్నాడు.

రెండవ చరణం – మాటే మంత్రం, ఆహారమే నైవేద్యం

మన మాటలను పవిత్రంగా మార్చుకుంటే అవే మంత్రాలవుతాయి.

“పలుకే మంత్రమట” అంటే మన నోటినుండి వెలువడే ప్రతి మాట సత్యమైనదిగా, మధురమైనదిగా, హితమైనదిగా ఉండాలి. నాలుక ఆలయంలో మంత్రాలను పలికించే సాధనంలా మారాలి.

నాలుక కదలికను ఆలయంలో నిరంతరం మోగే గంటతో పోల్చడం ఎంతో అందమైన రూపకం.

అలాగే మనం స్వీకరించే రుచికరమైన ఆహారాన్ని కూడా భగవంతునికి సమర్పించిన నైవేద్యంగా భావించాలి.

అంటే తినడం కూడా భక్తితో, కృతజ్ఞతతో జరిగితే అది సాధారణమైన భోజనం కాకుండా దైవస్మరణగా మారుతుంది.

ఈ చరణం మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది: భక్తి అనేది పూజా గదిలో మాత్రమే ఉండాల్సినది కాదు; మన మాటల్లో, మన ఆహారంలో, మన ఆలోచనల్లో కూడా ఉండాలి.

మూడవ చరణం – జీవితంలోని ప్రతి చర్య సేవే

మన నడక, మన కదలికలు, మన రోజువారీ పనులు కూడా భగవంతుని ఆలయంలో జరిగే సేవలుగా భావించాలి.

మనిషి తనను తాను భగవంతుని దాసుడిగా భావించినప్పుడు జీవితానికి కొత్త అర్థం వస్తుంది.

మన ఊపిరిని కూడా అన్నమయ్య ఆలయంలో స్వామికి వీచే ఆలవట్టంతో పోల్చాడు. అంటే మన శ్వాస కూడా దైవసేవలో భాగమే.

ఇక్కడ కీర్తన ఒక అద్భుతమైన స్థాయికి చేరుతుంది. పూజ కోసం మనం ప్రత్యేకంగా ఏదైనా చేయాల్సిన అవసరం లేదని కాదు; మన జీవన విధానాన్నే పూజగా మార్చుకోవాలి అని అన్నమయ్య సూచిస్తున్నాడు.

శ్రీ వెంకటరాయునికి క్రమబద్ధంగా చేసే సేవలో మన జీవితం మొత్తం భాగస్వామ్యం కావాలి.

ఈ కీర్తన ఎక్కడ పాడతారు?

“నిత్య పూజలివిగో” ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి సంప్రదాయంతో అనుబంధమైన అన్నమయ్య కీర్తన. తిరుమల శ్రీనివాసుని ఆరాధన, అన్నమాచార్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత కచేరీలు, భజనలు మరియు ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలలో ఈ కీర్తన వినిపిస్తూ ఉంటుంది.

కీర్తనకు సంబంధించిన సంగీత ప్రదర్శనల్లో ఆది తాళంతో పాటు వివిధ సంగీత రూపాలు కనిపిస్తాయి; కొన్ని మూలాల్లో రాగానికి “పూజలివివో” అనే సూచన కనిపించగా, ఇతర ప్రచారాల్లో ఖరహరప్రియగా కూడా పాడబడుతుంది. అందువల్ల నేటి ప్రదర్శనల్లో రాగభేదం కనిపించడం సహజం.

ఈ కీర్తనకు అనేక మంది గాయకులు స్వరరూపాలు అందించారు. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి గానం ప్రసిద్ధమైన ప్రదర్శనల్లో ఒకటి; తరువాతి కాలంలో ఇతర గాయకులు కూడా తమ స్వరశైలిలో దీనిని ఆలపించారు.

ఈ కీర్తన ఎందుకు ప్రత్యేకం?

అన్నమయ్య గొప్పతనం కేవలం భక్తి భావాన్ని వ్యక్తం చేయడంలోనే కాదు; సాధారణమైన రోజువారీ జీవితాన్ని ఆధ్యాత్మిక అనుభవంగా మార్చగలిగే భాషను ఉపయోగించడంలో కూడా ఉంది.

“శరీరం = గుడి”
“తల = శిఖరం”
“హృదయం = హరి పీఠం”
“చూపులు = దీపాలు”
“మాట = మంత్రం”
“నాలుక = గంట”
“ఆహారం = నైవేద్యం”
“జీవితం = సేవ”

అనే రూపకాల ద్వారా అన్నమయ్య ఒక సంపూర్ణమైన అంతరంగ పూజా విధానాన్ని మన ముందు ఉంచాడు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి, అంటే తిరుమల శ్రీ వేంకటరాయుడిని ఉద్దేశించి రచించబడింది. అయితే కీర్తనలోని “అంతర్యామి”, “పరమాత్మ” భావాల ద్వారా భగవంతుడు ప్రతి జీవిలోనూ ఉన్నాడనే విశాలమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అన్నమయ్య అందించారు.

2. “నిత్య పూజలివిగో” అంటే ఏమిటి?

“ఇవిగో నేను నేర్చుకున్న నిత్య పూజలు” అనే భావం. ప్రత్యేకంగా ఆలయంలో చేసే పూజ మాత్రమే కాకుండా మన శరీరం, మాట, ఆలోచన, ఆహారం, శ్వాస, పనులు అన్నింటినీ భగవంతునికి సమర్పించడం ఈ కీర్తనలోని నిత్యపూజ భావం.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీత కచేరీలు, భజనలు మరియు వివిధ ఆధ్యాత్మిక సందర్భాల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపిస్తారు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తన కాదు; ప్రతిరోజూ దైవస్మరణకు అనువైన కీర్తనగా కూడా భావించవచ్చు.

“నిత్య పూజలివిగో” అన్నమయ్య కీర్తన మనకు ఒక గొప్ప జీవన సత్యాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. దేవుడిని దర్శించడానికి ఆలయానికి వెళ్లడం ఎంత పవిత్రమో, మనలోని దేవుడిని గుర్తించడం కూడా అంతే ముఖ్యమని ఈ కీర్తన చెబుతుంది.

మన శరీరాన్ని దేవాలయంగా, హృదయాన్ని హరి పీఠంగా, మాటలను మంత్రాలుగా, చూపులను దీపాలుగా, ఆహారాన్ని నైవేద్యంగా, ప్రతి పనిని సేవగా భావించినప్పుడు మన రోజువారీ జీవితం మొత్తం ఒక నిత్య పూజగా మారుతుంది.

అదే అన్నమయ్య అందించిన ఈ కీర్తన యొక్క శాశ్వత సందేశం — భగవంతుడు మనకు దూరంగా లేడు; మనలోనే ఉన్నాడు. ఆయనను స్మరించే ప్రతి క్షణమే పూజ.