రచన: అన్నమాచార్య

పరిచయం

అన్నమాచార్య కీర్తనల్లో భక్తి మాత్రమే కాదు, లోతైన తాత్త్విక చింతన కూడా కనిపిస్తుంది. “సర్వాంతరాత్ముడవు” అనే ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య సమస్త జీవుల హృదయాలలో అంతర్యామిగా ఉన్న శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని సంబోధిస్తూ, మానవ జీవితంలోని పాపం, పుణ్యం, స్వేచ్ఛ, కర్మ, మాయ, స్వర్గం, నరకం, మోక్షం వంటి విషయాలపై ప్రశ్నలు సంధిస్తారు.

అన్నమయ్య 15వ శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్త కవి. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించి, తెలుగు భక్తి సాహిత్యానికి అపూర్వమైన సేవ చేశారు. ఈ కీర్తన కూడా ఆయన కాలంలోనే, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఆరాధనలో భాగంగా రూపుదిద్దుకున్నదిగా భావించవచ్చు. అయితే ఈ ఒక్క కీర్తనకు ఖచ్చితమైన రచనా సంవత్సరం సాధారణంగా నిర్ధారించబడలేదు.

ఈ కీర్తన ప్రసిద్ధి చెందడానికి ప్రధాన కారణం దాని ప్రశ్నించే భక్తి. భక్తుడు దేవుణ్ణి కేవలం స్తుతించడం కాకుండా, “జీవునికి స్వతంత్రం ఇచ్చింది నీవే; మాయను కప్పింది నీవే; మరి అతని కర్మలకు బాధ్యత ఎవరిది?” అని నేరుగా ప్రశ్నిస్తాడు. అందుకే ఇది భక్తి, తత్వం, ఆత్మపరిశీలన కలిసిన ప్రత్యేకమైన అన్నమయ్య సంకీర్తన.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

సర్వాంతరాత్ముడవు శరణాగతుడ నేను |
సర్వాపరాధినైతి చాలుజాలునయ్యా ||

చరణం 1

వూరకున్నజీవునికి వొక్కొక్క స్వతంత్రమిచ్చి |
కోరేటియపరాధాలు కొన్ని వేసి |
నేరకుంటే నరకము నేరిచితే స్వర్గమంటూ |
దూరువేసేవింతేకాక దోషమెవ్వరిదయ్యా ||

చరణం 2

మనసు చూడవలసి మాయలు నీవే కప్పి |
జనులకు విషయాలు చవులుచూపి |
కనుగొంటే మోక్షమిచ్చి కానకుంటె కర్మమిచ్చి |
ఘనము సేసేవిందు కర్తలెవ్వరయ్యా ||

చరణం 3

వున్నారు ప్రాణులెల్లా నొక్కనీగర్భములోనే |
కన్నకన్న భ్రమతలే కల్పించి |
యిన్నిటా శ్రీవేంకటేశ యేలితివి మమ్ము నిట్టె |
నిన్ను నన్ను నెంచుకుంటే నీకే తెలియునయ్యా ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
సర్వాంతరాత్ముడవు	సమస్త జీవుల అంతరంగంలో ఉన్న పరమాత్మ; అందరి హృదయాలలో అంతర్యామిగా ఉన్నవాడు
శరణాగతుడ	శరణు పొందినవాడు; పూర్తిగా భగవంతుని ఆశ్రయించినవాడు
సర్వాపరాధినైతి	అన్ని రకాల అపరాధాలు చేసినవాడినయ్యాను
చాలుజాలునయ్యా	ఇక చాలును ప్రభూ; నా బాధలను, తప్పులను క్షమించు అనే వినయపూర్వక ప్రార్థన
వూరకున్న జీవునికి	సాధారణంగా, తనంతట తాను ఉన్న జీవునికి
స్వతంత్రము	స్వేచ్ఛ; తన నిర్ణయాలను తానే తీసుకునే అవకాశం
అపరాధాలు	తప్పులు, పాపకార్యాలు
నేరకుంటే	తెలియకపోతే, తెలుసుకోకపోతే
నేరిచితే	తెలుసుకుంటే, జ్ఞానాన్ని పొందితే
నరకము	పాపకర్మల ఫలితంగా అనుభవించే దుఃఖస్థితి
స్వర్గము	పుణ్యకర్మల ఫలితంగా పొందే సుఖస్థితి
దూరువేసే	తప్పుపట్టడం, నిందించడం
మాయలు	సత్యాన్ని మరుగుపరచే భగవంతుని మాయాశక్తి
విషయాలు	ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన అనుభవాలు, భౌతిక సుఖాలు
చవులుచూపి	రుచిని చూపించడం; ఆకర్షణ కలిగించడం
కనుగొంటే	నిజాన్ని తెలుసుకుంటే, భగవంతుని తత్త్వాన్ని గ్రహిస్తే
కానకుంటే	తెలుసుకోలేకపోతే, సత్యాన్ని గుర్తించలేకపోతే
కర్మము	జీవి చేసిన కార్యాల ఫలితాన్ని నిర్ణయించే కర్మసిద్ధాంతం
ఘనము సేసి	గొప్పదిగా చేయడం, ఫలితాన్ని అనుభవింపజేయడం
కర్త	కార్యానికి కారణమైనవాడు; పని చేసేవాడు
గర్భము	జీవి జన్మించే తల్లి గర్భస్థానం
భ్రమ	మోహం, అజ్ఞానం, వాస్తవాన్ని సరిగా గ్రహించలేని స్థితి
కల్పించి	సృష్టించి, ఏర్పరచి
యేలితివి	పాలిస్తున్నావు, నిర్వహిస్తున్నావు
నెంచుకుంటే	ఆలోచిస్తే, పరిశీలిస్తే, విచారిస్తే

భావం పల్లవి

“సర్వాంతరాత్ముడవు శరణాగతుడ నేను” అంటూ అన్నమయ్య తన భక్తి స్థితిని ప్రకటిస్తున్నారు. ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నీవు సర్వజీవుల అంతరంగంలో ఉన్న అంతర్యామివి. నేను మాత్రం నీ శరణు పొందినవాడిని.

“సర్వాపరాధినైతి” అంటూ తన తప్పులను అంగీకరిస్తూ, “చాలుజాలునయ్యా” అని వేడుకుంటున్నారు. ఇందులో భక్తుని వినయం కనిపిస్తుంది. దేవుడు తన అంతరంగాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకునేవాడు కాబట్టి, తన పాపపుణ్యాలను దాచే అవకాశం భక్తుడికి లేదు.

ఈ చరణం మొత్తం ఒక శరణాగత భక్తుని హృదయవేదనను వ్యక్తం చేస్తుంది.

భావం – మొదటి చరణం

ఈ చరణంలో అన్నమయ్య ఒక గొప్ప తాత్త్విక ప్రశ్నను లేవనెత్తారు.

భగవంతుడు జీవులకు కొంత స్వేచ్ఛను ఇచ్చాడు. జీవి తనకు నచ్చినట్లు ఆలోచించగలడు, నిర్ణయాలు తీసుకోగలడు, మంచి–చెడులను ఎంచుకోగలడు. కానీ అదే సమయంలో జీవిని మాయ, అజ్ఞానం, కోరికలు ప్రభావితం చేస్తాయి.

అన్నమయ్య ప్రశ్న ఏమిటంటే—జీవి తప్పులు చేయడానికి అవకాశాలు కూడా ఈ సృష్టిలో భాగమే కదా? తెలియకపోతే నరకం, తెలుసుకుంటే స్వర్గం అని ఫలితాలను నిర్ణయించేది ఎవరు?

అందుకే చివరలో,

“దూరువేసేవింతేకాక దోషమెవ్వరిదయ్యా?”

అని ప్రశ్నిస్తారు.

ఇది దేవుణ్ణి నిందించడం కాదు. భక్తుడు తనను తాను పరిశీలించుకుంటూ అడిగే ఆధ్యాత్మిక ప్రశ్న. మనిషికి స్వేచ్ఛ ఎంతవరకు ఉంది? అతని కర్మకు అతడే ఎంతవరకు బాధ్యుడు? దైవ సంకల్పం ఎంతవరకు పనిచేస్తుంది? అనే ప్రశ్నలను ఈ చరణం మన ముందుంచుతుంది.

రెండవ చరణం – మాయ మరియు మోక్షం

“మనసు చూడవలసి మాయలు నీవే కప్పి” అని అన్నమయ్య అంటారు.

జీవి నిజమైన ఆత్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలంటే ముందుగా తన మనసును పరిశీలించాలి. కానీ ఆ మనసుపైనే మాయ అనే తెర కప్పబడి ఉంటుంది. ప్రపంచంలోని విషయసుఖాలు మనిషిని ఆకర్షిస్తాయి.

భౌతిక విషయాల రుచిని చూపించి, వాటిపట్ల ఆసక్తిని కలిగించేది కూడా దైవ మాయాశక్తే అని అన్నమయ్య సూచిస్తున్నారు.

అయితే ఎవరు ఈ మాయను దాటి సత్యాన్ని తెలుసుకుంటారో వారికి మోక్షం లభిస్తుంది. సత్యాన్ని గ్రహించలేని వారు తమ కర్మబంధంలోనే కొనసాగుతారు.

ఇక్కడ “కర్తలెవ్వరయ్యా?” అనే ప్రశ్న మరింత గంభీరంగా మారుతుంది.

మనిషి చేసే కార్యాలకు అతడే కర్తనా? అతని మనసును ప్రభావితం చేసే మాయకు కూడా పాత్ర ఉందా? లేక సమస్తానికి అంతర్యామిగా ఉన్న భగవంతుడే అసలు కర్తనా?

అన్నమయ్య సమాధానం చెప్పకుండా ప్రశ్నను భక్తుడి హృదయంలోనే ఉంచుతారు. అదే ఈ కీర్తన యొక్క ప్రత్యేకత.

మూడవ చరణం – సమస్త జీవుల పాలకుడు

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య సృష్టి రహస్యాన్ని ప్రస్తావిస్తారు.

సమస్త ప్రాణులు ఒక గర్భం నుంచే జన్మిస్తాయి. కానీ జన్మించిన తరువాత ఒక్కొక్క జీవికి ఒక్కొక్క అనుభవం, ఒక్కొక్క భ్రమ, ఒక్కొక్క జీవనపథం ఏర్పడుతుంది.

ఎవరికి సుఖం, ఎవరికి దుఃఖం; ఎవరికి జ్ఞానం, ఎవరికి అజ్ఞానం; ఎవరికి భక్తి, ఎవరికి భౌతిక మోహం—ఇలా జీవుల అనుభవాలు భిన్నంగా ఉంటాయి.

అయినా ఈ సమస్త జీవరాశిని పాలించేది శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే.

చివరగా అన్నమయ్య,

“నిన్ను నన్ను నెంచుకుంటే నీకే తెలియునయ్యా”

అంటారు. నన్ను, నిన్ను, మన మధ్య ఉన్న ఈ బంధాన్ని నిజంగా నీవే తెలుసుకోగలవు. జీవుడి అంతరంగం, అతని కర్మ, అతని భ్రమ, అతని భక్తి—ఇవన్నీ అంతర్యామిగా ఉన్న నీకు మాత్రమే సంపూర్ణంగా తెలుసు.

ఇది సంపూర్ణ శరణాగతితో ముగిసే కీర్తన.

సందర్భం

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలకు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఆరాధనతో సహజమైన అనుబంధం ఉంది. ఈ కీర్తనలో కూడా చివరి చరణంలో “శ్రీవేంకటేశ” అనే ప్రత్యక్ష సంబోధన ఉండటం వల్ల ఇది తిరుమల శ్రీవారి భక్తి సంప్రదాయానికి అత్యంత అనుకూలమైన కీర్తన.

ఇలాంటి తాత్త్విక కీర్తనలు దేవాలయ భజనలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన కార్యక్రమాలు, హరికథలు, భక్తి సంగీత కచేరీలు, ఆధ్యాత్మిక సభల్లో ఆలపించడానికి అనువుగా ఉంటాయి.

అయితే ఈ కీర్తనను ఒక నిర్దిష్ట వివాహం లేదా ఒక్క ప్రత్యేక పండుగకు మాత్రమే పరిమితం చేయడం సరైనది కాదు. దీని ప్రధాన స్వభావం శరణాగతి మరియు ఆత్మవిచారణ. అందువల్ల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఆరాధన జరిగే అనేక సందర్భాల్లో దీనిని ఆలపించవచ్చు.

అన్నమయ్య కీర్తనలకు ఆధునిక కాలంలో అనేక మంది కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు, భక్తి గాయకులు స్వరరూపాలు అందించారు. ఒకే కీర్తనకు వేర్వేరు బాణీలు, రాగభావాలు ఉండటం అన్నమయ్య సాహిత్యంలోని సంగీత వైవిధ్యాన్ని చూపిస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. “సర్వాంతరాత్ముడవు” కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి గురించి. చివరి చరణంలో అన్నమయ్య స్వయంగా “శ్రీవేంకటేశ” అని సంబోధించారు. ఇక్కడ వేంకటేశ్వరుడు సమస్త జీవులలో అంతర్యామిగా ఉన్న పరమాత్మగా దర్శించబడుతున్నాడు.

2. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

ఇది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భక్తి కార్యక్రమాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తన గానాలు, భజనలు, ఆధ్యాత్మిక సభలు మరియు సంగీత కచేరీలలో పాడవచ్చు. ఇది ఒక నిర్దిష్ట పండుగకు మాత్రమే పరిమితమైన కీర్తన కాదు. దీని ప్రధాన భావం శరణాగతి, కర్మ మరియు ఆత్మవిచారణ.

3. “కర్తలెవ్వరయ్యా?” అని అన్నమయ్య ఎందుకు ప్రశ్నించారు?

జీవికి స్వేచ్ఛ ఇచ్చినవాడు దేవుడే; అదే సమయంలో మాయ, ఇంద్రియ విషయాలు, కర్మబంధం కూడా జీవిని ప్రభావితం చేస్తాయి. అలాంటప్పుడు జీవి చేసే పనులకు అసలు కర్త ఎవరు అనే తాత్త్విక ప్రశ్నను అన్నమయ్య లేవనెత్తారు. ఇది దేవుణ్ణి నిందించే ప్రశ్న కాదు; జీవుడు మరియు పరమాత్మ మధ్య సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకునే ఆత్మవిచారణ.

“సర్వాంతరాత్ముడవు” అన్నమాచార్యుని తాత్త్విక భక్తికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ. ఇందులో భక్తుడు తన తప్పులను అంగీకరిస్తాడు; తన స్వేచ్ఛను ప్రశ్నిస్తాడు; మాయ యొక్క ప్రభావాన్ని గుర్తిస్తాడు; కర్మ–మోక్ష రహస్యాన్ని ఆలోచిస్తాడు; చివరికి సర్వాంతర్యామి అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు పొందుతాడు.

“కర్తలెవ్వరయ్యా?” అనే ప్రశ్నతో మొదలయ్యే ఆత్మవిచారణ, “నీకే తెలియునయ్యా” అనే సంపూర్ణ శరణాగతిలో ముగుస్తుంది.

అదే ఈ కీర్తనలోని గొప్ప సందేశం—మనిషికి తన జీవితంలోని ప్రతి రహస్యం పూర్తిగా తెలియకపోయినా, తన అంతరంగాన్ని తెలిసిన అంతర్యామిని ఆశ్రయించినప్పుడు భక్తి ద్వారా సత్యాన్వేషణకు మార్గం తెరుచుకుంటుంది.