రచన: అన్నమాచార్య
రాగం: సూర్యకాంతం

పరిచయం

“విడువవిడువనింక విష్ణుడ నీపాదములు” అన్నది శ్రీమహావిష్ణువు, ముఖ్యంగా శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామివారి పాదపద్మాలను ఆశ్రయించి సంసారబంధం నుంచి విముక్తి పొందాలని కోరుకునే భక్తుని ఆర్తిని వ్యక్తపరిచే అన్నమాచార్య కీర్తన. ఈ కీర్తనకు సూర్యకాంతం రాగం సూచించబడింది. అన్నమాచార్యులు 15వ శతాబ్దంలో తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని వైభవాన్ని, భక్తుని ఆత్మపరిశీలనను, శరణాగతి భావాన్ని వేలాది సంకీర్తనల ద్వారా వ్యక్తం చేశారు. ఈ కీర్తనలో భక్తుడు ఇంద్రియాల ప్రభావానికి లోనై, పాపకర్మలతో సంసారంలో చిక్కుకున్న తన స్థితిని అంగీకరించి, చివరకు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పాదాలనే తనకు శాశ్వతమైన శరణ్యంగా స్వీకరిస్తాడు. సంసార సముద్రం నుంచి భగవద్‌శరణాగతికి జరిగే అంతర్ముఖ ప్రయాణం ఈ కీర్తనకు ప్రధానమైన ప్రత్యేకత.

పూర్తి సాహిత్యం
పల్లవి

విడువవిడువనింక విష్ణుడ నీపాదములు
కడగి సంసారవార్థి కడుముంచుకొనిన ||

చరణం 1

పరమాత్మ నీవెందో పరాకైయున్నాను
పరగ నన్నింద్రియాలు పరచినాను |
ధరణిపై చెలరేగి తనువు వేసరినాను
దురితాలు నలువంకఁ దొడికి తీసినను ||

చరణం 2

పుట్టుగు లిట్టె రానీ భువి లేక మాననీ
వట్టి ముదిమైన రానీ వయసే రానీ |
చుట్టుకొన్నబంధములు చూడనీ వీడనీ
నెట్టుకొన్నయంతరాత్మ నీకు నాకుబోదు ||

చరణం 3

యీదేహమే యయిన ఇక నొకటైనాను
కాదు గూడదని ముక్తి కడకేగినా |
శ్రీదేవుడవైన శ్రీవేంకటేశ నీకు
సోదించి నీశరణమే చొచ్చితి నేనికను ||

పద అర్థాలు

పదం	అర్థం
విడువవిడువనింక	ఇక విడిచిపెట్టను; ఇక వదలను అనే దృఢమైన సంకల్పం
విష్ణుడ	శ్రీమహావిష్ణువు; ఇక్కడ శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి
నీపాదములు	నీ దివ్య పాదాలు; భగవంతుని పాదపద్మాలు
కడగి	కడిగి; శుద్ధి చేసుకొని లేదా కడిగి
సంసారవార్థి	సంసార వార్ధి; సంసారమనే సముద్రం
కడుముంచుకొనిన	పూర్తిగా మునిగిపోయిన
పరమాత్మ	సమస్త జీవులకు అంతర్యామిగా ఉన్న పరమసత్యం
పరాకైయున్నాను	దూరంగా ఉన్నాను; పరాయివాడిలా ఉన్నాను
పరగ	వ్యాపించి, విస్తరించి
ఇంద్రియాలు	జ్ఞానేంద్రియాలు, కర్మేంద్రియాలు; మనిషిని విషయాలవైపు నడిపించే ఇంద్రియాలు
ధరణి	భూమి
చెలరేగి	ఉత్సాహంగా, అదుపు లేకుండా వ్యాపించి
తనువు	శరీరం
వేసరినాను	అలసిపోయాను; శ్రమతో క్షీణించాను
దురితాలు	పాపాలు, చెడు కర్మలు
నలువంక	నాలుగు దిక్కులా; అన్ని వైపులా
దొడికి తీసినను	వెంటాడుతూ పట్టుకున్నా / చుట్టుముట్టినా
పుట్టుగు	జన్మ, పుట్టుక
ఇట్టె రానీ	ఇలాగే రాకపోయినా; పరిస్థితి ఏదైనా
భువి	భూమి, లోకం
ముదిమి	వృద్ధాప్యం
వయసు	వయస్సు
చుట్టుకొన్న బంధములు	కుటుంబ, సంబంధ, మమకార బంధాలు
వీడనీ	విడిచిపెట్టని
నెట్టుకొన్న	మోసుకుంటూ వచ్చిన, భరిస్తూ వచ్చిన
అంతరాత్మ	మనలోని సాక్షి చైతన్యం; పరమాత్మ స్వరూపంగా భావించబడే అంతర్గత చైతన్యం
ముక్తి	జననమరణ సంసార చక్రం నుంచి విముక్తి
కడకేగినా	చివరకు చేరినా; అంతిమంగా వెళ్లినా
శ్రీదేవుడు	శ్రీమహాలక్ష్మీ దేవితో కూడిన శ్రీమహావిష్ణువు
సోదించి	పరిశీలించి, ఆలోచించి, పరీక్షించి
శరణము	ఆశ్రయం, రక్షణ
చొచ్చితి	ప్రవేశించాను; ఆశ్రయించాను
ఇకను	ఇకపై; ఇక నుంచి

పల్లవి భావం

భక్తుడు శ్రీమహావిష్ణువుతో, “స్వామీ! ఇక నీ పాదాలను నేను ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టను” అని చెబుతున్నాడు. సంసారమనే మహాసముద్రంలో తాను పూర్తిగా మునిగిపోయానని తెలుసుకున్నాడు. ఎన్నో జన్మలు, కోరికలు, బాధలు, సంబంధాలు, కర్మలు తనను సంసారంలో చిక్కుకునేలా చేశాయని గ్రహించాడు.

ఇప్పుడు ఆ సంసార సముద్రం నుంచి బయటపడటానికి తనకు ఉన్న ఏకైక ఆధారం భగవంతుని పాదపద్మాలు అని తెలుసుకున్నాడు. అందుకే ఇక వాటిని విడిచిపెట్టనని దృఢంగా ప్రకటిస్తున్నాడు.

ఇది కేవలం భక్తి మాట కాదు. “నేను నా శక్తితో సంసారాన్ని దాటలేను; నీ శరణే నాకు మార్గం” అనే సంపూర్ణ శరణాగతి భావం.

చరణం 1 – భావం

భక్తుడు తన గత జీవితాన్ని తానే పరిశీలించుకుంటున్నాడు. “ఓ పరమాత్మా! నీవు నా అంతరంగంలోనే ఉన్నప్పటికీ, నేను నిన్ను దూరంగా ఉంచుకున్నాను” అని అంగీకరిస్తున్నాడు.

ఇంద్రియాలు తనను అనేక విషయాల వైపు లాగాయి. లోకంలోని ఆకర్షణలకు లోనై, వాటి వెనుక పరుగెత్తుతూ తన శరీరాన్ని, మనస్సును అలసిపోయేలా చేసుకున్నాడు.

భౌతిక జీవితంలోని కోరికలు, అనుభవాలు, ఆందోళనలు తనను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాయి. వాటితో పాటు తన దురితాలు, పాపకర్మలు కూడా తనను వెంటాడుతున్నాయి.

ఈ చరణంలో ఆత్మపరిశీలన ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. భక్తుడు తన బాధలకు ఇతరులను కారణంగా చూపడం లేదు. తన ఇంద్రియాసక్తిని, తన కర్మలను గుర్తించి, పరమాత్మను ఆశ్రయించాల్సిన అవసరాన్ని తెలుసుకుంటున్నాడు.

చరణం 2 – భావం

జన్మ ఎలా వచ్చినా, జీవితం ఈ భూమిపై ఎలా సాగినా, చివరికి వృద్ధాప్యం తప్పదు. వయస్సు పెరుగుతుంది. శరీరం తన శక్తిని కోల్పోతుంది. కానీ మనిషిని చుట్టుముట్టిన బంధాలు, మమకారాలు మాత్రం సులభంగా విడిచిపెట్టవు.

కుటుంబం, ఆస్తి, పేరు, ప్రతిష్ఠ, సంబంధాలు వంటి బంధాలను మోస్తూ మనిషి జీవితాన్ని ముందుకు నెట్టుకుంటూ వెళ్తాడు. అయితే వీటన్నింటి మధ్యలో ఉన్న అంతరాత్మ మాత్రం శాశ్వతమైనది.

“నేను మోసుకొచ్చిన ఈ బంధాలు, ఈ శరీరం, ఈ వయస్సు అన్నీ మారిపోతాయి. కానీ నా అంతరాత్మకు నీవే నిజమైన ఆధారం” అనే ఆత్మజ్ఞాన భావం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

జీవితంలోని అనిత్యతను గుర్తించి, శాశ్వతమైన భగవంతుని వైపు తిరగడమే ఈ చరణం సూచించే అంతరార్థం.

చరణం 3 – భావం

ఈ దేహం ఎప్పటికైనా అంతమవుతుంది. జీవితం చివరి దశకు చేరుకున్నా, తనకు కావలసింది ఇక మరొక భౌతిక ఆధారం కాదని భక్తుడు తెలుసుకున్నాడు.

ముక్తిని పొందే స్థితికి చేరినా, తన ఆత్మకు నిజమైన ఆశ్రయం ఎవరో అతను స్పష్టంగా తెలుసుకున్నాడు.

అందుకే శ్రీదేవితో కూడిన శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామిని ఆశ్రయిస్తున్నాడు. బాగా ఆలోచించి, తన అనుభవాలన్నింటినీ పరిశీలించి, చివరకు “నీ శరణే నాకు మార్గం” అని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఇక్కడ కీర్తన ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక ముగింపును పొందుతుంది: సంసారంలో చిక్కుకున్న జీవుడు → తన బలహీనతను గుర్తించడం → అనిత్యతను తెలుసుకోవడం → భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించడం.

సందర్భం

ఈ కీర్తనను శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాల్లో, అన్నమాచార్య సంకీర్తనల గానంలో, భక్తి సంగీత కచేరీల్లో ఆలపించడానికి అనువైనది. ముఖ్యంగా సంసారబంధం, వైరాగ్యం, శరణాగతి, ముక్తి వంటి ఆధ్యాత్మిక భావాలను ప్రధానంగా ఉంచే కార్యక్రమాల్లో దీని సాహిత్యం ఎంతో అర్థవంతంగా ఉంటుంది.

అన్నమాచార్య సంకీర్తనలు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఆరాధనతో బలమైన సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఆయన రచనల్లో శృంగార, భక్తి, తాత్త్విక, వైరాగ్య భావాలు విభిన్న రూపాల్లో కనిపిస్తాయి. ఈ కీర్తనలో మాత్రం వైరాగ్యంతో కూడిన శరణాగతి స్పష్టంగా ప్రతిధ్వనిస్తుంది.

సూర్యకాంతం రాగం ఈ కీర్తనకు సూచించబడిన రాగం. భక్తి సంగీతంలో సాహిత్యంలోని అంతర్ముఖ భావాన్ని రాగభావంతో వ్యక్తపరచడం ఈ కీర్తనకు మరింత లోతును ఇస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. ఈ కీర్తన ఏ దేవుడి గురించి?

ఈ కీర్తన ప్రధానంగా శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి, అంటే శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క తిరుమల స్వరూపాన్ని ఉద్దేశించి రచించబడింది. చివరి చరణంలో “శ్రీవేంకటేశ” అని స్పష్టంగా సంబోధించారు.

2. ఈ కీర్తనలో ప్రధాన భావం ఏమిటి?

సంసారబంధం నుంచి విముక్తి కోసం భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించడం ప్రధాన భావం. ఇంద్రియాసక్తి, దురితాలు, శరీరం, వృద్ధాప్యం, బంధాలు అన్నీ అనిత్యమైనవని తెలుసుకున్న భక్తుడు చివరకు శ్రీవేంకటేశ్వరుని శరణు కోరుతున్నాడు.

3. ఈ కీర్తన ఎప్పుడు పాడతారు?

అన్నమాచార్య సంకీర్తనల గాన కార్యక్రమాలు, శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి భక్తి కార్యక్రమాలు, భజనలు, సంగీత కచేరీలు వంటి సందర్భాల్లో ఈ కీర్తనను ఆలపించవచ్చు. ముఖ్యంగా వైరాగ్యం, శరణాగతి, ముక్తి భావాలను ప్రతిబింబించే సందర్భాలకు ఇది అనుకూలమైన కీర్తన.