రచన: అన్నమాచార్య
ప్రధాన దైవం: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
ప్రధాన భావం: భగవంతుడే నిజమైన ఆశ్రయం, ఆయన కృపే భక్తునికి అసలైన సంపద.

పరిచయం

“పుట్టుభోగులము మేము భువి హరిదాసులము” అనే కీర్తన అన్నమాచార్యుల ఆధ్యాత్మిక దృష్టిని, ఆత్మగౌరవాన్ని, శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై ఉన్న సంపూర్ణ విశ్వాసాన్ని చక్కగా వ్యక్తపరుస్తుంది. ఈ కీర్తనలో ప్రధాన దైవం తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి. భక్తుడికి నిజమైన సంపద, గౌరవం, ఆశ్రయం అన్నీ స్వామివారే అని అన్నమయ్య తెలియజేస్తారు.

అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, వాగ్గేయకారుడు. ఆయన జీవితకాలం సుమారుగా 1408–1503గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అందువల్ల ఈ కీర్తనను కూడా 15వ శతాబ్దపు అన్నమయ్య సంకీర్తనా సంప్రదాయానికి చెందినదిగా చూడవచ్చు. అయితే ప్రతి కీర్తనకు ఖచ్చితమైన రచనాసంవత్సరం నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదు. తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనలలో ఈ రచన అధ్యాత్మ భావానికి చెందినదిగా కూడా పాత సంకలనాల్లో నమోదై ఉంది.

ఈ కీర్తన ప్రసిద్ధి చెందడానికి ప్రధాన కారణం — “భక్తుడికి భగవంతుడే సర్వస్వం; లోకంలోని అధికారుల దగ్గరికి వెళ్లి ఏదీ అడగవలసిన అవసరం లేదు” అనే బలమైన సందేశం. భక్తి, ఆత్మగౌరవం, వైరాగ్యం, దైవాశ్రయం — ఈ నాలుగు భావాలు ఇందులో కలిసిపోతాయి.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

పుట్టుభోగులము మేము భువి హరిదాసులము |
నట్టనడిమి దొరలు నాకియ్యవలెనా ||

చరణం 1

పల్లకీలు నందనాలు పడివాగె తేజీలు
వెల్లవిరి మహాలక్ష్మీ విలాసములు |
తల్లియాకె మగనినే దైవమని కొలిచేము
వొల్లగే మాకే సిరులు వొరులియ్యవలెనా ||

చరణం 2

గ్రామములు వస్త్రములు గజముఖ్య వస్తువులు
ఆమని భూకాంతకు నంగభేదాలు ||
భామిని యాకె మగని ప్రాణధారి లెంక-
లము వోలి మాకాతడే యిచ్చీ వొరులియ్యవలెనా ||

చరణం 3

పసగల పదవులు బ్రహ్మ నిర్మితములు
వెస బ్రహ్మతండ్రి శ్రీ వేంకటేశుడు |
యెసగి యాతడే మమ్మునేలి యిన్నియు నిచ్చె
వొసగిన మాసొమ్ములు వొరులియ్యవలెనా ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
పుట్టుభోగులము	పుట్టు + భోగులము. పుట్టు అంటే సహజంగా లభించినది, జన్మతః వచ్చినది. భోగము అంటే సౌఖ్యం, సంపద, ఐశ్వర్యం. ఇక్కడ జన్మతః భగవంతుని కృపను పొందినవారము, దైవసంపద కలిగినవారము అనే భావం.
భువి	భూమిపై, ఈ లోకంలో.
హరిదాసులము	హరి + దాసులు. హరి అంటే శ్రీమహావిష్ణువు; దాసులు అంటే సేవకులు, భక్తులు. అంటే శ్రీహరికి సేవకులమైన భక్తులము.
నట్టనడిమి	నడుమ, మధ్యలో, లోకవ్యవహారంలో. “నట్టనడిమి దొరలు” అంటే ఈ లోకంలోని అధికారులు, రాజులు, ధనవంతులు అనే భావం.
దొరలు	ప్రభువులు, అధికారులు, రాజులు లేదా సంపన్నులు. ఇక్కడ లోకాధికారులను సూచిస్తుంది.
నందనాలు	పాఠభేదాల్లో నందనాలు / నందలాలు వంటి రూపాలు కనిపిస్తాయి. సందర్భానుసారం సౌఖ్యాలు, విలాసవస్తువులు లేదా రాజసంబంధమైన వైభవాలు అనే భావం.
తేజీలు	తేజీ అంటే వేగవంతమైన గుర్రం. తేజీలు అంటే మంచి గుర్రాలు, రాజసమైన అశ్వాలు.
మహాలక్ష్మీ విలాసములు	మహాలక్ష్మి అంటే శ్రీమహావిష్ణువు దేవేరి, సంపదకు అధిష్ఠాన దేవత. విలాసములు అంటే వైభవాలు, సంపద యొక్క ప్రకాశాలు. అంటే మహాలక్ష్మి అనుగ్రహంతో లభించే ఐశ్వర్య వైభవాలు.
తల్లియాకె	పాఠభేదంతో కనిపించే పదబంధం. భావపరంగా తల్లియైన శ్రీమహాలక్ష్మిని సూచిస్తుంది.
మగనినే	మగడు అనే పాత తెలుగు ప్రయోగం ఇక్కడ భర్త అనే అర్థంలో. “మగనినే” అంటే ఆమె భర్త అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరునినే.
కొలిచేము	కొలుచు అంటే పూజించు, ఆరాధించు, సేవించు.
వొల్లగే	అంగీకరించి, సంతోషంగా, అనుగ్రహంగా అనే భావం.
సిరులు	సంపద, ఐశ్వర్యం, శ్రేయస్సు.
వొరులు	ఇతరులు, పరులు.
గ్రామములు	గ్రామాలు, భూభాగాలు, ఆస్తులు అనే భావంలో.
వస్త్రములు	బట్టలు, దుస్తులు.
గజముఖ్య వస్తువులు	గజము అంటే ఏనుగు. ముఖ్య వస్తువులు అంటే విలువైన, రాజసమైన వస్తువులు. అంటే ఏనుగులు వంటి విలువైన సంపదలు, రాజవైభవానికి సంబంధించిన వస్తువులు.
భూకాంత	భూ + కాంత. భూ అంటే భూమి; కాంత అంటే ప్రియురాలు లేదా భార్య. ఇక్కడ భూదేవి అనే భావం.
నంగభేదాలు	పాఠభేదాలున్న పదం. సందర్భానుసారం అనేక రకాల సంపదలు, భూమికి సంబంధించిన వైభవాలు అనే భావంలో గ్రహించవచ్చు.
భామిని	స్త్రీ, దేవి, ప్రియురాలు అనే అర్థాలు.
ప్రాణధారి	ప్రాణాలను ధరించేవాడు, జీవానికి ఆధారం అనే భావం.
లెంకలము	పాత తెలుగు ప్రయోగంలో సేవకులు, పరిచారకులు అనే భావం.
పసగల	పసగు అంటే సామర్థ్యం, శక్తి, ప్రతిభ, యోగ్యత. “పసగల పదవులు” అంటే సామర్థ్యానికి తగిన గౌరవస్థానాలు, పదవులు.
పదవులు	స్థానాలు, అధికారాలు, గౌరవ స్థానాలు.
బ్రహ్మ నిర్మితములు	బ్రహ్మచే నిర్మించబడినవి లేదా సృష్టించబడినవి.
బ్రహ్మతండ్రి	బ్రహ్మకు తండ్రి అనే భావం. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో శ్రీమహావిష్ణువు బ్రహ్మకు మూలకారణుడిగా భావించబడతాడు.
యెసగి	ప్రత్యేకంగా, ఘనంగా, గొప్పగా అనే భావం.
మమ్మునేలి	మమ్మల్ని ఏలుతూ, పాలిస్తూ, కాపాడుతూ.
యిన్నియు	ఇన్నియు అంటే ఇవన్నీ, సమస్తమూ.
వొసగిన	వొసగు అంటే ఇవ్వడం, ప్రసాదించడం, అనుగ్రహించడం.
మాసొమ్ములు	మా + సొమ్ములు. మాకు ప్రసాదించిన సంపదలు, దైవానుగ్రహ రూపమైన ఐశ్వర్యాలు.

పల్లవి భావం

“పుట్టుభోగులము మేము భువి హరిదాసులము | నట్టనడిమి దొరలు నాకియ్యవలెనా”

అన్నమయ్య తనను, తనలాంటి భక్తులను ఉద్దేశించి అంటున్నారు:

“మేము ఈ లోకంలో పుట్టుకతోనే హరిదాసులము. శ్రీహరి సేవకులమైన మాకు భగవంతుని కృపే గొప్ప సంపద. అలాంటప్పుడు లోకంలోని రాజులు, అధికారుల దగ్గరకు వెళ్లి వారు ఏదైనా ఇచ్చే వరకు ఎందుకు ఎదురుచూడాలి?”

ఇది కేవలం ధనాన్ని నిరాకరించడం కాదు. మన నిజమైన ఆశ్రయం ఎవరు? అనే ప్రశ్నకు అన్నమయ్య ఇచ్చిన సమాధానం.

మొదటి చరణం భావం

మొదటి చరణంలో అన్నమయ్య రాజసమైన వైభవాలన్నింటినీ ప్రస్తావిస్తారు — పల్లకీలు, గుర్రాలు, మహాలక్ష్మి వైభవం మొదలైనవి.

శ్రీమహాలక్ష్మిని తల్లిగా భావించి, ఆమె భర్త అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరునినే పరమదైవంగా కొలుస్తున్నామని చెబుతారు.

అందువల్ల సంపద కోసం ఇతరుల వైపు చూడాల్సిన అవసరం ఏముంది?

ఇక్కడ ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక భావన ఉంది. భక్తుడికి భగవంతుడే తల్లి, తండ్రి, స్వామి, దాత. అలాంటి పరమాశ్రయం ఉన్నప్పుడు తాత్కాలికమైన లోకాధికారుల కృప కోసం తలవంచాల్సిన అవసరం లేదని అన్నమయ్య సూచిస్తున్నారు.

రెండవ చరణం భావం

రెండవ చరణంలో గ్రామాలు, వస్త్రాలు, ఏనుగులు, విలువైన వస్తువులు, భూదేవి అనుగ్రహం వంటి సంపదలను ప్రస్తావిస్తారు.

ఇవి కేవలం భౌతిక ఆస్తులకు సూచనలు మాత్రమే కాదు. భక్తునికి భగవంతుని అనుగ్రహం వల్ల లభించే జీవనాధారం, గౌరవం, శ్రేయస్సు, సంపద అన్నీ ఇందులో అంతర్లీనంగా ఉన్నాయి.

భూదేవి, శ్రీదేవి వంటి దైవశక్తులు స్వామివారితో అనుబంధంగా ఉన్నప్పుడు, ఆయన సేవకులమైన మనకు ఇతరులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఏమిటని అన్నమయ్య ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ఈ చరణం ద్వారా దైవానుగ్రహమే శాశ్వతమైన సంపద అనే భావం మరింత బలపడుతుంది.

మూడవ చరణం భావం

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య తన భావాన్ని మరింత స్పష్టంగా చెబుతారు.

“పసగల పదవులు బ్రహ్మ నిర్మితములు” — మనకు లభించే గౌరవ స్థానాలు, సామర్థ్యాలు, జీవనంలో వచ్చే అవకాశాలు అన్నీ కూడా దైవసంకల్పంతోనే ఏర్పడతాయి.

“బ్రహ్మతండ్రి శ్రీ వేంకటేశుడు” అని స్వామివారి పరమోన్నత స్థానాన్ని తెలియజేస్తారు.

అలాంటి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే మమ్మల్ని పాలిస్తూ, అనేక వరాలను ప్రసాదిస్తున్నప్పుడు, ఆయన ఇచ్చిన సంపదను ఇతరులు మళ్లీ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఏముంది?

ఇక్కడ “వొరులియ్యవలెనా” అనే ప్రశ్న పదే పదే వినిపించడం ద్వారా అన్నమయ్య తన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, దైవనిష్ఠను బలంగా ప్రకటిస్తున్నారు.

సందర్భం

“పుట్టుభోగులము మేము” కీర్తనలో రాజవైభవం, సంపద, సేవకత్వం, దైవాశ్రయం వంటి అంశాలు బలంగా కనిపిస్తాయి. అందువల్ల ఇది సాధారణ భక్తి గానం మాత్రమే కాకుండా ఆత్మగౌరవాన్ని వ్యక్తపరిచే ఆధ్యాత్మిక కీర్తనగా కూడా ఆస్వాదించవచ్చు.

అన్నమాచార్యుల అనేక సంకీర్తనలు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆరాధనతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ కీర్తన కూడా శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పరమాశ్రయంగా భావించే అధ్యాత్మిక సంకీర్తనా సంప్రదాయంలో నిలుస్తుంది. పాత సంకలనాల్లో దీనిని పాడి రాగంలో నమోదు చేయగా, ఆధునిక ఆన్‌లైన్ సంకలనాల్లో మధ్యమావతి/పాడి అనే సూచన కూడా కనిపిస్తుంది.

ఇలాంటి అన్నమయ్య కీర్తనలు తిరుమలలోను, దేవాలయ సంగీత కార్యక్రమాల్లోను, భక్తి సంగీత కచేరీల్లోను, అన్నమాచార్య జయంతి వంటి సందర్భాల్లోను ఆలపించబడుతూ ఉంటాయి. అయితే ఈ ఒక్క కీర్తన తప్పనిసరిగా ఒక నిర్దిష్ట పండుగలోనే పాడాలి అని చెప్పడానికి స్పష్టమైన ఆధారం లేదు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

“పుట్టుభోగులము మేము” కీర్తన ప్రధానంగా తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. శ్రీమహాలక్ష్మి, భూదేవి వంటి దైవశక్తుల ప్రస్తావన ద్వారా శ్రీనివాసుని దైవ వైభవాన్ని అన్నమయ్య వివరిస్తారు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

ఈ కీర్తనను భక్తి సంగీత కార్యక్రమాలు, దేవాలయ కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య కీర్తనల గాన కార్యక్రమాలు, సాంస్కృతిక వేడుకలు వంటి సందర్భాల్లో పాడవచ్చు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తన కాదు.

3. “పుట్టుభోగులము మేము” అంటే ఏమిటి?

“మేము హరిదాసులము; భగవంతుని కృపే మా సహజమైన సంపద” అనే భావం. అందువల్ల లోకంలోని రాజులు, ధనవంతులు లేదా అధికారుల దగ్గరికి వెళ్లి సంపద కోసం అడగాల్సిన అవసరం లేదని అన్నమయ్య చెబుతున్నారు.

“పుట్టుభోగులము మేము భువి హరిదాసులము” అనే ఒక్క వాక్యంలోనే ఈ కీర్తన యొక్క ఆత్మ దాగి ఉంది. మనిషికి నిజమైన గౌరవం సంపదలోనో, అధికారంలోనో, ఇతరుల అనుగ్రహంలోనో లేదని అన్నమయ్య గుర్తుచేస్తారు. భగవంతుని సేవకుడిగా జీవించడం, ఆయనను పరమాశ్రయంగా భావించడం — అదే నిజమైన ఐశ్వర్యం.

శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై సంపూర్ణ విశ్వాసంతో జీవించే భక్తుడికి లోకసంపదలు వచ్చినా, రాకపోయినా, దైవసాన్నిధ్యమే అతిపెద్ద సంపద. ఈ శాశ్వతమైన సందేశమే ఈ కీర్తనను నేటికీ అర్థవంతంగా, హృదయానికి హత్తుకునేలా నిలబెడుతోంది.